İSLAM AHLÂK İKTİSADINDA KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE SUNDUĞU SÜRDÜRÜLEBİLİR GELİŞME FIRSATLARI

İslam İktisadı, yalnızca ekonomik çıktılara odaklanan klasik yaklaşımlardan farklı olarak, toplumsal fayda ve çevresel denge gibi değerleri merkeze alan bütüncül bir perspektif sunmaktadır. Bu çerçevede sosyal sorumluluk, İslam iktisadının temel ilkelerinden biri olarak değerlendirilmekte ve ekonomik faaliyetlerin ahlâki boyutunu görünür kılmaktadır. İslami Kurumsal Sosyal Sorumluluk (Islamic Corporate Social Responsibility), bu ahlâki ilkeleri kurumsal yapılara taşıyan bir uygulama biçimi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı, ICSR ile İslam iktisadı arasında ahlaki düzlemde kesişen ilişkiyi teorik bir zemin üzerinden tartışmak ve bir arada ele alındıklarında sürdürülebilir gelişme açısından nasıl bir gaye bütünlüğü oluşturduğunu ortaya koymaktır. Uluslararası düzlemde beliren ihtiyaçlara binaen sorumlu üretim-tüketim ve sosyal adaletin sağlanmasına yönelik çabalarla çeşitlenen ve birçok farklı ülkeden firma tarafından benimsenmeye başlayan ICSR uygulamaları hem sosyal sorumluluğun hem de çevresel duyarlılığın kurumsal düzeyde daha etkin bir şekilde gözetilmesini mümkün kılmaktadır. İslam İktisadının kadim ilkeleri; finansal süreçlerin inovasyonlarla desteklenmesi, sürdürülebilir büyüme hedefleriyle uyumlu “sürdürülebilir kalkınma” arayışına halihazırda cevap vermektedir ve sosyal sorumluluk girişimlerinin gelişimini teşvik etmektedir. Bu bağlamda bu çalışmada; Birleşmiş Milletler nezdinde kabul edilen sürdürülebilir kalkınma amaçlarının ilgili kriterleri “Sorumlu Üretim ve Tüketim” (SDG Goal 12) ile “Kurumsal Sosyal Sorumluluk” kavramının İslam Ahlâk İktisadı ilkeleriyle nasıl uyumlu halde işletilebileceğine ve döngüsel ekonomi ile ilişkisine dair kuramsal bir çerçeveye işaret etmek hedeflenmektedir.

Unlike conventional approaches that focus solely on economic outputs, Islamic economics offers a holistic perspective centered on values such as social welfare and environmental balance. Within this framework, social responsibility is regarded as one of the fundamental principles of Islamic economics, highlighting the moral dimension of economic activities. Islamic Corporate Social Responsibility (ICSR) emerges as a practice that carries these moral principles into institutional structures. The aim of this study is to theoretically explore the relationship between ICSR and Islamic economics on a moral basis, and to reveal how they constitute a unified purpose when considered together in terms of sustainable development. In response to emerging global needs, ICSR practices—which are increasingly adopted by firms from various countries as part of efforts toward responsible production-consumption and social justice—enable the integration of both social responsibility and environmental sensitivity into corporate structures more effectively. The traditional principles of Islamic economics already respond to the search for “sustainable development” compatible with sustainable growth goals through innovation-supported financial processes and actively encourage the evolution of social responsibility initiatives. In this context, the study aims to present a theoretical framework on how the relevant targets of the United Nations Sustainable Development Goals, particularly “Responsible Consumption and Production” (SDG Goal 12), and the concept of “Corporate Social Responsibility” can be harmonized with the principles of Islamic Moral Economy, as well as how these align with the circular economy.