1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ
Abstract
1894 Sason Ermeni İsyanı, Osmanlı Devleti’nin bir iç sorunuyken Avrupalı devletlerin müdahaleleri neticesinde uluslararası soruna dönüşmüştür. İngiliz konsolosunun gönderdiği raporlar neticesinde İngiliz büyükelçisi olaya tek başına müdahale etmeye kalkışmış ve baskılarını arttırmıştır. Bunun üzerine Osmanlı Devleti bölgeye tahkikat heyeti göndererek, İngiltere’nin baskılarını hafifletmek istemiştir. Ancak İngiltere heyetin tarafsızlık ilkesine göre oluşturulmadığını bahane ederek, Erzurum’da konsolosları bulunan devletlerin de komisyona katılmasını önermiştir. Bu durumu sakıncalı gören Sultan II. Abdülhamid, komisyonun tarafsızlığına hiçbir şüphe bırakmamak adına Amerikan Elçiliği tarafından seçilecek bir görevlinin komisyonda yer almasını önermiştir. Sultan’ın bu teklifi başta Amerika ile Osmanlı arasında olmak üzere büyük devletler arasında da kısa süreli bir krize neden olmuştur. Bu çalışmada başata İngiliz, Osmanlı ve Amerikan arşivleri olmak üzere süreli yayınlar ışığında delege krizinin nasıl aşıldığı, Osmanlı-Amerikan ilişkilerinin seyri açıklanmaya çalışılmıştır.
Keywords
References
- Bay, S. (2022). İngiliz Sir Philip Henry Wodehouse Currie’nin İstanbul büyükelçiliği (1893-1898), Yayımlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
- Dervişoğlu, İ. (2013). Salih Münir Çorlu geçmiş zamanlar Sultan II. Abdülhamid’in Paris Sefir-i Kebirinin diplomasi yazıları ve hatıraları, İstanbul, Kitapevi Yayınları.
- Doğan, H. (2000). Sason Ermeni isyanları, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Niğde Üniversitesi, Niğde.
- Edwards, R.G. (1952). Relations between the United States and Turkey 1893-1897, (Unpublished Ph. D.) Fordham Univesity.
- Feldmareşel Helmuth Von Moltke’nin Türkiye Mektupları, (1969). İstanbul, Remzi Kitabevi.
- Gülmez, N. (2006). Tahkik heyeti raporlarına göre 1894 Sason isyanı, BELLETEN, C. 70, S. 258, ss. 695-742. Gürün, K. (2012). Ermeni Dosyası, Ankara, Bilgi Yayınevi.
- Hüseyin Nazım Pasa, (1998). Ermeni olayları tarihi, C. I, T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayınları, Ankara.
- Karaca, A. (1993). Anadolu ıslahâtı ve Ahmet Şâkir Paşa (1838-1899), Eren Yayıncılık, İstanbul.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Publication Date
December 19, 2023
Submission Date
May 24, 2023
Acceptance Date
September 29, 2023
Published in Issue
Year 2023 Number: 32
APA
Bay, S., & Kızılkaya, O. (2023). 1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32, 761-778. https://doi.org/10.56597/kausbed.1301547
AMA
1.Bay S, Kızılkaya O. 1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ. kaüsbed. 2023;(32):761-778. doi:10.56597/kausbed.1301547
Chicago
Bay, Serdar, and Oktay Kızılkaya. 2023. “1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ”. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 32: 761-78. https://doi.org/10.56597/kausbed.1301547.
EndNote
Bay S, Kızılkaya O (December 1, 2023) 1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 32 761–778.
IEEE
[1]S. Bay and O. Kızılkaya, “1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ”, kaüsbed, no. 32, pp. 761–778, Dec. 2023, doi: 10.56597/kausbed.1301547.
ISNAD
Bay, Serdar - Kızılkaya, Oktay. “1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ”. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 32 (December 1, 2023): 761-778. https://doi.org/10.56597/kausbed.1301547.
JAMA
1.Bay S, Kızılkaya O. 1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ. kaüsbed. 2023;:761–778.
MLA
Bay, Serdar, and Oktay Kızılkaya. “1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ”. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 32, Dec. 2023, pp. 761-78, doi:10.56597/kausbed.1301547.
Vancouver
1.Serdar Bay, Oktay Kızılkaya. 1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ. kaüsbed. 2023 Dec. 1;(32):761-78. doi:10.56597/kausbed.1301547