1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ
Öz
1894 Sason Ermeni İsyanı, Osmanlı Devleti’nin bir iç sorunuyken Avrupalı devletlerin müdahaleleri neticesinde uluslararası soruna dönüşmüştür. İngiliz konsolosunun gönderdiği raporlar neticesinde İngiliz büyükelçisi olaya tek başına müdahale etmeye kalkışmış ve baskılarını arttırmıştır. Bunun üzerine Osmanlı Devleti bölgeye tahkikat heyeti göndererek, İngiltere’nin baskılarını hafifletmek istemiştir. Ancak İngiltere heyetin tarafsızlık ilkesine göre oluşturulmadığını bahane ederek, Erzurum’da konsolosları bulunan devletlerin de komisyona katılmasını önermiştir. Bu durumu sakıncalı gören Sultan II. Abdülhamid, komisyonun tarafsızlığına hiçbir şüphe bırakmamak adına Amerikan Elçiliği tarafından seçilecek bir görevlinin komisyonda yer almasını önermiştir. Sultan’ın bu teklifi başta Amerika ile Osmanlı arasında olmak üzere büyük devletler arasında da kısa süreli bir krize neden olmuştur. Bu çalışmada başata İngiliz, Osmanlı ve Amerikan arşivleri olmak üzere süreli yayınlar ışığında delege krizinin nasıl aşıldığı, Osmanlı-Amerikan ilişkilerinin seyri açıklanmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bay, S. (2022). İngiliz Sir Philip Henry Wodehouse Currie’nin İstanbul büyükelçiliği (1893-1898), Yayımlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
- Dervişoğlu, İ. (2013). Salih Münir Çorlu geçmiş zamanlar Sultan II. Abdülhamid’in Paris Sefir-i Kebirinin diplomasi yazıları ve hatıraları, İstanbul, Kitapevi Yayınları.
- Doğan, H. (2000). Sason Ermeni isyanları, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Niğde Üniversitesi, Niğde.
- Edwards, R.G. (1952). Relations between the United States and Turkey 1893-1897, (Unpublished Ph. D.) Fordham Univesity.
- Feldmareşel Helmuth Von Moltke’nin Türkiye Mektupları, (1969). İstanbul, Remzi Kitabevi.
- Gülmez, N. (2006). Tahkik heyeti raporlarına göre 1894 Sason isyanı, BELLETEN, C. 70, S. 258, ss. 695-742. Gürün, K. (2012). Ermeni Dosyası, Ankara, Bilgi Yayınevi.
- Hüseyin Nazım Pasa, (1998). Ermeni olayları tarihi, C. I, T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayınları, Ankara.
- Karaca, A. (1993). Anadolu ıslahâtı ve Ahmet Şâkir Paşa (1838-1899), Eren Yayıncılık, İstanbul.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
19 Aralık 2023
Gönderilme Tarihi
24 Mayıs 2023
Kabul Tarihi
29 Eylül 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Sayı: 32
APA
Bay, S., & Kızılkaya, O. (2023). 1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32, 761-778. https://doi.org/10.56597/kausbed.1301547
AMA
1.Bay S, Kızılkaya O. 1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ. KAÜSBED. 2023;(32):761-778. doi:10.56597/kausbed.1301547
Chicago
Bay, Serdar, ve Oktay Kızılkaya. 2023. “1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ”. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 32: 761-78. https://doi.org/10.56597/kausbed.1301547.
EndNote
Bay S, Kızılkaya O (01 Aralık 2023) 1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 32 761–778.
IEEE
[1]S. Bay ve O. Kızılkaya, “1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ”, KAÜSBED, sy 32, ss. 761–778, Ara. 2023, doi: 10.56597/kausbed.1301547.
ISNAD
Bay, Serdar - Kızılkaya, Oktay. “1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ”. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 32 (01 Aralık 2023): 761-778. https://doi.org/10.56597/kausbed.1301547.
JAMA
1.Bay S, Kızılkaya O. 1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ. KAÜSBED. 2023;:761–778.
MLA
Bay, Serdar, ve Oktay Kızılkaya. “1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ”. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 32, Aralık 2023, ss. 761-78, doi:10.56597/kausbed.1301547.
Vancouver
1.Serdar Bay, Oktay Kızılkaya. 1894 SASON TAHKİKAT KOMİSYONUNDA AMERİKALI DELEGENİN GÖREVLENDİRİLMESİ MESELESİ. KAÜSBED. 01 Aralık 2023;(32):761-78. doi:10.56597/kausbed.1301547