N. VESELOVSKİY’NİN KIRGIZ ANLATMALARINDA RUSLARIN TÜRKİSTAN ÜLKESİNDEKİ FETİ HLERİ ADLI ESERİ ÜZERİNE

Year 2013, Issue: 17, 94 - 119, 01.02.2013

Yrd. Doç. Dr. Ayhan Çelikbay

https://izlik.org/JA83PY97AJ

Abstract

Rus Türkoloğu N. Veselovskiy tarafından derlenen Kırgız Anlatmalarında Rusların
Türkistan Ülkesindeki Fetihleri adlı eser, bünyesinde dört elyazmasını barındırır. Bu
elyazmaları şunlardır: 1. Orus Leşkerinin gTürkistan’da Tārīḫ 1269-1272 Senelerde Ḳılġan
Fütūḥātları; 2. Ḫudāyār Ḫannın gÖlen gi; 3. Orusnın gKelgeni; 4. Can gḲoca Bātırdın g
Tolġavı.
Çalışmada, eserin Türkoloji çevrelerine tanıtılması ve metinlerin temel dil özelliklerine
değinilmesi amaçlanmıştır.

Keywords

Türkistan , Çağdaş Türk Lehçeleri , tarihî metinler , ses bilgisi , şekil bilgisi

ABOUT THE N. VESELOVSKIY WORK OF KYRGYZ TALE OF THE RUSSIAN CONQUESTS IN THE TURKESTAN LAND

https://izlik.org/JA83PY97AJ

Abstract

This work, compiled by the Russian Turcologist N. Veselovskiy, The Kyrgyz Tale of the Russian Conquests on the Turkestan Land contains four manuscripts. These manuscripts are as follow: 1. Orus Leşkerinin

 gTürkistan’da Tārī ḫ 1269-1272 Senelerde Ḳ ılġan Fütū ḥ ātları; 2. Ḫ udāyār Ḫ annın

 gÖlen

 gi; 3. Orusnın

 gKelgeni; 4. Can

 g Ḳ oca

 Bātırdın

 gTolġavı. This study aims to introduce the work to Turcology society and to touch upon the basic language features of the texts. 

Keywords

Turkestan , Modern Turkic languages , historical texts , phonetics , morphology

КИРГИЗСКИЙ РАССКАЗЪ О РУССКИХЪ ЗАВОЕВАНIЯХЪ В ТУРКЕСТАНСКОМЪ КРАЙ ПО ТРУДАМ Н. ВЕСЕЛЕВСКОГО

https://izlik.org/JA83PY97AJ

Abstract

Сборник русского турколога Н. Веселовского "Кыргызский рассказ о русских завоеваниях в туркестанском крае" состоит из четырех исторических рукописей, 

 название которых: 1. Orus Leşkerinin

 gTürkistan’da Tārī ḫ 1269-1272 Senelerde Ḳ ılġan Fütū ḥ ātları; 2. Ḫ udāyār Ḫ annın

 gÖlen

 

gi; 3. Orusnın

 

gKelgeni; 4. Can

 

g Ḳ oca Bātırdın

 

g 

Tolġavı. 

 Данная статья позволяет ознакомиться с рукописями и определить их основные языковые особенности , которые, в большей степени, заинтересует, а также будет весьма полезна лицам, занимающимся, непосредственно, проблемами тюркологии и исследованиям тюрских цивилизаций. 

Keywords

Туркестан , современнные тюркские языки , исторические тексты , фонетика , морфология

References

• AÇA, M. (2002). Kazak Türklerinin Destanları ve Destancılık Geleneği. Kömen Yayınları: Konya.
• BALAKAYEV, M.; KORDABAYEV, T.; HASENOVA, A; ISKAKOV, A. (1967). Kazak Tiliniñ Grammatikası-1. Morfologiya. Kazak SSR-niñ “GILIM” Baspası: Almatı.
• BARTOLD, V.V. (1998). Tyurki, Dvenadtsat’ Lektsiy po İstorii Turetskih Narodov Sredney Azii. TOO ‘Jalın’: Almatı.
• BUDAGOV, L. (1869). Sravnitel’nıy Slovar’ Turetsko -Tatarskih’ Nareçiy. Tom I-II. Tipografiya İmperatorskoy Akademii Nauk’: S-Peterburg’.
• CLAUSON, Gerard. (1972). An Etymologycal Dictionary of Pre-Thirteenth- Century Turkish. London: Oxford Universty Press, Ely House.
• DEVELLİOĞLU, F. (1986). Osmanlıca - Türkçe Ansiklopedik Lügat. Aydın Kitabevi: Ankara,
• ECKMANN, J. (1988). Çağatayca El Kitabı. (Tercüme: Günay Karaağaç). Edebiyat Fakültesi Yayınları No. 3412: İstanbul.
• İL’MİNSKİY, N. İ. (1860). Materialı K’ İzuçeniyu Kirgizskago Nareçiya. Uçenıya Zapiski (İ zdavayemıya İmperatorskim’ Kazanskim’ Universitetom’), Knijka III (107-159 s.), Knijka v Tipografii Universiteta: Kazan’.
• ______________. (1860). Materialı K’ İzuçeniyu Kirgizskago Nareçiya (Prodoljenie). Uçenıya Zapiski (İzdavayemıya İmperatorskim’ Kazanskim’ Universitetom’), Knijka IV (53-165 s.), v Tipografii Universiteta: Kazan’.
• ______________. (1861). Materialı K’ İzuçeniyu Kirgizskago Nareçiya (Okonçanie). Uçenıya Zapiski (İzdavayemıya İmperatorskim’ Kazanskim’ Universitetom’), Knijka I (130-162 s.), v Tipografii Universiteta: Kazan’.
• KALKAN, M. (2006). Kırgızlar ve Kazaklar. Selenge Yayınları: İstanbul.
• KARAMANLIOĞLU, A. F. (1994). Kıpçak Türkçesi Grameri. Ankara: TDK Yayınları, 579. KOCAOĞLU, T. (2003). “Tarihi Türk Lehçeleri Metinlerinin Transkripsiyonlanmasında Kapalı é / i Meselesi”. Türk Kültürü. Sayı: 483-484: Ankara.
• KOLESNİKOV, A.; KAMALOV İ. (2011). Avrasya Türkologları Sözlüğü, I. Cilt, 1. Kitap. Türk Tarih Kurumu Basımevi: Ankara.
• KUDAYBERGENOV, S., TURSUNOV, A. ve SIDIKOV C. (1980). Kırgız Adabiy Tilinin Grammatikası, I. Bölüm, Fonetika cana Morfologiya. İlim Basması: Frunze.
• MELİORANSKİY, P. M. (1894). Kratkaya Grammatika Kazak-Kirgizskago Yazıka. Çast I. Fonetika i Etimologiya. Tipografiya İmperatorskoy Akademii Nauk’: Sanktpeterburg’.
• MUTÇALI S. (1995). Arapça-Türkçe Sözlük. Dağarcık Yayınları: İstanbul.
• ORALOVA, G. (2004). “Jankoja Batır Dastanı”. Akikat, No: 10: Almatı.
• ÖNER, M. (1998). Bugünkü Kıpçak Türkçesi. Türk Dil Kurumu Yayınları: Ankara.
• Özbek Tilining İzohli Luğati I, II. (1981). Editör: Z. M. Ma’rufov. Rus Tili Naşriyoti: Moskva.
• STEINGASS, F. (1998). A Comprehensive Persian-English Dictionary. Typopress: Lebanon.
• TEN İŞEV, E. R. (1984) . Sravnitel’no-İstoriçeskaya Grammatika Tyurkskih Yazıkov, Fonetika. İzdatel’stvo Nauka: Moskva.
• TÖMÜR, Hemit. (1987). Hazirqi Zaman UyŞur Tili Grammatikisi (Morfologiye). Milletler Neşriyati: Pekin. KARADENİZ
• (Black Sea-Черное Море) Yıl 5 Sayı 17
• TURSUNOV, U.; MUHTAROV, C.; RAHMATULLAYEV Ş. (1975). Hozirgi O’zbek Adabiy Tili. Okıtuvçı Neşriyatı: Taşkent
• Uygur Tiliniŋ İzahliq Luğiti. (1990). (Hazırlayanlar: YAKUB, Abliz; ĞEYURANİ, Ğenizat vd.). Şincaŋ Heliq Neşriyati: Ürümçi.
• VESELOVSKİY, N. (1894). Kirgizskiy Razskaz’ o Russkih’ Zavoyevaniyah’ v’ Turkestanskom’ Kraye, Tekst’, Perevod’ i Prilojeniya. Fakultet Vostoçnıh Yazıkov’: S-Peterburg.
• YUDAHİN, K. K.. (1985). Kirgizsko-Russkiy Slovar I, II. Glavnaya Redaktsiya Kirgizskoy Sovetskoy Entsiklopedii: Frunze.
• ZİYAYEV, H. (2007). Türkistan’da Rus Hakimiyetine Karşı Mücadele. (Çeviren: Ayhan ÇELİKBAY). TDK: Ankara.