KÛTÜ’L AMÂRE ZAFERİ ÖNCESİ VE SONRASINDA IRAK-İRAN CEPHESİ GELİŞMELERİ
Abstract
Birinci Dünya Harbi’nde Irak ve İran cepheleri birbiriyle ilişkili iki cephedir. Bunlardan büyük çaplı, uzun süreli ve kesintisiz muharebeler Irak cephesinde gerçekleşmiş, İran cephesi Irak cephesini tehdit etmesi bakımından önem kazanmıştır. Türk kuvvetleri Irak cephesinde İngiliz birlikleriyle muharebe ederken, İran cephesinde Rus kuvvetleri ile çatışmıştır.
İran cephesi, Irak’ta muharebelerin gidişatı Osmanlı ordusu lehine gelişirken açılmıştır. Bu cephenin açılmasında, Rus kuvvetlerinin İran’ın kuzeyinden Irak cephesini tehdit eder mahiyette ilerlemesinin de payı olmuştur. Fakat cephe yalnız bu tehdidi bertaraf etmek gayesiyle açılmamıştır. Asıl gayeyi, tüm İran’ı kontrol altına alarak Orta Asya ve Hindistan’a kadar geniş bir bölgede İtilaf Devletleri aleyhine ayaklanmalara öncülük etmek oluşturmuştur. Amaç geniş kapsamlı olunca cephe için, tehdidi önleyecek seviyede savunma kuvveti yerine, İran’daki Rus kuvvetlerini imha etmeye yönelik taarruz kuvveti tahsis edilmiştir. Bunun sonucunda Irak cephesindeki kuvvetlerin yarıya yakını İran cephesine kaydırılmış, böylece Irak cephesi zayıflatılıp İngilizlerin müteakip taarruzlarına açık hale getirilmiştir. Ayrıca İran cephesinde başarılı muharebelere ve İran içlerine kadar ilerlenmesine rağmen herhangi bir somut fayda sağlanamadan birlikler apar topar geri çekilmek zorunda bırakılmıştır.
Bu makalede, her iki cephedeki gelişmeler bir bütünlük içerisinde ele alınacak, Osmanlı Devleti’ni Irak cephesinde muharebe gücünün zayıflamasını göze alarak İran’a kuvvet sevk etmeye zorlayan koşullar incelenecek ve bu uygulamanın sonuçları değerlendirilecektir. Çalışma için literatür taraması metodu ve nitel araştırma modeli kullanılmıştır.
Keywords
References
- Genelkurmay ATASE Arşivi
- ARI Kemal, Birinci Dünya Savaşı Kronolojisi, Gnkur. Basımevi, Ankara 1997.
- BAYUR Yusuf Hikmet, Türk İnkılâp Tarihi, c.III, Kısım 3, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1979.
- BELEN Fahri, Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi, 1915 Yılı Hareketleri, Gnkur. Basımevi, Ankara 1965.
- BELEN Fahri, Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi, 1916 Yılı Hareketleri, Gnkur. Basımevi, Ankara 1966.
- BELEN Fahri, Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi, 1917 Yılı Hareketleri, Gnkur. Basımevi, Ankara 1966.
- BELEN Fahri, Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi, 1918 Yılı Hareketleri, Gnkur. Basımevi, Ankara 1967.
- Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi, İran-Irak Cephesi1914-1918, Cilt III, Gnkur. Basımevi, Ankara 1979.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Levent Ünal
*
0000-0003-4023-7064
Türkiye
Publication Date
March 3, 2020
Submission Date
November 25, 2019
Acceptance Date
January 3, 2020
Published in Issue
Year 2020 Volume: 1 Number: 45
Cited By
Bursalı Mehmed Nihat Bey’in Eserine Göre 13. Kolordunun Birinci Dünya Savaşı’ndaki İran Harekâtı
Askeri Tarih Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.46953/askeritarih.1528112İSTİKLAL HARBİNDE ELCEZİRE CEPHESİ KOMUTANLIĞININ TEŞKİL SÜRECİNİN, FAALİYETLERİNİN VE ETKİNLİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi
https://doi.org/10.17498/kdeniz.1649267