Research Article

Ortaokul Öğrencilerinde Okula Uyumun Yordanması

Volume: 27 Number: 2 June 1, 2026
TR EN

Ortaokul Öğrencilerinde Okula Uyumun Yordanması

Abstract

Bu araştırma, ortaokul öğrencilerinin okula uyumlarını cinsiyet, sınıf düzeyi, ailenin sosyoekonomik durumu, aile ortamı, kariyer ile ilgili ebeveyn desteği ve zorbalığa maruz kalma açısından incelemeyi amaçlamıştır. Araştırma, nicel ve ilişkisel tarama modeline dayalı olarak yürütülmüştür. Çalışma grubunu, 2023–2024 eğitim-öğretim yılında Eskişehir’de öğrenim gören 5.–8. sınıf düzeyindeki 1.371 öğrenci (673 kız, 695 erkek) oluşturmaktadır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Ortaokul Öğrencileri İçin Okula Uyum Ölçeği (SASMS), Kariyere İlişkin Ebeveyn Desteği Ölçeği (PSCDS), Aile Ortamı Ölçeği (FES) ve California Zorbalığa Maruz Kalma Ölçeği (CBVS) kullanılarak toplanmıştır. Veri toplama süreci, etik kurul onayı ve Millî Eğitim Bakanlığı izinleri doğrultusunda yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizi SPSS 25 programı kullanılarak; çoklu regresyon, korelasyon, tek yönlü ANOVA ve t-testleri ile yapılmıştır. Bulgular, okula uyumun cinsiyet, sınıf düzeyi, sosyoekonomik düzey ve zorbalığa maruz kalma değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Sınıf düzeyi ve zorbalığa maruz kalma değişkenleri orta düzeyde etki gösterirken, sosyoekonomik düzeyin istatistiksel olarak anlamlı ancak küçük bir etki gösterdiği elde edilmiştir. Regresyon analizleri, birlik-beraberlik, denetim alt boyutları ve kariyere ilişkin ebeveyn desteğinin okula uyumu anlamlı şekilde yordadığını göstermiştir. Sonuç olarak, ortaokul öğrencilerinin okula uyumu demografik ve psikososyal faktörlere göre değişmekte olup hem uygulayıcılara hem de araştırmacılara çeşitli öneriler sunulmuştur.

Keywords

Supporting Institution

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK)

Project Number

TÜBİTAK 1001 Projesi- Proje No: 122K294

Ethical Statement

Bu araştırma, “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi”nde belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında tanımlanan herhangi bir ihlal gerçekleştirilmemiştir. Bu çalışma, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu’nun 17.08.2022 tarihli, E-789968926100-00000465618 sayılı kararı doğrultusunda alınan Türkiye’de Ortaokulların Uyum Haritası: Ortaokul Öğrencilerinin Okula Uyumlarının Öğrenci, Sınıf ve Okul Düzeyine Göre İncelenmesi (TÜBİTAK 1001 Projesi- Proje No: 122K294) üretilmiş olup, ilgili proje izni kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Thanks

Genç bir araştırmacı olarak kişisel gelişimime sunduğu imkanlarla sağladığı destek için TÜBİTAK’a teşekkür ederim.

References

  1. Acosta, J.D., Chinman, M., Ebener, P., Malone, P.S., Phillips, A., & Wilks, A. (2019). Understanding the relationship between perceived school climate and bullying: A mediator analysis. Journal of School Violence, 18, 200 - 215. https://doi.org/10.1080/15388220.2018.1453820
  2. Akos, P. & Galassi, J. P. (2004). Gender and race as variables in psychosocial adjustment to middle and high school. The Journal of Educational Research, 98(Z), 102-108. https://doi.org/10.3200/JOER.98.2.102-108.
  3. Arabacıoğlu, B., ve Bağçeli Kahraman, P. (2021). Okul öncesi dönem çocuklarının okula uyum düzeyleri ve ebeveyn tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 25(1), 175-192.
  4. Ateş, E. Ş. (2016). Sınıf öğretmenlerinin, ilkokul 1. Sınıfa devam eden öğrencilerin okula uyumlarına ilişkin görüşleri (Ankara İli Çubuk İlçesi örneği). [Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  5. Atkinson M., Hornby G. (2002) Mental health handbook for schools. RoutledgeFalmer.
  6. Aydın, A. (2022). Merkezî ya da yerel yerleştirme ile liselere kayıt yaptıran öğrencilerin okul türü tercih nedenleri ve okula uyum düzeyleri. [Yüksek Lisans Tezi. Trabzon Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  7. Baumrind, D. (1991). The influence of parenting style on adolescent competence and substance use. Journal of Early Adolescence, 11(1), 56-95. https://doi.org/10.1177/0272431691111004
  8. Bellici, N. (2015). Ortaokul öğrencilerinde okula bağlanmanın çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 48- 65.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

School Counseling, Psychological Counseling Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 1, 2026

Submission Date

May 19, 2025

Acceptance Date

October 24, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 27 Number: 2

APA
Şentürk, H., & Gençtanırım Kurt, D. (2026). Ortaokul Öğrencilerinde Okula Uyumun Yordanması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(2), 388-416. https://izlik.org/JA74PA96JT
AMA
1.Şentürk H, Gençtanırım Kurt D. Ortaokul Öğrencilerinde Okula Uyumun Yordanması. KEFAD. 2026;27(2):388-416. https://izlik.org/JA74PA96JT
Chicago
Şentürk, Hamza, and Dilek Gençtanırım Kurt. 2026. “Ortaokul Öğrencilerinde Okula Uyumun Yordanması”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27 (2): 388-416. https://izlik.org/JA74PA96JT.
EndNote
Şentürk H, Gençtanırım Kurt D (June 1, 2026) Ortaokul Öğrencilerinde Okula Uyumun Yordanması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27 2 388–416.
IEEE
[1]H. Şentürk and D. Gençtanırım Kurt, “Ortaokul Öğrencilerinde Okula Uyumun Yordanması”, KEFAD, vol. 27, no. 2, pp. 388–416, June 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA74PA96JT
ISNAD
Şentürk, Hamza - Gençtanırım Kurt, Dilek. “Ortaokul Öğrencilerinde Okula Uyumun Yordanması”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27/2 (June 1, 2026): 388-416. https://izlik.org/JA74PA96JT.
JAMA
1.Şentürk H, Gençtanırım Kurt D. Ortaokul Öğrencilerinde Okula Uyumun Yordanması. KEFAD. 2026;27:388–416.
MLA
Şentürk, Hamza, and Dilek Gençtanırım Kurt. “Ortaokul Öğrencilerinde Okula Uyumun Yordanması”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, vol. 27, no. 2, June 2026, pp. 388-16, https://izlik.org/JA74PA96JT.
Vancouver
1.Hamza Şentürk, Dilek Gençtanırım Kurt. Ortaokul Öğrencilerinde Okula Uyumun Yordanması. KEFAD [Internet]. 2026 Jun. 1;27(2):388-416. Available from: https://izlik.org/JA74PA96JT