Türkçe Öğretmenlerinin Okul Dışı Öğrenme Ortamlarına Gezi Düzenlemeye Yönelik Kaygıları

Abstract

Türkçe öğretmenlerinin okul dışına gezi düzenlemeye yönelik kaygılarını incelemeyi amaçlayan bu çalışmada karma yöntemden yararlanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda yarı yapılandırılmış görüşme tekniği, nicel boyutunda ise ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Arık ve Bozdoğan’ın (2022) geliştirdiği “Okul Dışı Öğrenme Ortamlarına Gezi Düzenlemeye Yönelik Öğretmen Kaygı Ölçeği” ve araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında örneklem 277, nitel kısmında ise çalışma grubu 27 Türkçe öğretmeninden oluşmuştur. Araştırmanın nicel verilerini analiz etmek için t-testi ve ANOVA, nitel verileri için ise içerik analizi yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırma verilerinin analiz edilmesi ile araştırmanın nitel boyutunda Türkçe öğretmenlerinin okul dışına gezi düzenlemeye yönelik kaygılarının cinsiyetlerine, eğitim düzeylerine, görev yerlerine ve çalıştıkları okul türlerine göre değişmediği ancak meslekteki kıdemlerine ve mezun oldukları bölümlere göre değiştiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise Türkçe öğretmenlerinin dersin amaçlarını desteklemesi nedeniyle okul dışı gezileri gerekli gördükleri ancak güvenlik sorunu, maddi sorunlar, oluşabilecek kazalar, sınıfların kalabalık olması, izin alma süreci nedeniyle okul dışı geziler düzenlemekte endişe duydukları; endişe düzeylerini azaltmak için gezilerle disiplinli davranma, okula yakın yerlere gezi düzenleme, geziye gidecek öğrencileri seçme, gezi planı yapma, resmi izinleri zamanında alma gibi önlemler aldıkları sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırmanın bulgularından yola çıkılarak çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Keywords

• Kaygı
• Okul Dışı Gezi
• Türkçe Öğretmenleri

Turkish Teachers’ Concerns Regarding Organizing Field Trips to Out-of-School Learning Environments

Abstract

This mixed-methods study aimed to examine Turkish language teachers’ concerns regarding organizing field trips outside of school. The quantitative phase of the study used a correlational survey model, while the qualitative phase involved data collection from interviews. The data collection tools used included the Teacher Anxiety Scale Regarding Organizing Field Trips to Out-of-School Learning Environments (ODGDK) scale developed by Arık and Bozdoğan (2022) and a researcher–participant interview form. The sample for the quantitative part of the study included 277 participants, while the study group for the qualitative part comprised 27 Turkish language teachers. T-tests and ANOVA were used to analyze quantitative data, and content analysis methods were used for qualitative data. Analysis of the data revealed that Turkish language teachers’ concerns regarding organizing field trips did not vary based on their sex, educational level, place of assignment, or the type of school they worked at; however, responses did vary according to their years of teaching experience and the departments from which they graduated. Furthermore, while Turkish language teachers considered field trips necessary because they support the objectives of the course, they expressed concerns about safety, financial constraints, potential accidents, overcrowded classes, and the process of obtaining permission; highlighting that to reduce their anxiety levels they take precautions, such as maintaining discipline during field trips, organizing trips to nearby locations, selecting students to participate, creating a trip plan, and obtaining official permissions in a timely manner. Based on the findings of the study, various recommendations regarding the research topic can be made.

Keywords

• Anxiety
• field trips
• Turkish teachers

References

1. Akyüz, E. (2021). Türkçe eğitiminde okul dışı uygulamalar: Bir eğitim durumu örneği. International *Journal of Languages’ Education and Teaching, 9*(1), 33–41. [https://doi.org/10.29228/ijlet.50043](https://doi.org/10.29228/ijlet.50043)
2. Arık, S. (2022). Anxiety levels of science teachers about organizing trips to out-of-school learning environments. *International Journal of Curriculum and Instruction*, *14*(3), 2887–2914. ERIC Number: EJ1364643
3. Arık, S., & Bozdoğan, A. E. (2022). Teacher anxiety scale for organizing trips to out-of-school learning environments: Development and validity of the scale. *Participatory Educational Research*, *9*(4), 111–130. [https://doi.org/10.17275/per.22.82.9.4](https://doi.org/10.17275/per.22.82.9.4)
4. Aslan, A., & Kayhan, S. (2025). Türkçe öğretiminde mekânsal çeşitlilik: Türkçe öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik görüşleri. *Ana Dili Eğitimi Dergisi, 13*(4), 829–858. [https://doi.org/10.16916/aded.1721429](https://doi.org/10.16916/aded.1721429)
5. Bayburtlu, Y. S. (2020). Okul dışı öğrenme ortamlarının Türkçe dersi ünitelendirilmiş yıllık planlarına yansımaları. *İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9*(5), 3835–3852. [https://doi.org/10.15869/itobiad.741245](https://doi.org/10.15869/itobiad.741245)
6. Bayındır, N. (2024). Sınıf öğretmenleri açısından okul gezilerinin barındırdığı riskler. *Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi*, *15*(3), 2970–2984. [https://doi.org/10.51460/baebd.1490656](https://doi.org/10.51460/baebd.1490656)
7. Bonwell, C. C., & Eison, J. A. (1991). *Active learning: creating excitement in the classroom*. The George Washington University.
8. Bolat, Y., & Köroğlu, M. (2022). Türkçe ve Türk dili edebiyatı öğretiminde okul dışı öğrenmenin farklı değişkenlerle incelenmesi: öğretmenler üzerine bir araştırma. *RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi,* 31, 94–107. [https://doi.org/10.29000/rumelide.1220429](https://doi.org/10.29000/rumelide.1220429)

9. Bozdoğan, A. E. (2007). *Bilim ve Teknoloji Müzelerinin Fen Öğretimindeki Yeri ve Önemi* [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi
10. Büyüköztürk, Ş. (2014). *Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı* (20. Baskı.). Pegem Akademi.
11. Büyüköztürk, Ş., Çokluk, Ö., & Köklü, N. (2014). *Sosyal bilimler için istatistik* (15. Baskı). Pegem Akademi.
12. Child, D. (2006). The essentials of factor analysis (3rd. ed.). Continuum.
13. Creswell, J. W., & Zhou, Y. (2016). What is mixed methods research? In A. J. Moeller, J. W. Creswell & N. Saville (Eds.), *Second language assessment and mixed methods research.* (pp. 35–50). Cambridge University Press.
14. Creswell, J.W. (2019). Karma yöntem araştırmalarına giriş. (M. Sözbilir, Çev. Ed.). Pegem Akademi.
15. Çıldır, B. (2016). *Müzede Eğitim Etkinliklerinin Öğrencilerin Yazma Becerilerine Etkisi* [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi
16. Çıldır, B. (2018). Müzede eğitim etkinliklerinin öğrencilerin yazma becerilerine etkisi. *Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 51*(3), 19–43. [https://doi.org/10.30964/auebfd.408943](https://doi.org/10.30964/auebfd.408943)
17. Demir, N., & Öner Armağan, F. (2018). Okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik fen bilgisi öğretmenlerinin görüşleri: Planetaryum. *Journal of Social And Humanities Sciences Research*, *5*(30), 4241–4248. [https://doi.org/10.26450/jshsr.861](https://doi.org/10.26450/jshsr.861)
18. Demirel, Ö. (2006). *Öğretimde planlama ve değerlendirme öğretme sanatı*. Pegem Akademi.
19. Dönel Akgül, G., & Arabacı, S. (2020). Okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik fen bilgisi öğretmenlerinin görüşleri. *Uluslararası Eğitim Araştırmacıları Dergisi*, *3*(2), 276–291. [https://izlik.org/JA67SD93DY](https://izlik.org/JA67SD93DY)
20. Ekiz, D. (2020). *Bilimsel araştırma yöntemleri* (6. Baskı). Anı Yayıncılık.
21. Ersöz, F., & Ersöz, T. (2019). *SPSS ile istatistiksel veri analizi istatistik-uygulama-parametrik ve parametrik olmayan testler* (4. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
22. Foulquıe, P. (1994). *Pedagoji sözlüğü* (Çev. Cenap Karakaya). Sosyal Yayınları.
23. Funderburk, M. J. (2016). *An Evaluation of Supplemental Activities Before and After a Field Trip to a Public Garden: Effects on Student Knowledge and Behavior* [Master’s thesis, Auburn University]. [http://etd.auburn.edu/bitstream/handle/10415/5398/Final%20copy%20of%20Thesis.pdf?sequence=2&isAllowed=n](http://etd.auburn.edu/bitstream/handle/10415/5398/Final%20copy%20of%20Thesis.pdf?sequence=2\&isAllowed=n)
24. Games, P. A., & Howell, J. F. (1976). Pairwise multiple comparison procedures with unequal N’s and/or variances: A Monte Carlo study. *Journal of Educational Statistics*, *1*(2), 113–125. [https://doi.org/10.3102/10769986001002113](https://doi.org/10.3102/10769986001002113)
25. Güneş, F. (2014). *Türkçe öğretimi yaklaşımlar ve modeller* (1. Baskı). PegemA Yayıncılık.
26. Güngör, A. (2022). Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerinin sınıf dışı öğrenme ortamları konusundaki görüşleri. *Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi*, *27*(2), 175–197. [https://doi.org/10.58568/firatilahiyat.1171150](https://doi.org/10.58568/firatilahiyat.1171150)
27. Gürbüz, S., & Şahin, F. (2018). *Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri felsefe-yöntem-analiz*. Seçkin Yayıncılık.
28. Hofstein, A., & Rosenfeld, S. (1996). Bridging the gap between formal and informal science learning. *Studies in Science Education*, *28*, 87–112. [https://doi.org/10.1080/03057269608560085](https://doi.org/10.1080/03057269608560085)
29. Jondeau, E., & Rockinger, M. (2003). Conditional volatility, skewness, and kurtosis: Existence, persistence, and comovements. *Journal of Economic Dynamics and Control*, *27*(10), 1699–1737. [https://doi.org/10.1016/S0165-1889(02)00079-9](https://doi.org/10.1016/S0165-1889\(02\)00079-9)
30. Kanatlı, F., & Çekici, Y. E. (2021). Dil-kültür ilişkisini 21. yüzyılda yeniden düşünmek. H. E. Çocuk & T. Soysal (Ed.), *21. yüzyıl becerileri ve Türkçe eğitimi* (ss.107-121) içinde. Nobel Yayıncılık.
31. Kara, Ö. T. (2016). Views of Turkish teachers on extracurricular activities at secondary schools. *Acta Didactica Napocensia, 9*(4), 1–14. [https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1132904.pdf](https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1132904.pdf)
32. Karasar, N. (2019). *Bilimsel irade algı çerçevesi ile bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler* (34. Baskı). Nobel Yayıncılık.
33. Kaya, Z. (2006). *Öğretim teknolojileri ve materyal geliştirme* (2. Baskı). PegemA Yayıncılık.
34. Maden, S. (2012). Temel dil becerilerinin eğitimi açısından ders dışı (informal) etkinliklere yönelik öğretmen ve öğrenci tercihleri. *Millî Eğitim,* 196. [https://izlik.org/JA23ZG28RZ](https://izlik.org/JA23ZG28RZ)
35. MEB. (2017). *Millî Eğitim Bakanlığı eğitim kurumları sosyal etkinlikler yönetmeliği*. Resmî Gazete (Sayı: 30090).
36. MEB. (2024). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı (5, 6, 7 ve 8. sınıflar). https\://mufredat.meb.gov.tr/
37. Michie, M. (1998). Factors influencing secondary science teachers to organise and conduct field trips. *Australian Science Teachers Journal*, *44*(4), 43–50.
38. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). *Qualitative data analysis: an expanded sourcebook* (3rd ed.). Sage Publication.
39. Özbay, M. (2006). *Türkçe özel öğretim yöntemleri I*. Öncü Yayınları.
40. Pekin, M., & Bozdoğan, A. E. (2021). Ortaokul öğretmenlerinin okul dışı çevrelere gezi düzenlemeye ilişkin öz yeterliklerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi: Tokat ili örneği. *Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi*, *10*(17), 114–133. [https://doi.org/10.46778/goputeb.956719](https://doi.org/10.46778/goputeb.956719)
41. Şahin, A., & Özçelik, F. C. (2024). İçerik analizi. Ö. Baş & B. Gök (Ed.), *Nitel araştırma pratikleri eğitimciler için* (ss. 307-330) içinde. Pegem Akademi.
42. Şahin, F. (2022) *Sınıf Öğretmeni Adaylarının Okul Dışı Öğrenme ile İlgili Kaygı Düzeylerinin İncelenmesi* [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
43. Şahin, S. (2023). *Sosyal bilimlerde araştırma kavramlar, yöntemler, veri analizi, yayım ve etik* (1. Baskı). Pegem Akademi.
44. Sönmez, V., & Alacapınar, F. G. (2019). *Örneklendirilmiş bilimsel araştırma yöntemleri* (7. Baskı). Anı Yayıncılık.
45. Tal, T., & Morag, O. (2009). Reflective practice as a means for preparing to teach outdoors in an ecological garden. *Journal of Science Teacher Education*, *20*(3), 245–262. [https://doi.org/10.1007/s10972-009-9131-1](https://doi.org/10.1007/s10972-009-9131-1)
46. Tavşancıl, E. (2019). *Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi* (6. Baskı). Nobel.
47. Tutkun, C., Aydın Kılıç, Z. N., Balcı, A., & Kök, M. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin alan gezisi etkinliğine yönelik görüşlerinin incelenmesi. *OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi*, *14*(20), 469–487. [https://doi.org/10.26466/opus.571498](https://doi.org/10.26466/opus.571498)
48. Uğurlu, A., & Sever, R. (2024). Okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik sınıf öğretmenlerinin kaygı düzeylerinin incelenmesi. *İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi*, *25*(2), 670–690. [https://doi.org/10.17679/inuefd.1432257](https://doi.org/10.17679/inuefd.1432257)
49. Ustabulut, M. Y. (2021). Türkçe öğretmeni adaylarının okul dışı öğrenme ile ilgili görüşleri. *Mavi Atlas, 9*(1), 232–249. [https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.859615](https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.859615)
50. Utku, Ş., & Uçak, E. (2023). Investigation of science teachers’ level of anxiety about out-of-school learning. *Asya Öğretim Dergisi*, *11*(1), 29–44. [https://doi.org/10.47215/aji.1260815](https://doi.org/10.47215/aji.1260815)
51. Wita, S. (2017). Field trip-based assessment to assess student’s values in science teaching and learning. *ICOSED*, 198–202.
52. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). *Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri* (12. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
53. Yıldırım, N. T., & Efendioğlu, A. (2023). Sınıf öğretmenlerinin öz yeterlik inançları ile okul dışı öğrenme ortamlarına gezi düzenlemeye yönelik kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. *Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi*, *7*(2), 1–26. [https://izlik.org/JA76TA95TX](https://izlik.org/JA76TA95TX)
54. Zengin, A., & Yıldız, E. (2025). Öğretmen adaylarının okul dışı öğrenme ortamlarına gezi düzenlemeye yönelik kaygılarının ve özelliklerinin incelenmesi. *Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 13*(1), 22-41. [https://doi.org/10.56423/fbod.1414144](https://doi.org/10.56423/fbod.1414144)