KADINLARIN ÖZYAŞAM ÖYKÜLERİNDE KADINLIK VE ÖĞRETMENLİK KİMLİKLERİNİN KURULUŞU: EMEKLİ KADIN ÖĞRETMENLERLE MİKRO DÜZLEMDE BİR SÖZLÜ TARİH ÇALIŞMASI
Öz
Bu çalışma, 1920 ve 1954 doğumlu ve sırayla biri kentsel, diğeri kırsal bölgede yetişmiş iki emekli kadın öğretmenin anlatıları doğrultusunda, öğretmen kadınların deneyimlerini, ilgili tarihsel bağlamlar ekseninde karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma deseni ve yapılandırılmamış görüşme yönteminin kullanıldığı araştırmada veriler ses kayıt cihazı yoluyla kayıt altına alınmış; betimsel analiz tekniğine uygun şekilde görüşmelerden doğrudan alıntılar yapılarak çözümlenmiş; son olarak bu iki anlatı ilgili literatür ile desteklenerek ve karşılaştırmalı olarak tartışılmıştır. Çalışma, baba otoritesinin/figürünün, her iki kadının yaşamını şekillendirmede önemli bir rol oynadığını; 1920 doğumlu Nalân Hanım’ın, kimliğini, cinsiyetçi işbölümünün içselleştirildiği geleneksel toplumsal cinsiyet perspektifinden “ideal kadın/ideal evlat” ve “ideal öğretmen” olarak kurgularken; 1954 doğumlu Sevim Hanım’ın “idealist öğretmen” “eğitimli/çalışan kadın”, ve “adil öğretmen anne” olarak kurguladığını ortaya koymuştur.
Anahtar Kelimeler
Kadın Öğretmenler, Sözlü Tarih, Toplumsal Cinsiyet, Kimlik Kurgusu
References
- Akyüz, Y. (2001). Türk Eğitim Tarihi (8. baskı) İstanbul: Alfa.
- Arabacı, İ.B. (1999). MEB Teftiş Politikaları (1). Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Der- gisi, 20, 545-575. Erişim: 09 Eylül 2013 http://www.pegem.net/dosyalar/dokuman/924- 20120221154628-arabaci.pdf
- Arat, Y. (1991, Bahar). 1980’ler Türkiyesi’nde Kadın Hareketi: Liberal Kemalizm’in Radikal Uzantısı. Toplum ve Bilim, 53.
- Bakacak, A. G. (2009, Güz). Cumhuriyet Dönemi Kadın İmgesi Üzerine Bir Değerlendirme. Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 44, 627-638.
- Çakır, S. (2011). Feminist Tarih Yazımı: Tarihin Kadınlar İçin, Kadınlar Tarafından Yeniden İnşası. Serpil Sancar (der.), Birkaç Arpa Boyu…21. Yüzyıla Girerken Türkiye’de Feminist Çalışmalar (cilt 1) içinde (s. 505-533). İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
- Davis, N. Y. (2003). Cinsiyet ve Millet (çev. A. Bektaş). İstanbul: İletişim Yayınları.
- Dinç, S. (t.y.a) Cumhuriyet Dönemi Eğitim Tarihimizde II. Milli Eğitim Şûrası (15 – 21 Şubat 1943) Ve Uygulamaları. Erişim: 25 Ocak 2014 http://turkoloji.cu.edu.tr/ATATURK/aras- tirmalar/sait_dinc_II_milliegitim_surasi.pdf
- Dinç, S. (t.y.b) Cumhuriyet Dönemi Eğitim Tarihimizde III. Milli Eğitim Şûrası Ve Uygu- lamaları (2 – 10 ARALIK 1946). Erişim: 25 Ocak 2014 http://turkoloji.cu.edu.tr/ATA- TURK/arastirmalar/sait_dinc_III.miiliegitim_surasi_ve_uygulamalari.pdf
- Durakbaşa, A. (1998). Cumhuriyet Döneminde Modern Kadın Ve Erkek Kimliklerinin Oluşu- mu: Kemalist Kadın Kimliği Ve “Münevver Erkekler”. A. Berktay Hacımirzaoğlu (Ed.), 75 Yılda Kadınlar Ve Erkekler içinde (s. 29-50). İstanbul: Tarih Vakfı.
- Edgü, E. (2010). Evin Direği, Sokağın Bekçisi. A. Akpınar, G. Bakay, H. Dedehayır (drl.), Kadın ve Mekân içinde ( s. 72-79). İstanbul: Turkuvaz.