Türkiye’de Özel Eğitim Alanında Değerlendirme Süreci

Samet Yenioğlu; Kübra Sayar; Hasan Köse; Nevin Güner Yıldız

doi:10.24106/kefdergi.3100

TR EN

Türkiye’de Özel Eğitim Alanında Değerlendirme Süreci

Abstract

Bu çalışma, ülkemizde özel eğitim alanında doğum öncesi ve doğum sonrası dönemlerde hangi araçlarla ve nasıl değerlendirme yapıldığını ortaya koymayı amaçlayan bir derleme makalesidir. Çalışmada, Türkiye’de doğum öncesi dönemden başlayarak okul dönemini de içine alan süreçte yürütülen tanılama ve değerlendirme uygulamaları ile bu uygulamalarda kullanılan değerlendirme araçlarının özellikleri tanıtılmaya çalışılmıştır. Bireyin gelişiminin izlenmesi, risk altında olanların belirlenmesi, gerekli önlemlerin alınması ve gereksinim duyulan türde programların hazırlanabilmesi için farklı dönemlerde farklı değerlendirme yöntemlerinden yararlanılmaktadır. Çocuğun gelişimi için yapılabilecekler konusunda aileye ve uzmanlara dayanak sağlayan bu değerlendirmeler, doğum öncesi dönemden başlamakta, bebeklik, erken çocukluk ve okul döneminde devam etmektedir. Uygun yapılan değerlendirme ile gereksinime yönelik hazırlanan plan sayesinde hem zaman tasarrufu sağlanmakta hem de mümkün olan en erken dönemde etkili müdahaleye başlanmaktadır.

Keywords

özel eğitim,değerlendirme,özel gereksinimli çocuk

References

Akman, B. (2016). Standardize testler. Ç. Dinçer (Ed.), Gelişimsel tanı ve değerlendirme yöntemleri içinde (s. 100-119). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Aksoy, F. (2016). Özel gereksinimli bireylere sunulan hizmetler ve yasal haklar. V. Aksoy (Ed.), Özel eğitim içinde (s. 268-297). An-kara: Pegem Akademi.
Alak G. (2016). Zihin yetersizliği: tarama, tanılama ve değerlendirme. İ. H. Diken ve H. Bakkaloğlu (Eds.), Zihin yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğu (s. 59-89). Ankara: Pegem Akademi.
Avcıoğlu, H. (2012). Rehberlik ve araştırma merkez (RAM) müdürlerinin tanılama, yerleştirme-izleme, bireyselleştirilmiş eğitim prog-ramı (BEP) geliştirme ve kaynaştırma uygulamasında karşılaşılan sorunlara ilişkin algıları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(3), 2009-2031.
Batu, S. (2008). Kaynaştırma desteği sağlama. Eripek, S. Özel Eğitim (Ed.). s. 21- 41. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Baykoç-Dönmez, N. (2011). Özel gereksinimli çocuklar ve özel eğitim. N. Baykoç Dönmez (Ed.), Özel gereksinimli çocuklar ve özel eğitim içinde (s. 19-27). Ankara: Eğiten Kitap.
Birkan, B. (2002a). Erken özel eğitim hizmetleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 3(02).
Birkan, B. (2002b). Küçük adımlar kursunun gelişim geriliği olan çocuğa sahip annelerin küçük adımları uygulama becerilerini ka-zandırmalarına etkisi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Bolat, H. ve Genç, O. G. A. (2012). Türkiye ulusal yenidoğan işitme taraması programı: Tarihçesi ve prensipleri. Turkiye Klinikleri Journal of ENT Special Topics, 5(2), 11-14.
Çağdaş, A. ve Yıldız, F. Ü. (2003). Deneysel yaratıcılık programı’nın 4-5 yaş çocuklarının bilişsel gelişimine olan etkileri. Selçuk Üni-versitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (10), 315-328.

Çakıroğlu, O. (2016). Özel eğitimde temel kavramlar. V. Aksoy (Ed.), Özel eğitim içinde (s. 1-19). Ankara: Pegem Akademi.
Diken, İ. H. (2011). Erken tanılama ve erken eğitim. E. S. Batu (Ed.), 0-6 yaş arası down sendromlu çocuklar ve gelişimleri (2. Baskı) içinde (s. 371-384). Ankara: Kök Yayıncılık.
Diken, İ., Bayhan, P., Turan, F., Sipal, F., Sucuoglu, B., Ceber-Bakkaloglu, H. et al. (2012). Early Childhood Intervention and Early Childhood Special Education in Turkey within the Scope of the Developmental System Approach. Infants and Young Children, 25(4), 346-353.
Erdil, Z. (2010). Sosyoekonomik olarak risk altında bulunan çocuklara yönelik erken müdahale programları ve akademik başarı ilişkisi. Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi, 72-78.
Ergün, P. (2007). Gebelerin Üçlü Tarama Testi ve Gebelikte Yapılan Diğer Testler Hakkındaki Bilgi Düzeyinin Ölçülmesi (Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyon).
Eripek, S. (2009). Zihinsel yetersizliği olan çocuklar. Ankara: Maya Akademi.
Fernández-Ballesteros, R. ve Colom, R. (2004). The psychology of intelligence in spain, In R. J. Sternberg (Ed.), International Hand-book of Intelligence, (79-103). Cambridge, UK: Cambridge University Press.
Gürsel, O. (2003). Özel gereksinimi olan çocukları değerlendirme. O. Gürsel (Ed.), Bireyselleştirilmiş eğitim programlarının geliştiril-mesi içinde (s. 45-53). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Gürsel, O. (2010). Özel eğitimde değerlendirme. H.İ. Diken (Ed.), Özel eğitim içinde (s. 29-58). Ankara: Pegem Akademi.
Gürsel, O. ve Vuran, S. (2010). Değerlendirme ve Bireyselleştirilmiş Eğitim Programlarını Geliştirme. H. İ. Diken (Ed.), İlköğretimde Kaynaştırma içinde (s. 194-22). Ankara: Pegem Akademi.
İçke, S., ve Genç, R. E. Topuk kanı örneği ile yapılan ulusal yenidoğan tarama testleri ve önemi. The Journal of Pediatric Research, 4(4), 186-90.
Kağıtçıbaşı, Ç., Sunar, D., Bekman, S. ve Cemalcılar, Z. (2004). Erken müdahalenin erişkinlikte süren etkileri: Erken destek projesinin ikinci takip araştırmasının ön bulguları. İstanbul: Anne-Çocuk Eğitim Vakfı Yayınları.
Kaner, S., Bayraklı, H., Diken, H. İ. ve Çelik, S. (2012). Türkiye’de özel eğitim alanında geliştirilen ve uyarlanan ölçme araçları. Ankara: Maya Akademi.
Kara, B., Mukaddes, N. M., Altınkaya, I., Güntepe, D., Gökçay, G. ve Özmen, M. (2014). Using the Modified Checklist for Autism in Toddlers in a well-child clinic in Turkey: Adapting the screening method based on culture and setting. Autism, 18(3), 331-338.
Kargın, T. (2007). Eğitsel Değerlendirme ve Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Hazırlama Süreci. Özel Eğitim Dergisi, 8(1), 1-17.
Kırcaali-İftar G. (2013). Zihin engellilerin değerlendirilmesi. Bülbin Sucuoğlu (Ed.), Zihin engelliler ve eğitimleri (s. 178-202). Ankara: Kök Yayıncılık.
Kirk, S., Gallagher, J. J., Coleman, M. R. ve Anastasiow, N. J. (2011). Educating exceptional children. Cengage Learning.
Lo, Y.D. ve Chiu, R.W. (2007). Prenatal diagnosis: Progress throught plasma nucleic acids. Nature Reviews Genetics, 8(1), 71-77.
McConnell, S. R. (2000). Assessment in early intervention and early childhood special education: Building on the past to project into our future. Topics in Early Childhood Special Education; 20(1), 43-48.
Milli Eğitim Bakanlığı. (1997). 573 Sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. Erişim adresi: http://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2012_10/10111011_ozel_egitim_kanun_hukmunda_kararname.pdf. Erişim tarihi: 27.02.2019.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. 07.07.2018 Tarih ve 30471 Sayılı Resmî Gazete. Erişim adresi: https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2018_07/09101900_ozel_egitim_hizmetleri_yonetmeligi_07072018.pdf Erişim tarihi: 27.02.2019.
Öner, N. (1994). Türkiye’de Kullanılan Psikolojik Testler: Bir Başvuru Kaynağı (2. Basım). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
Özak, H., Vural, M. ve Avcıoğlu, H. (2008). Rehberlik Araştırma Merkezi Müdürlerinin Gönderme Tanılama Yerleştirme İzleme ve Değerlendirmeye İlişkin Görüş ve Önerileri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 189-206.
Özaltun Ş. C., Güler S. ve Şengelen M. (2015). Sağlık Taramaları. HUTF Halk Sağlığı AD. Toplum Eğitim Sunumları. Erişim adresi: http://www.halksagligi.hacettepe.edu.tr/diger/toplumayonelik/tarama.pdf. Erişim tarihi: 20.03.2018.
Özgüven, İ. E. (1994). Psikolojik testler. Ankara: Yeni Doğuş Matbaası.
Projeiq. (2015). Anadolu Sak Zekâ Ölçeği-ASIS. Erişim adresi: https://www.projeiq.com
Raven, J. ve Summers, B. (1990). Manual for raven's progressive matrices and vocabulary scales: research supplement, No 3(2. Ed). Oxford: Oxford Psychological Press.
Sucuoğlu, B. (2012). Otizm Spektrum Bozukluğu olan Çocukların Değerlendirilmesi. E. Tekin-İftar (Ed.), Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar ve Eğitimleri içinde (s. 47-82) Ankara: Vize Basın Yayın.
Sürmeliler, E. (2005). Pretanal tanı amaçlı, kromozom analizi gerektiren amniyosentez endikasyonları ve sonuçlarının değerlendirilmesi. Yayınlanmamış uzmanlık tezi, Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adana.
Şirin, H., Özkan, S., Karaşahin, E. F., Topal, S. ve Bilgin, S. (2015). Ankara İlinde Yapılan Yuvalandırılmış Olgu-Kontrol Çalışmasın-da 2009 Yılında Konjenital Hipotiroidi Tanısı Alan Yenidoğanlarda Risk Faktörleri ve Tarama Testinin Değerlendirilmesi. Pediatric Research, 2(2), 78-83.
Taylor, R. L., Richards, S. B. ve Brady, M. P. (2005). Mental retardation: Historical perspectives, current practices, and future directi-ons. Boston: Allyn & Bacon.
Tekin-İftar, E. (2011). Down sendromu. E. S. Batu (Ed.), 0-6 yaş arası down sendromlu çocuklar ve gelişimleri (2. Baskı) içinde (s. 9-38). Ankara: Kök Yayıncılık.
Üstü, Y. ve Uğurlu, M. (2016). Ulusal Erken Tanı ve Tarama Programı: Kistik Fibrozis National Early Diagnosis and Screening Prog-ram: Cystic Fibrosis.
Wolf, B. (2015). Why screen newborns for profound and partial biotinidase deficiency?. Molecular Genetics and Metabolism, 114, 382–387. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.ymgme.2015.01.003.
Yüreğir, Ö. Ö., Büyükkurt, S., Koç, F. ve Pazarbaşı, A. (2012). Prenatal tanı. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 21(1), 80-94.
Zaiman, H. H. (2001). Dynamic testing in selection for an educational programme: assessing south african performance on the raven progressive matrices. International Journal of Selection and Assessment, 9(3), 258–269.
Zerjav Tansek et al. (2015). Phenylketonuria screening and management in southeastern Europe – survey results from 11 countries. Orphanet Journal of Rare Diseases. (10)68, 1-7. DOI: 10.1186/s13023-015-0283-0.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Studies on Education

Journal Section

Research Article

Authors

Samet Yenioğlu
0000-0002-2227-9132
Türkiye

Kübra Sayar This is me
0000-0003-0901-3660
Türkiye

Hasan Köse This is me
0000-0002-0923-3711
Türkiye

Nevin Güner Yıldız
0000-0002-9135-6429
Türkiye

Publication Date

November 15, 2019

Submission Date

May 23, 2018

Acceptance Date

February 6, 2019

Published in Issue

Year 2019 Volume: 27 Number: 6

DOI

https://doi.org/10.24106/kefdergi.3100

IZ

https://izlik.org/JA75MA99FR

APA

Yenioğlu, S., Sayar, K., Köse, H., & Güner Yıldız, N. (2019). Türkiye’de Özel Eğitim Alanında Değerlendirme Süreci. Kastamonu Education Journal, 27(6), 2729-2746. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3100

AMA

1.Yenioğlu S, Sayar K, Köse H, Güner Yıldız N. Türkiye’de Özel Eğitim Alanında Değerlendirme Süreci. Kastamonu Education Journal. 2019;27(6):2729-2746. doi:10.24106/kefdergi.3100

Chicago

Yenioğlu, Samet, Kübra Sayar, Hasan Köse, and Nevin Güner Yıldız. 2019. “Türkiye’de Özel Eğitim Alanında Değerlendirme Süreci”. Kastamonu Education Journal 27 (6): 2729-46. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3100.

EndNote

Yenioğlu S, Sayar K, Köse H, Güner Yıldız N (November 1, 2019) Türkiye’de Özel Eğitim Alanında Değerlendirme Süreci. Kastamonu Education Journal 27 6 2729–2746.

IEEE

[1]S. Yenioğlu, K. Sayar, H. Köse, and N. Güner Yıldız, “Türkiye’de Özel Eğitim Alanında Değerlendirme Süreci”, Kastamonu Education Journal, vol. 27, no. 6, pp. 2729–2746, Nov. 2019, doi: 10.24106/kefdergi.3100.

ISNAD

Yenioğlu, Samet - Sayar, Kübra - Köse, Hasan - Güner Yıldız, Nevin. “Türkiye’de Özel Eğitim Alanında Değerlendirme Süreci”. Kastamonu Education Journal 27/6 (November 1, 2019): 2729-2746. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3100.

JAMA

1.Yenioğlu S, Sayar K, Köse H, Güner Yıldız N. Türkiye’de Özel Eğitim Alanında Değerlendirme Süreci. Kastamonu Education Journal. 2019;27:2729–2746.

MLA

Yenioğlu, Samet, et al. “Türkiye’de Özel Eğitim Alanında Değerlendirme Süreci”. Kastamonu Education Journal, vol. 27, no. 6, Nov. 2019, pp. 2729-46, doi:10.24106/kefdergi.3100.

Vancouver

1.Samet Yenioğlu, Kübra Sayar, Hasan Köse, Nevin Güner Yıldız. Türkiye’de Özel Eğitim Alanında Değerlendirme Süreci. Kastamonu Education Journal. 2019 Nov. 1;27(6):2729-46. doi:10.24106/kefdergi.3100

Suriyeli Göçmen Özel Gereksinimli Öğrencilerin Eğitsel Değerlendirme ve Tanılama Süreci: Rehberlik ve Araştırma Merkezi Personeli Görüşlerinin İncelenmesi

Harran Education Journal

https://doi.org/10.22596/hej.1488335

Kastamonu Education Journal is licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) license.

Türkiye’de Özel Eğitim Alanında Değerlendirme Süreci

Türkiye’de Özel Eğitim Alanında Değerlendirme Süreci

Abstract

Keywords

Special Education Evaluation Process in Turkey

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite

Cited By

ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÇOCUĞU OLAN AİLELERİN GÖZÜNDEN KENT YOKSULLUĞU

Digital Assessment Tools for Special Education Teachers: Challenges and Opportunities

Investigation of Risk Situations of Special Learning Disability in Preschool Period in Terms of Various Variables

Suriyeli Göçmen Çocukların Türk Eğitim Sistemi İçindeki Durumları

Suriyeli Göçmen Çocukların Türk Eğitim Sistemi İçindeki Durumları

Suriyeli Göçmen Özel Gereksinimli Öğrencilerin Eğitsel Değerlendirme ve Tanılama Süreci: Rehberlik ve Araştırma Merkezi Personeli Görüşlerinin İncelenmesi