İlköğretim Ders Kitaplarında Kentlilik Bilinci

2050’li yıllara gelindiğinde kente yaşayanların oranın %68 olacağı tahmin edilmekte ve kente yaşayan insanlarda kentlilik bilincinin oluşması daha da elzem hale gelmektedir. Kentlilik bilincinin oluşturulması için en önemli araç ise eğitimdir. Bu bağlamda araştırmanın problemi “kentlilik bilincinin oluşturulmasında ilkokul ders kitaplarının rolün nedir?” şeklinde belirlenmiştir. Araştırmanın amacı, kentlilik bilincinin ilkokul kitaplarında hangi boyutlarla yer aldığının belirlenmesi ve ilkokul kitaplarının, çocukların kentlilik bilincine yönelik algılarına ne ölçüde etki ettiğini değerlendirmektir. Çalışmanın kapsamına Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanmış ilkokul, ortaokul ve lise düzeyindeki tüm ders kitapları girmektedir. Ancak, araştırma zaman kısıtı nedeniyle ilkokul düzeyindeki Türkçe, Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler derslerinin kitaplarıyla sınırlandırılmıştır. Ayrıca bulguları desteklemek amacıyla ilkokul düzeyinde olan 20 kişi ile görüşme sağlanmıştır. Araştırma nitel araştırma desenlerinden örnek olay araştırması şeklinde tasarlanmıştır. Veriler doküman incelemesi ve görüşme yöntemleriyle toplanmıştır. 7 tema/kategori ve 16 kod/kavram altında organize edilen veriler içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Analizlerde, MAXQDA Analytics Pro 20 (20.2.2 demo sürümü) kullanılmıştır. Sonuç olarak ders kitaplarında çevre bilinci, ortak yaşama bilincinin oluşması ve kültürel ve tarihsel değerlerin farkındalığı konularına daha çok ağrılık verildiği görülmüştür. Katılımcılar ise kamusal alan, çevre bilinci ve kültürel ve tarihsel değerlerin farkındalığı konularına daha çok ağırlık vermiştir.

By the 2050s, it is estimated that the proportion of those living in the city will be 68% and it becomes even more essential to create an urban consciousness among people living in cities. The most important tool for raising urban consciousness is education. In this context, the problem of the research is “What is the role of primary school textbooks in raising urban consciousness?” It was determined as. The aim of the research Determining ıt what size to urban consciousness is included in primary school textbooks and to evaluate to what extent primary school books affect children's perceptions of urban awareness. All textbooks at primary, secondary and high school levels prepared by the Ministry of National Education are included in the scope of the study. However, the study was limited to the books of Turkish, Life Studies and Social Studies courses at primary school level due to time constraints. In addition, 20 people at primary school level were interviewed to support the findings. The research is designed as case study from qualitative research design. Research data were gathered by both document review and interview method. The data organized under 7 themes/categories and 16 codes/concepts were analyzed by content analysis technique. In the analysis, MAXQDA Analytics Pro 20 (demo version 20.2.2) was used. As a result, it has been observed that environmental awareness, the formation of common life awareness and awareness of cultural and historical values are given more weight in the textbooks. Participants, on the other hand, focused more on public sphere, environmental awareness and awareness of cultural and historical values.