Research Article

Mardin Müzesi’nde Bulunan Osmanlı Dönemine Ait Bir Grup Şamdan

Volume: 17 Number: 2 March 17, 2024
EN TR

Mardin Müzesi’nde Bulunan Osmanlı Dönemine Ait Bir Grup Şamdan

Öz

El sanatı örnekleri bir ulusun kültürel kimliğini yansıtan en önemli belgelerdir. Son zamanlarda el sanatları üzerine yapılan çalışmalar neticesinde farklı bakış açıları ortaya konulmuş ve yeni sonuçlar ortaya çıkarılmıştır. Farklı kategorilere ayrılan el sanatlarının bir bölümünü madenden üretilen ürünler oluşturmaktadır. Madeni eserler içerisinde önemli bir grubunu oluşturan şamdanlar, elektriğin olmadığı zamanlarda mekanlara ışık vermek ve aydınlatmak maksadıyla kullanıldığı bilinmektedir. Bu eserlerin asıl yapılış amaçları aydınlatmak gibi görünse de işlevsel olmasının yanı sıra taşıdıkları bazı sembolik anlamları da vardır. Bu çalışmada Mardin Müzesi’nde muhafaza edilen birkaç şamdan örneği konu edilmiştir. Ele alınan şamdanlar, kullanım alanına göre masa ve el şamdanı olarak üretilmiştir. Şamdanlardan sadece bir tanesi teşhir salonunda yer alırken geriye kalan dört örnek depoda korunmaktadır. İncelenen şamdanların bronz ve bakır malzemeli, döküm ve dövme teknikleriyle üretildiği anlaşılmıştır. Süsleme olarak sade tutulan eserler, daha çok işlevleri ile ön planda olduğu anlaşılmaktadır. Elektriğin insan hayatına girmesiyle beraber bu eserler, günümüzde dekoratif amaçlı kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

El sanatı , Türk İslam , Maden , Şamdan

References

  1. Allak, F. (2023). İstanbul Türbeler Müzesi’nde Bulunan Madeni Eserler (Yayınlanmamış doktora tezi). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
  2. Arseven, C. E. (1994). “Şamdan”. Sanat Ansiklopedisi, (IV, 1862-1863). İstanbul Milli Eğitim Basımevi, İstanbul.
  3. Başak, O. (2004). Diyarbakır Arkeoloji Müzesi ile Cahit Sıtkı Tarancı Müzesinde Bulunan Türk İslam Dönemine Ait Bir Grup Madeni Eser (Doktora tezi) Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
  4. Başak, O. (2008). Taş Çağı’ndan Tunç Çağı’na Anadolu’da Maden Sanatın Gelişimi ve Kullanımı. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 0 (21), 15-33.
  5. Başak, O. (2021). Diyarbakır Arkeoloji ve Cahit Sıtkı Tarancı Müzesinde Bulunan Bir Grup Madeni Eser Eşliğinde: Neolitikten Osmanlıya Anadolu’ya Maden Sanatının Gelişimi, Gece Kitaplığı, Ankara.
  6. Baş, G., ve Bekmez, A. (2022). Kopenhag David Koleksiyonu'ndan Bir Şamdanın Orta Çağ Av Kültürüne İlişkin Bezeme Programı Üzerine Düşünceler. Art-Sanat, (18), 59-86.
  7. Bayraktaroğlu, S. (2013). Gelenek ve İnançla Oluşan Koleksiyon (Bildiri), F. Hitezel (Ed.). 14 th Internatiol Congress of Turkish Art, 19-21 Eylül 2011, (s. 153-161), Paris, College De France.
  8. Bozkurt, N. (2010). “Şamdan”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, (XXXVIII, 328-330), İSAM – İslam Araştırmaları Merkezi, İstanbul.
  9. Belli, O. ve Kayaoğlu, İ. G. (1993). Anadolu'da Türk Bakırcılık Sanatının Gelişimi- Bakır Yatakları, Üretimi ve Atölyeleri, Sandoz Yayınları, İstanbul.
  10. Bodur, F. (1987). Türk Maden Sanatı, Türk Kültürüne Hizmet Vakfı Yayınları, İstanbul.
APA
Allak, F. (2024). Mardin Müzesi’nde Bulunan Osmanlı Dönemine Ait Bir Grup Şamdan. Kent Akademisi, 17(2), 514-528. https://doi.org/10.35674/kent.1409669