Çorum Sungurlu Hilmi Efendi Cami’nin Korunması Üzerine Bir İnceleme

Türkiye’nin İç Anadolu Bölgesi’nde bulunan Çorum’un Sungurlu ilçesi, özgün sivil mimari yapıları yanı sıra korunmaya değer dini mimari yapıları da barındıran önemli yerleşimlerimizdendir. Geçmiş dönemlerde çok fazla dini yapıya ev sahipliği yapan ilçede zaman içinde bakımsızlık, doğal afetler, mülkiyet problemleri gibi nedenlerle kayıplar olmuş ve günümüze sınırlı sayıdakiler ulaşabilmiştir. Elde kalan eserler arasında tescilli, günümüze korunarak ulaşan yapılar yanında “Hilmi Efendi Cami” gibi nitelikli mimari özellikler gösteren ancak tescillenmemiş dini yapılar da mevcuttur. Bu çalışmada, Hilmi Efendi Cami’nin özgün mimari özelliklerinin gözler önüne serilmesi ve korunarak gelecek nesillere aktarılması amaçlanmıştır. Çalışmada öncelikle caminin tarihsel süreçteki değişimi açıklanmış, ardından mevcut durumu literatür taraması, fotoğraflar, rölöve çizimleri, hasar tespit ve analizleri ile tespit edilmiş ve bunlara yönelik müdahale kararlarıyla koruma ve restorasyon önerileri verilmiştir. Sonrasında caminin Çorum dini mimarisindeki yerinin belirlenmesi için arşiv kaynakları incelenmiş ve yapılan çalışmada yapının Çorum’da koruma altına alınmış tescilli camilerle benzer özellikleri tespit edilerek bu bağlamda özgün mimari değerleri ortaya konulmuştur. Daha önce hiçbir akademik çalışmada yer almayan Hilmi Efendi Cami için hazırlanan bu yazının, caminin nitelikli özelliklerinin belgelenmesi, gelecekte yapılması muhtemel onarım çalışmaları için bir kaynak oluşturması ve Çorum dini mimarisinin korunmasına katkı sağlaması beklenmektedir.

Çorum, Sungurlu which is located in Central Anatolia Region contains unique features in original religious buildings beside civil buildings. Some historical buildings disappeared lately because of dilapidation, natural disasters and property problems in Sungurlu where the city hosts a number of religious buildings. Although some buildings has a registration and being restorated after damaged, there are others which are not registrated such as Hilmi Efendi Mosque. In this scope of work, the aim is to reveal the original architectural features of Hilmi Efendi Mosque and to hand down the next generations by protecting it. At first, the change in the mosque’s history explained and then the current situation of the mosque is determined by the survey drawings, damage assessment analysis’ and intervention decisions as well as giving suggestions about the preservation and restoration decisions. The archival resources have been searched to identify where the mosque placed in Çorum religious architecture category. The original architectural features of the mosque have brought out as well as the similarities by comparing some of Çorum’s registrated mosques. This work aims to collect and document the original features of the mosque and create an academical source for the next researches and restoration plannings. By that, this research contributes to give information about the architectural features of the mosque and establish control in future interventions by providing a source of information.