Coğrafi Bilgi Sistemleri Mekansal Analizi ile İstanbul Boğazı’nda yaşanan Deniz Kazaları Üzerine Bir Araştırma

Çalışmanın amacı, İstanbul Boğazı’nda önceki yıllarda meydana gelmiş kaza verileri kullanılarak Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yardımı ile kaza yoğunluğuna bağlı öncelikli riskli bölgelerin belirlenmesidir. Yıllar içerisinde riskli bölgelerin sıralamasının değişimi analiz edilecektir. İstanbul Boğazı’nı alt bölgelere bölmek o bölgede meydana gelen kazaların oluş şekillerini belirlemeye ve sebep-sonuç ilişkilerini daha kolay analiz etmeye yardımcı olacaktır. Ayrıca daha dar alanlarda ilgili bölgenin özelliklerine uygun önlemler almayı kolaylaştıracaktır. Kaza verileri ArcGIS Pro yazılımı kullanılarak haritalandırılmış ve bu mekânsal veriler Kernel metodu ile analiz edilerek sonuçları yine bu haritalara işlenmiştir. İstanbul Boğazı’nın kuzey girişinde Türkeli Feneri-Anadolu Feneri ve güney çıkışında Ahırkapı Feneri-İnciburnu Feneri arasında kalan alan çalışma alanıdır. Bu alan uzman görüşlerine dayanarak 5 bölgeye ayrılmıştır. 2001-2022 yılları arasında meydana gelen deniz olaylarına ait veriler kullanılmıştır. 22 yıllık ve son 13 yıllık kaza yoğunluklarının yaşandığı bölgelerdeki değişim karşılaştırılmıştır. Her iki zaman aralığı için B5 bölgesi “Ortaköy-Beylerbeyi/Ahırkapı Feneri-İnciburnu Feneri” arasındaki alan en riskli bölge orak belirlenmiştir. Diğer bölgelerde ise kaza yoğunluğuna bağlı risk sıralamasının değiştiği belirlenmiştir. Kaza nedenleri ve kaza saatleri açısından yıllara bağlı değişimler analiz edilmiş, seyir emniyetini artırabilecek önerilere yer verilmiştir. Çalışma, zaman içerisinde riskli bölgelerdeki öncelik sıralamasını ve değişimini belirleyerek, İstanbul Boğazı’na hizmet verenlerin ve İstanbul Boğazı’nı kullananların seyir emniyeti için bölgesel bazda planlama yapmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

This study aims to identify priority high-risk areas in the Istanbul Strait by analyzing past accident data using Geographic Information Systems (GIS) and evaluating accident density. The change in the ranking of high-risk areas over the years will be analyzed. Dividing the Istanbul Strait into sub-regions will help identify the patterns of accidents occurring in those areas and facilitate easier analysis of cause-and-effect relationships. It will also make it easier to implement measures tailored to the specific characteristics of each narrower area. Accident data were mapped using ArcGIS Pro software, and these spatial data were analyzed using the Kernel method. The study area covers the region between Türkeli Feneri –Anadolu Feneri at the northern entrance of the Istanbul Strait and Ahırkapı Feneri–İnciburnu Feneri at the southern exit. Based on expert opinions, this area was divided into five zones. Data from maritime incidents that occurred between 2001 and 2022 has been used. Changes in the areas with high accident density over the 22-year and the most recent 13-year periods have been compared. Zone B5 “defined as the area between “Ortaköy-Beylerbeyi and Ahırkapı Feneri–İnciburnu Feneri” was identified as the riskiest region. In other regions, it has been determined that the risk ranking based on accident density has changed. Changes in accident causes and accident times by year were analyzed, and suggestions were made to improve navigational safety. The study is expected to contribute to regional planning for navigational safety by identifying the prioritization and changes in high-risk areas over time, thereby assisting those who serve the Istanbul Strait and those who navigate through it.