Urban Image and Cultural Economy in Gaziantep: The Gypsy Girl Mosaic

Abstract

Cities have undergone processes of change and renewal throughout history. These processes have shaped societies' cultures, cultural heritage, architecture, and art. The unique values of each era have been embedded in the city's memory and passed on to future generations, with some elements becoming images synonymous with the city. The use and evaluation of these synonymous images depend on the community's ownership of them and the work of local authorities on the image. Ownership of the image benefits various areas, including application, presentation, and promotion. City images are of great importance for visitors in experiencing and understanding the city. When evaluated specifically in terms of tourism, the purchasable forms of images can be described as visitors' investment in memories. In this context, it has influenced traditional handicrafts and fashion design, resulting in a unique image that boosts the city's cultural economy. As a result of UNESCO's initiatives to protect and preserve cultural heritage, Gaziantep joined the UNESCO Creative Cities Network in the field of gastronomy in 2015. The city's branding process, which began in the early 2000s and gained momentum in 2015, was further accelerated by UNESCO. During this process, the ‘Gypsy Girl’ mosaic, selected as one of the city's symbols and exhibited at the Zeugma Mosaic Museum, played a crucial role in both the cultural economy and the city's branding process. Due to its historical significance and its status as a prominent figure in history, the ‘Gypsy Girl,’ which is widely discussed worldwide, appeals to visual usage and aesthetic understanding. From this perspective, it has been the focus of attention of those who guide the city's economy. It was deemed appropriate to use qualitative research methods as the basic research method of the study. Field observations, examination of visual materials, and literature review shed light on the areas of use of the Gypsy Girl image, and the discussion of its positive and negative effects on society is planned. This article will examine the applications of the Gypsy Girl mosaic, its contributions to the cultural economy, and its impact on Gaziantep's branding process. The study's findings reveal that the image of the Gypsy Girl has taken Gaziantep beyond being merely a city of gastronomy. It has also been observed that it preserves the city's memory and that it is possible to keep the cultural heritage alive in creative ways. It presents a strategic model example of strengthening the cultural economy, the administration's approach to advertising, and the policies it implements. The findings demonstrate that when city images are correctly selected and utilized in a sustainable manner, they can serve as a valuable tool in branding and economic development processes.

Keywords

• Gypsy Girl
• Folklore
• Gaziantep
• Cultural Heritage
• Zeugma.

Gaziantep’te Kent İmgesi ve Kültür Ekonomisi: Çingene Kızı Mozaiği

Öz

Kentler, tarih boyunca değişim ve yenilenme süreçleri yaşamıştır. Bu süreçler toplumların kültürünü, kültürel mirasını, mimarisini ve sanatını şekillendirmiştir. Her dönemin kendine özgü değerleri, kent belleğinde yer edinerek gelecek kuşaklara aktarılmış ve kimi ögeler, kentle özdeşleşmiş imgeler hâline gelmiştir. Özdeşleşen imgelerin kullanımı ve değerlendirilmesi içerisinde yaşadığı toplumun onu sahiplenmesine ve yerel yönetimlerin imge üzerindeki çalışmalarına bağlıdır. İmgenin sahiplenilmesi birçok uygulama, sunum ve tanıtım alanına fayda sağlamaktadır. Kent imgeleri, kenti deneyimleme ve anlamada gelen ziyaretçiler için büyük bir öneme sahiptir. Turizm özelinde değerlendirildiğinde imgelerin satın alınabilir formları ziyaretçilerin anı yatırımı olarak ifade edilebilir. Bu bağlamda geleneksel el sanatlarını, moda tasarımını etkilemiş ve seçilen özgün imgenin o kentin kültür ekonomisini hareketlendirmesi sonucunu ortaya çıkarmıştır. UNESCO’nun kültürel mirası koruma ve yaşatma yönündeki girişimleri sonucu Gaziantep 2015 yılında UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı’na gastronomi alanında dâhil olmuştur. 2000’li yılların başında başlayan ve 2015 yılında hızlandırılan kentin markalaşma süreci UNESCO ile hız kazanmıştır. Bu süreçte, kentin simgelerinden biri olarak seçilen ve Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergilenen “Çingene Kızı” mozaiği, hem kültür ekonomisi alanında kullanımı bakımından hem de kentin markalaşma sürecinde önemli rol üstlenmiştir. Tarihî misyonu ve tarihte öne çıkan bir kişi olma misyonu nedeniyle dünya çapında kendisinden söz ettiren “Çingene Kızı” görsel kullanımı ve estetik anlayışa hitap etmektedir. Bu açıdan da kent ekonomisine yön veren kişilerin ilgi odağı olmuştur. Çalışmanın temel araştırma metodu olarak nitel araştırma yöntemlerinin kullanılması uygun görülmüştür. Saha gözlemleri, görsel materyallerin incelenmesi ve literatür taramasıyla Çingene Kızı imgesinin kullanım alanlarına ışık tutulmuş, toplum odaklı pozitif ve negatif etkilerinin tartışılması planlanmaktadır. Bu makalede, Çingene Kızı mozaiğinin kullanım alanları, kültür ekonomisine sağladığı katkılar ve Gaziantep’in markalaşma sürecindeki etkilere değinilecektir. Çalışmadan elde edilen bulgular; “Çingene Kızı” imgesinin Gaziantep’i yalnızca gastronomi kenti olmanın ötesine taşıdığı tespit edilmiştir. Aynı zamanda kent belleğini koruduğu, kültürel mirasın yaratıcı biçimlerde yaşatılmasının mümkün olduğu görülmüştür. Kültür ekonomisinin güçlendirilmesi, yönetimin reklam anlayışı ve işlediği politika ile stratejik bir model örneği sunmaktadır. Bulgular, kent imgelerinin doğru seçilip sürdürülebilir şekilde kullanıldığında, markalaşma ve ekonomik kalkınma süreçlerinde önemli bir araç olabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Çingene Kızı
• Folklor
• Gaziantep
• Kültürel Miras
• Zeugma.

References

1. Akkaya, S. (2016). Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde kent imgeleri ve günümüz kent markası tasarımına etkisi. Ankara: Grafiker Yayınları.
2. Akın, N. ve Bostancı, B. (2017). Unesco Yaratıcı Şehirler Ağı kapsamında Gaziantep: Mevcut raporlar bağlamında bir değerlendirme. Vizyoner Dergisi, 8 (19) 110-124.
3. Akın, A. (2018). El sanatlarının turizme etkisi: Gaziantep örneği. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18 (3), 241-263.
4. Avcı, C. (2021). Kent ve imge: Televizyon dizilerinde Gaziantep simülasyonu. Milli Folklor, 17 (130), 96-109.
5. Bausinger, H. (1990). (ter.E. Dettmer) For culture in a world of technology. Bloomington: Indiana University Press.
6. Bennet, A. (2013). Kültür ve gündelik hayat. Ankara: Phoenix Yayınevi.
7. Çetinkaya, G. (2023). Gelenek, şiir ve kent markaları (Mâni ve türkülerde kent markaları). Efe Akademi Yayınları.
8. Çobanoğlu, Ö. (1999). Halkbilimi açısından gelenek, turizm ve icad edilmiş gelenek bağlamında Ayvalık Şeytan Sofrası örneği. Milli Folklor, 11 (43), 7-12.

9. Duman, M. (2011). Gaziantep’teki geleneksel meslekler üzerine halk bilimsel bir inceleme. Gaziantep Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
10. Emekli, G. (2006). Coğrafya, kültür ve turizm: Kültürel turizm. Ege Coğrafya Dergisi, 15 (1-2), 51-59.
11. Erataş, F., Alptekin, V., Uysal, D. (2015). Türkiye’de kültür ekonomisinin gelişimine yerel bir bakış. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1 (2), 25-47.
12. Eraydın, Z. (2016). Kentsel markalaşma stratejilerinin kent belleği ve kent imgesi üzerine etkileri: Ankara Örneği. Kent Araştırmaları Dergisi, 7 (20) 830-855.
13. Erman, T. (2013). Küresel ve yerel dinamikler altında ‘Anadolu Kaplanı’ kentleri. İdealKent (8) 50-73.
14. Fidan, S. (2018). Televizyon dizilerinde geleneksel müzik belleğinin kullanımı. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, (11) 60, 125- 139.
15. Gülüm, E. (2015). Yaratıcı turizm-halk kültürü ilişkisi ve yerelin popülerleşmesi. Milli Folklor, 27 (105) 87-98.
16. Güney, E. (2020). İstanbul kent imgesi olarak Ayasofya. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Küresel Şehirler ve İstanbul Araştırmaları Bilim Dalı (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
17. Gilmore, P. (1998). Welcome to the experience economy, Harvard Business Review, 167/4, 97-105.
18. Groys, B. (2020). Yeni Üzerine: Geçmişle gelecek arasında kültürel ekonomi” İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
19. Karabudak, G. (2024). “Gaziantep gastronomi kültüründe Baklava” Gaziantep Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayımlanmamış Doktora Tezi).
20. Küçükbasmacı, G. (2021). “Bir kent imgesi oluşturma örneği: İhsan Ozanoğlu”, Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi/UHAD, S. 7, 1-24.
21. Lynch, K. (2018). Kent imgesi. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
22. Oğuz, M. Ö. ve Saltık Özkan, T. (2004). Kentler ve imgeler. Ankara: Gazi Üniversitesi THMER Yayınları.
23. Oğuz, M. Ö. (2007). Folklor ve kültürel mekân. Milli Folklor, 19 (76) 30-32.
24. Oğuz, M. Ö. (2013). Küreselleşme ve uygulamalı halkbilimi. Ankara: Akçağ Yayınları.
25. Özdemir, C. (2021). Bir kent imgesi olarak Bafra nokulu. Erdem, (81), 93-120.
26. Özdemir, N. (2011). Kentlerin gezgin imgeleri veya kent imgeleri giydirilen otobüsler. Milli Folklor, 23 (89) 41-53.
27. Özdemir, N. (2012). Kültür ekonomisi ve yönetimi (Seçki). Ankara: Hacettepe Yayınları.
28. Özdemir, N. (2019). Kültür ekonomisi ve endüstrileri ile kültürel miras yönetimi ilişkisi. Kültürel miras yönetimi (Ed. Özdemir, N. & Öger, A. vd.). Ankara: Grafiker Yayınları, 9-30.
29. Özdemir N., & Özdemir, E. (2020). Yaratıcı kentler ve yaşayan kültür. Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi/UHAD, 3 (4), 2-23.
30. Tezgel Çoban, E. (2018). “Müze ziyaretçilerinin profillerinin deneyimlerinin belirlenmesi: Zeugma Müzesi örneği” İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
31. Tikbaş Apak, F. (2023). Bir kent imgesi olarak Âşık Veysel. International Journal of Social Sciences, 7 (3), 91-110.
32. Yakar, H. İ. (2007). Mahallî kaynakların değerlendirilmesi ve Antepli Divan Şairleri örneği. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6 (2), 1-13.
33. Yağlı, S. (2013). Gündelik hayatın bir alanı olarak moda aracılığıyla kültürün yeniden inşası. İletişim Çalışmaları Dergisi, (4), 37-62.
34. Yeğenağa, O. H. ve Yıldız, S. (2021). “Yaratıcı kentlerde kamusal sanatın önemi: İstiklal Caddesi, İstanbul” (Ed. Yurdanur Yumuk vd.). Turizmde mimarlık ve kültürel miras, 145-162.
35. URL1: https://www.ktb.gov.tr/TR-288622/zeugma.html
36. URL2:https://www.unesco.org.tr/Home/Page/88?slug=UNESCO%20Yarat%C4%B1c%C4%B1%20S%CC%A7ehirler%20Ag%CC%86%C4%B1
37. URL3: www.turkpatent.gov.tr
38. URL4: https://www.karaca.com/karaca-zeugma-serisi
39. URL5: https://pace.coe.int/en
40. URL6: https://gaziantep.bel.tr/index.php/tr/haberler/gaziantepe-avrupadan-buyuk-odul
41. URL7: https://pace.coe.int/en/pages/europeprize