Research Article

Elektrikli Motosiklet İçin Fırçasız Doğru Akım ve Asenkron Motorun Karşılaştırmalı Analizi: Tasarım, Performans ve Optimizasyon

Volume: 15 Number: 2 June 15, 2025
EN TR

Elektrikli Motosiklet İçin Fırçasız Doğru Akım ve Asenkron Motorun Karşılaştırmalı Analizi: Tasarım, Performans ve Optimizasyon

Abstract

Elektrikli motosikletler, fosil yakıtlara olan bağımlılığı ortadan kaldırmada önemli bir adım olmaları nedeniyle literatürde büyük bir öneme sahiptir. Literatürde, asenkron motorlar (ASM) basit tasarımları, düşük üretim maliyetleri ve dayanıklılıklarıyla; fırçasız doğru akım motorlar (FDAM) ise yüksek verimlilik, tork yoğunluğu ve hassas hız kontrol özellikleriyle ön plana çıkmaktadır. FDA motorların, tekerlek içi (hub motor) uygulamalarda kullanılabilmesi elektrikli motosikletlerde güç aktarım organlarına duyulan ihtiyacı ortadan kaldırmaktadır. Özellikle dıştan rotorlu FDA motorlar ise yüksek tork yoğunluğu ve üstün soğutma özellikleri sayesinde literatürde popüler bir araştırma konusu olmaya devam etmektedir. Bu çalışmada, bir elektrikli motosikletin fiziksel kuvvet hesaplamalarına dayalı olarak (2.2-2.3) kW çıkış gücünü sağlayabilecek ASM ile dıştan rotorlu FDAM tasarımları, Sonlu Elemanlar Yöntemi (SEY) kullanan ANSYS Electronics-Maxwell programında gerçekleştirilmiştir. Motorların hız, verim ve tork parametreleri değerlendirilmiş, ayrıca 2D-Maxwell ortamında akı yoğunlukları incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar (%91.14 verim; 50.5 Nm; 11.067 kg), motosiklet uygulamasında FDA motorun üstün olduğunu göstermektedir. Genetik algoritma kullanılarak yapılan optimizasyon ile FDAM’ın istenmeyen Cogging torkunda azalma gerçekleştirilmiştir. Değerlendirme, aynı nüve ve sargı malzemeleri referans alınarak yapılmıştır. Çalışmada, motor tasarım ve optimizasyon yöntemlerinin sunulması literatüre ve uluslararası yarışmalara önemli katkılar sağlamaktadır.

Keywords

Fırçasız Doğru Akım Motor, Asenkron Motor, ANSYS Maxwell, Optimizasyon, Cogging Tork, Elektrikli Motosiklet

References

  1. Akar, M., Eker, M., & Akın, F. (2021). BLDC Motor Design and Application for Light Electric Vehicle. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 21(2), 326-336. https://doi.org/10.35414/akufemubid.889877
  2. Apaydın, H., Kara, O., & Serteller, N. F. O. (2022). Investigation of the efficiency improvement on a 1.1 kW three-phase asynchronous motor. Turkish Journal of Electromechanics and Energy, 7(2), 58-66.
  3. Aydın, İ., Mengi, O. Ö., & Arslan, S. (2023). Farklı Oluk/Kutup Oranlarına Sahip Sıralı Kutuplu Fırçasız Doğru Akım Motorlarının Analizi. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 13(3), 1117-1134. https://doi.org/10.31466/kfbd.1296266
  4. Boduroğlu, T. (1953). Elektrik makinaları dersleri:(teori, hesap ve konstrüksiyon). Teknik Üniversite Matbaası.
  5. Boduroğlu, T. (1994). Elektrik makinaları dersleri, cilt 2, kısım 3, asenkron makinelerin hesap ve konstrüksiyonu. Beta Basım Yayın Dağıtım A.Ş.
  6. Boldea, I. (2020). Induction Machines Handbook: Transients, Control Principles, Design and Testing. CRC press.
  7. Buhr Karel, V. P. (2011). Analysis of the electric vehicle with the BLDC PM motor in the wheel body. Prague.
  8. Çabuk, A. S., Sağlam, S., & Üstün, Ö. (2019). Farklı sargı yapılarının tekerlek içi fırçasız doğru akım motorlarının verimi üzerindeki etkilerinin incelenmesi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 34(4), 1975-1986. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.571649
  9. Dusane, P. M. (2016). Simulation of a brushless DC motor in ANSYS-Maxwell 3D (Master's thesis). Czech Technical University in Prague, Prague.
  10. Erdoğan, G., Taşkın, Y., & Tiryaki, H. (2024). HİBRİT ELEKTRİKLİ ARAÇLAR İÇİN DÜŞÜK ÇALIŞMA GERİLİMİNDE İÇ ROTORLU FIRÇASIZ DOĞRU AKIM MOTORU TASARIMI. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik Ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, 32(1), 1243-1256. https://doi.org/10.31796/ogummf.1146133
APA
Kahveci, H., Kırıkcı, F. M., & Akyazı, Ö. (2025). Elektrikli Motosiklet İçin Fırçasız Doğru Akım ve Asenkron Motorun Karşılaştırmalı Analizi: Tasarım, Performans ve Optimizasyon. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 15(2), 843-864. https://doi.org/10.31466/kfbd.1637494
AMA
1.Kahveci H, Kırıkcı FM, Akyazı Ö. Elektrikli Motosiklet İçin Fırçasız Doğru Akım ve Asenkron Motorun Karşılaştırmalı Analizi: Tasarım, Performans ve Optimizasyon. KFBD. 2025;15(2):843-864. doi:10.31466/kfbd.1637494
Chicago
Kahveci, Hakan, Furkan Muhammed Kırıkcı, and Ömür Akyazı. 2025. “Elektrikli Motosiklet İçin Fırçasız Doğru Akım Ve Asenkron Motorun Karşılaştırmalı Analizi: Tasarım, Performans Ve Optimizasyon”. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi 15 (2): 843-64. https://doi.org/10.31466/kfbd.1637494.
EndNote
Kahveci H, Kırıkcı FM, Akyazı Ö (June 1, 2025) Elektrikli Motosiklet İçin Fırçasız Doğru Akım ve Asenkron Motorun Karşılaştırmalı Analizi: Tasarım, Performans ve Optimizasyon. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi 15 2 843–864.
IEEE
[1]H. Kahveci, F. M. Kırıkcı, and Ö. Akyazı, “Elektrikli Motosiklet İçin Fırçasız Doğru Akım ve Asenkron Motorun Karşılaştırmalı Analizi: Tasarım, Performans ve Optimizasyon”, KFBD, vol. 15, no. 2, pp. 843–864, June 2025, doi: 10.31466/kfbd.1637494.
ISNAD
Kahveci, Hakan - Kırıkcı, Furkan Muhammed - Akyazı, Ömür. “Elektrikli Motosiklet İçin Fırçasız Doğru Akım Ve Asenkron Motorun Karşılaştırmalı Analizi: Tasarım, Performans Ve Optimizasyon”. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi 15/2 (June 1, 2025): 843-864. https://doi.org/10.31466/kfbd.1637494.
JAMA
1.Kahveci H, Kırıkcı FM, Akyazı Ö. Elektrikli Motosiklet İçin Fırçasız Doğru Akım ve Asenkron Motorun Karşılaştırmalı Analizi: Tasarım, Performans ve Optimizasyon. KFBD. 2025;15:843–864.
MLA
Kahveci, Hakan, et al. “Elektrikli Motosiklet İçin Fırçasız Doğru Akım Ve Asenkron Motorun Karşılaştırmalı Analizi: Tasarım, Performans Ve Optimizasyon”. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, vol. 15, no. 2, June 2025, pp. 843-64, doi:10.31466/kfbd.1637494.
Vancouver
1.Hakan Kahveci, Furkan Muhammed Kırıkcı, Ömür Akyazı. Elektrikli Motosiklet İçin Fırçasız Doğru Akım ve Asenkron Motorun Karşılaştırmalı Analizi: Tasarım, Performans ve Optimizasyon. KFBD. 2025 Jun. 1;15(2):843-64. doi:10.31466/kfbd.1637494