En Küçük Kareler Kollokasyon ve Kriging Yöntemleri ile Lokal Jeoid Belirleme
Abstract
Uydu jeodezisi teknikleri ile lokal jeoid belirleme çalışmaları ile son yıllarda artmıştır. Birçok arazi çalışmasında gerekli olan jeoid ondülasyonu (N) ortometrik yükseklik (H) ile ellipsoidal yükseklik (h) arasındaki fark ile hesaplanır. Jeoid belirlemek için Stokes formülü, Molodensky formülü, Hızlı furrier dönüşümü, Kaldır-hesapla-geriyükle, En küçük kareler Kollokasyon, ters mesafe, en yakın nokta, kriging enterpolasyon, polinomsal enterpolasyon, radyal temel fonksiyon, vb. Birçok yöntem vardır. En küçük kareler Kollokasyon yönteminde fonksiyonel model sinyal olarak adlandırılan hatayı içermektedir ve model ölçü hatalarının yanında sinyal hatasını da belirler. Kriging enterpolasyon yöntemi ise en yakın verileri kullanarak optimum değerleri hesaplama esasına göre çözüm yapar. Bu yaklaşımlar lokal jeoid belirleme çalışmalarında kullanılabilir. Bu uygulamada ilk olarak jeoid ondülasyonu değerleri hesaplanmıştır. Sonra, bu değerler kullanılarak En küçük kareler Kollokasyon ve Kriging interpolasyon yöntemlerine göre lokal jeoid yüzeyi belirlenmiştir. Uygulamanın sonunda, her iki yöntemden elde edilen karesel ortalama hatalr karşılaştırılmış ve yöntemlerin avantajları belirlenmiştir.
Keywords
References
- Aksoy, A., Güneş İ.H.,(1990). Jeodezi I Ders Notları, İTÜ. Matbaası, Gümüşsuyu, İstanbul.
- Aksoy, A., Ayhan T., Çelik R.N., Demirel H., Deniz R., Gürkan O., (1999). Güncel gelişmeler ışığında mekansal bilgi sistemleri için jeodezik altyapı ve problemleri, TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi Eğitim dizisi, 28 Mayıs, İstanbul
- Jarmolovski, W., (2013), A priori noise and regularization in least squares collocation of gravity anomalies, Geodesy and cartography, Vol. 62, No 2, pp. 199-216
- Featherstone, W.E., Dentith,M.C., Kirbiy,J.F., (1998). Strategies for accurate determination of orthometric heights from GPS, Survey Review, 34(267), pp. 278-296
- Soycan, M., 2002. Jeoit yüksekliklerinin GPS ve hassas trigonometrik nivelman ölçüleri ile belirlenmesi, Doktora Tezi, Y.T.Ü., Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
- Grafarend, E.W., (1994). What is geoid? Geoid and itr geophysical interpretations Eds. Petr Vanicek and Nikolas T. Chrisou, Chapter 1, CRC press, Boca Raton, FL, USA
- Yılmaz, M., (2005). İstanbul Metropolitan Alanda Geoit Araştırması, Doktora Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
- Erol, B., Çelik, R.N., (2005). Prezisyonlu lokal geoit modeli belirlenmesinde örnek bir inceleme –GPS/Nivelman ve geoit yüksekliklerinin entegrasyonu, TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası, 10. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı, Ankara. 28 Mart- 1 Nisan.
- Bolat S., (2013), Lokal jeoid belirlemede kullanılan enterpolasyon yöntemleri: Samsun ili örneği, Yüksek Lisans tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü , Samsun.
- Sjöberg, L.E., (1994). Techniques for jeoid determination, Geoit and its geophysical interpretations, Eds. Petr Vanicek and Nikolas T. Christou, Chapter 2, CRC pres, Boca Raton, FL, USA.
