Araştırma Makalesi

GELİR, DÖVİZ KURU, ULAŞIM MALİYETLERİ VE ENFLASYON ŞOKLARININ TÜRKİYE TURİZM GELİRLERİNE ETKİSİ: ARDL–ECM TEMELLİ İNCELEME

Sayı: 8 30 Ekim 2025
PDF İndir
TR EN

GELİR, DÖVİZ KURU, ULAŞIM MALİYETLERİ VE ENFLASYON ŞOKLARININ TÜRKİYE TURİZM GELİRLERİNE ETKİSİ: ARDL–ECM TEMELLİ İNCELEME

Öz

Turizm, Türkiye’nin en büyük hizmet ihracatı ve önde gelen döviz gelir kaynağı olarak büyümeye ve cari dengeye kritik derecede katkı sunmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’nin turizm gelirleri üzerinde küresel gelir düzeyi, döviz kuru, ulaşım maliyetleri ve enflasyon şoklarının kısa ve uzun dönemli etkileri incelenmiştir. 2015M01–2025M03 dönemine ait aylık verileri kullanılan çalışmada ARDL–ECM yaklaşımı temel alınmıştır. Analiz sonucunda, kısa dönemde küresel gelir artışlarının turizm gelirlerini artırdığı, ancak enflasyon farkı ve USD/TRY kurundaki yükselişlerin gelirleri azalttığı tespit edilmiştir. COVID-19 dönemini temsil eden kukla değişkenin ise hem kısa hem de uzun dönemde güçlü biçimde negatif etkiler yarattığı görülmüştür. Uzun dönem sonuçları, küresel gelir artışlarının turizm gelirlerini desteklediğini, buna karşılık enflasyon farkı ve döviz kuru oynaklıklarının turizm gelirlerini düşürdüğünü göstermektedir. Hata düzeltme katsayısı, sistemin yaklaşık altı ayda uzun dönem dengesine döndüğünü ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, literatürle uyumlu olup turizm gelirlerinin sürdürülebilirliği açısından fiyat rekabetçiliği ve kur istikrarının kritik önemde olduğunu vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Turizm gelirleri, ARDL, Markov rejim değişimi, döviz kuru, enflasyon, COVID-19

Kaynakça

  1. Abid, I. (2025). Economic, Technological, and Institutional Factors Affecting International Tourism in MENA Countries. International Journal of Innovative Research and Scientific Studies, 8(2), 3548-3560. https://doi.org/10.53894/ijirss.v8i2.6054
  2. Ağazade, S. (2022). The Effect of Tourism Source Market Structure on International Tourism Revenues in Turkey. Tourism Economics, 28(3), 714-727. https://doi.org/10.1177/13548166211055985
  3. Ando, A. ve Modigliani, F. (1963). The “Life Cycle” Hypothesis of Saving: Aggregate Implications and Tests. The American Economic Review, 53, 55-84.
  4. Benjamin Ognjanov, Yihong Tangve Lindsay Turner. (2018). Forecasting International Tourism Regional Expenditure. Chinese Business Review, 17(1). https://doi.org/10.17265/1537-1506/2018.01.004
  5. Brida, J. G. ve Scuderi, R. (2013). Determinants of Tourist Expenditure: A Review of Microeconometric Models. Tourism Management Perspectives, 6, 28-40. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2012.10.006
  6. Chen, J., Cui, F., Balezentis, T., Streimikiene, D. ve Jin, H. (2021). What Drives International Tourism Development in the Belt and Road Initiative? Journal of Destination Marketing & Management, 19, 100544. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2020.100544
  7. Divisekera, S. (2016). Interdependencies of Demand For International Air Transportation and International Tourism. Tourism Economics, 22(6), 1191-1206. https://doi.org/10.1177/1354816616669007
  8. Dogru, T., Sirakaya-Turk, E. ve Crouch, G. I. (2017). Remodeling International Tourism Demand: Old Theory and New Evidence. Tourism Management, 60, 47-55. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2016.11.010
  9. Dumičić, K., Mikulić, J. ve Časni, A. Č. (2017). Tourism Spending Behavior Before and After The 2008 Financial Crisis. Tourism Economics, 23(1), 223-228. https://doi.org/10.5367/te.2015.0528
  10. Eilat, Y. ve Einav, L. (2004). Determinants of International Tourism: A Three-Dimensional Panel Data Analysis. Applied Economics, 36(12), 1315-1327. https://doi.org/10.1080/000368404000180897

Kaynak Göster

APA
Ağaslan, E. (2025). GELİR, DÖVİZ KURU, ULAŞIM MALİYETLERİ VE ENFLASYON ŞOKLARININ TÜRKİYE TURİZM GELİRLERİNE ETKİSİ: ARDL–ECM TEMELLİ İNCELEME. Kapanaltı Dergisi, 8, 1-21. https://doi.org/10.62080/kmfed.1779482
AMA
1.Ağaslan E. GELİR, DÖVİZ KURU, ULAŞIM MALİYETLERİ VE ENFLASYON ŞOKLARININ TÜRKİYE TURİZM GELİRLERİNE ETKİSİ: ARDL–ECM TEMELLİ İNCELEME. Kapanaltı Dergisi. 2025;(8):1-21. doi:10.62080/kmfed.1779482
Chicago
Ağaslan, Erkan. 2025. “GELİR, DÖVİZ KURU, ULAŞIM MALİYETLERİ VE ENFLASYON ŞOKLARININ TÜRKİYE TURİZM GELİRLERİNE ETKİSİ: ARDL–ECM TEMELLİ İNCELEME”. Kapanaltı Dergisi, sy 8: 1-21. https://doi.org/10.62080/kmfed.1779482.
EndNote
Ağaslan E (01 Ekim 2025) GELİR, DÖVİZ KURU, ULAŞIM MALİYETLERİ VE ENFLASYON ŞOKLARININ TÜRKİYE TURİZM GELİRLERİNE ETKİSİ: ARDL–ECM TEMELLİ İNCELEME. Kapanaltı Dergisi 8 1–21.
IEEE
[1]E. Ağaslan, “GELİR, DÖVİZ KURU, ULAŞIM MALİYETLERİ VE ENFLASYON ŞOKLARININ TÜRKİYE TURİZM GELİRLERİNE ETKİSİ: ARDL–ECM TEMELLİ İNCELEME”, Kapanaltı Dergisi, sy 8, ss. 1–21, Eki. 2025, doi: 10.62080/kmfed.1779482.
ISNAD
Ağaslan, Erkan. “GELİR, DÖVİZ KURU, ULAŞIM MALİYETLERİ VE ENFLASYON ŞOKLARININ TÜRKİYE TURİZM GELİRLERİNE ETKİSİ: ARDL–ECM TEMELLİ İNCELEME”. Kapanaltı Dergisi. 8 (01 Ekim 2025): 1-21. https://doi.org/10.62080/kmfed.1779482.
JAMA
1.Ağaslan E. GELİR, DÖVİZ KURU, ULAŞIM MALİYETLERİ VE ENFLASYON ŞOKLARININ TÜRKİYE TURİZM GELİRLERİNE ETKİSİ: ARDL–ECM TEMELLİ İNCELEME. Kapanaltı Dergisi. 2025;:1–21.
MLA
Ağaslan, Erkan. “GELİR, DÖVİZ KURU, ULAŞIM MALİYETLERİ VE ENFLASYON ŞOKLARININ TÜRKİYE TURİZM GELİRLERİNE ETKİSİ: ARDL–ECM TEMELLİ İNCELEME”. Kapanaltı Dergisi, sy 8, Ekim 2025, ss. 1-21, doi:10.62080/kmfed.1779482.
Vancouver
1.Erkan Ağaslan. GELİR, DÖVİZ KURU, ULAŞIM MALİYETLERİ VE ENFLASYON ŞOKLARININ TÜRKİYE TURİZM GELİRLERİNE ETKİSİ: ARDL–ECM TEMELLİ İNCELEME. Kapanaltı Dergisi. 01 Ekim 2025;(8):1-21. doi:10.62080/kmfed.1779482