Research Article

HAVAYOLU ŞİRKETLERİ YÖNETİMİNDE HAT MALİYETİ HESAPLAMA, GİDER ORANLARININ DAĞILIMI VE BİR FİYATLANDIRMA ÖRNEĞİ

Volume: 27 Number: 49 August 29, 2025
EN TR

HAVAYOLU ŞİRKETLERİ YÖNETİMİNDE HAT MALİYETİ HESAPLAMA, GİDER ORANLARININ DAĞILIMI VE BİR FİYATLANDIRMA ÖRNEĞİ

Abstract

Bu çalışmanın amacı havayolu işletmelerinin uyguladığı bazı maliyet hesaplama yöntemlerini açıklamak ve doğru fiyatlandırmayı sağlamak için doğru maliyet hesaplamaları için öneriler sunmaktır. Ayrıca havayolu işletmelerinde hat maliyeti oranlarının gösterilmesi ve bilet satış ve pazarlama örnekleri üzerinden promosyon uygulamasının açıklanması da konunun daha iyi anlaşılmasına destek olacaktır. Ayrıca çalışmanın bir diğer amacı da uçuş hat maliyetlerinin dağılımının maliyetleri ne ölçüde etkilediği ve doluluk oranlarının birim maliyetler üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Açıklanan bir diğer soru ise her yolcunun maliyetinin aynı olduğu düşüncesinin bilet satış fiyatlarında neden aynı sonuca yol açmadığıdır. Çalışmanın ilk bölümünde çoğunlukla sivil havacılıkta hizmet veren havayolu işletmelerinin kullandığı hesaplama yöntemlerinin literatür eşdeğerlerini aradık. Benzer çalışmalar da incelenerek en yaygın kullanılan yöntem olduğu tahmin edilen maliyet bazlı hat maliyeti hesaplama yöntemi ele alındı. Uygulama aşamasında bir havayolu işletmesinin en sık uçtuğu hatlardan biri örnek alınarak hat maliyeti hesaplandı. Hesaplamadan sonra bilet fiyatları belirli kar marjlarında düzenlenerek promosyonel bilet kullanımına örnek olarak sunulmuştur. Bu hesaplamalara dayanarak toplam maliyet sürücüleri belirlenmiş ve yolcu doluluk oranlarına göre karşılaştırmalar yapılmıştır. Sonuçlar yolcu sayısındaki artışların birim maliyetleri düşürdüğünü, hesaplamaların stratejik karar alma üzerindeki etkilerinin gösterildiğini ve işletmelere stratejik önerilerde bulunulduğunu göstermiştir.

Keywords

Ethical Statement

Çalışmamızda kullanılan tüm hesaplama yöntemleri açık kaynak kullanımlı olduğundan herhangi bir etik kurul onayına gerek kalmamıştır. Yine de makale içinde ilgili formüllerin ve hesaplama açıklamalarının kaynakları, işletmeler bakımından belirtilmiştir.

Thanks

Çalışmamı kabul ederseniz çok sevinirim. Umarım derginize katkı sağlayacak değer ve kalitede bir çalışma olmuştur. Saygılarımla...

References

  1. Armanto, B., Tiono, K., ve Suthiono, H. (2014). The stickiness of selling, general, and administrative costs in the ındonesian companies. International Research Journal of Business Studies, 39–53.
  2. Banker, R. D. ve Johnston, H. H. (1993). An Empirical Study of Cost Drivers in the U.S. Airline Industry. The Accounting Review. 68 (3): 576- 601.
  3. Baykasoğlu, A., ve Kaplanoğlu, V. (2008). Application of activity-based costing to a land transportation company: A case study. International Journal of Production Economics, 116(2), 308-324.
  4. Bilotkach, V., Gaggero, A. A., ve Piga, C. A. (2015). Airline pricing under different market conditions: Evidence from European Low-Cost Carriers. Tourism Management, 47, 152-163.
  5. Boeing (2020). 737 Airplane Characteristics for Airport Planning. Document Number: D6-58325-6. Rev.A. September 2020.
  6. Büyükmirza, H. K. (2013). Maliyet ve Yönetim Muhasebesi-Tekdüzene Uygun Bir Sistem Yaklaşımı (18. Baskı). Gazi Kitabevi, Ankara.
  7. Cigliano, J., Georgiadis, M., Pleasance, D., & Whalley, S. (2000). The price of loyalty. The McKinsey Quarterly, (4), 68.
  8. Devlet Hava Meydanları İşletmesi [DHMİ]. (2024). 2023 Faaliyet Raporu. Ankara. https://www.dhmi.gov.tr/Lists/FaaliyetRaporlari/Attachments/24/Faaliyet-Raporu-2023.pdf, (27.08.2024)

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Pricing

Journal Section

Research Article

Authors

Early Pub Date

August 25, 2025

Publication Date

August 29, 2025

Submission Date

September 4, 2024

Acceptance Date

June 24, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 27 Number: 49

APA
Karaman, F. (2025). HAVAYOLU ŞİRKETLERİ YÖNETİMİNDE HAT MALİYETİ HESAPLAMA, GİDER ORANLARININ DAĞILIMI VE BİR FİYATLANDIRMA ÖRNEĞİ. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 27(49), 891-908. https://doi.org/10.18493/kmusekad.1543660
AMA
1.Karaman F. HAVAYOLU ŞİRKETLERİ YÖNETİMİNDE HAT MALİYETİ HESAPLAMA, GİDER ORANLARININ DAĞILIMI VE BİR FİYATLANDIRMA ÖRNEĞİ. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi. 2025;27(49):891-908. doi:10.18493/kmusekad.1543660
Chicago
Karaman, Fatih. 2025. “HAVAYOLU ŞİRKETLERİ YÖNETİMİNDE HAT MALİYETİ HESAPLAMA, GİDER ORANLARININ DAĞILIMI VE BİR FİYATLANDIRMA ÖRNEĞİ”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 27 (49): 891-908. https://doi.org/10.18493/kmusekad.1543660.
EndNote
Karaman F (August 1, 2025) HAVAYOLU ŞİRKETLERİ YÖNETİMİNDE HAT MALİYETİ HESAPLAMA, GİDER ORANLARININ DAĞILIMI VE BİR FİYATLANDIRMA ÖRNEĞİ. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 27 49 891–908.
IEEE
[1]F. Karaman, “HAVAYOLU ŞİRKETLERİ YÖNETİMİNDE HAT MALİYETİ HESAPLAMA, GİDER ORANLARININ DAĞILIMI VE BİR FİYATLANDIRMA ÖRNEĞİ”, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, vol. 27, no. 49, pp. 891–908, Aug. 2025, doi: 10.18493/kmusekad.1543660.
ISNAD
Karaman, Fatih. “HAVAYOLU ŞİRKETLERİ YÖNETİMİNDE HAT MALİYETİ HESAPLAMA, GİDER ORANLARININ DAĞILIMI VE BİR FİYATLANDIRMA ÖRNEĞİ”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 27/49 (August 1, 2025): 891-908. https://doi.org/10.18493/kmusekad.1543660.
JAMA
1.Karaman F. HAVAYOLU ŞİRKETLERİ YÖNETİMİNDE HAT MALİYETİ HESAPLAMA, GİDER ORANLARININ DAĞILIMI VE BİR FİYATLANDIRMA ÖRNEĞİ. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi. 2025;27:891–908.
MLA
Karaman, Fatih. “HAVAYOLU ŞİRKETLERİ YÖNETİMİNDE HAT MALİYETİ HESAPLAMA, GİDER ORANLARININ DAĞILIMI VE BİR FİYATLANDIRMA ÖRNEĞİ”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, vol. 27, no. 49, Aug. 2025, pp. 891-08, doi:10.18493/kmusekad.1543660.
Vancouver
1.Fatih Karaman. HAVAYOLU ŞİRKETLERİ YÖNETİMİNDE HAT MALİYETİ HESAPLAMA, GİDER ORANLARININ DAĞILIMI VE BİR FİYATLANDIRMA ÖRNEĞİ. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi. 2025 Aug. 1;27(49):891-908. doi:10.18493/kmusekad.1543660