Research Article

Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi

Volume: 2 Number: 50 January 4, 2026
EN TR

Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi

Abstract

Bu çalışma, yapay zekanın (xAI Grok-3) ekonometrik modelleme sürecindeki güvenilirliğini ve sınırlarını incelemektedir. 2000-2022 dönemi Çin verileri (yıllık 23 gözlem) kullanılarak ekonomik büyüme (sabit 2015 USD GDP) ile güvenli içme suyuna erişimi olmayan nüfus oranı (SWP) arasındaki ilişki Granger nedenselliği çerçevesinde ele alınmıştır. Aynı gerçek veriler önce Grok-3 ortamında, ardından R programlama dilinde olmak üzere VAR, BVAR, TVAR ve LSTAR modelleriyle tahmin edilmiştir. Hiçbir aşamada sentetik veri üretilmemiş; yalnızca aynı verilerin iki farklı ortamda işlenmesi karşılaştırılmıştır. Sonuçlar, Grok-simülasyonunun doğrusal (VAR, BVAR) ve eşikli doğrusal olmayan (TVAR) modellerde R tahminleriyle yüksek derecede tutarlı olduğunu, ancak yumuşak geçişli LSTAR modelinde önemli sapmalar gösterdiğini ortaya koymuştur. Grok-3 henüz tam anlamıyla güvenilir bir ekonometrik araç değildir; fakat doğrusal ve yarı-doğrusal modellerde araştırmacıya değerli ön bilgiler sunabilmektedir.

Keywords

Supporting Institution

Bu çalışmada herhangi bir fon veya destekten yararlanılmamıştır.

Ethical Statement

Çalışmada etik kurul izni gerektirecek bilgiler kullanılmamıştır. Kullanılan tüm veriler Dünya Bankası ve JMP/WASH veri tabanından elde edilen açık erişimli verilerdir.

References

  1. Agrawal, A., Gans, J. S., & Goldfarb, A. (2019). Artificial intelligence: The ambiguous labor market impact of automating prediction. Journal of Economic Perspectives, 33(2), 31–50. https://doi.org/10.1257/jep.33.2.31
  2. Ahmad, A., Saeed, Q., Shah, S. M. U., Gondal, M. A., & Mumtaz, S. (2022). Environmental sustainability: Challenges and approaches. In M. K. Jhariya, R. S. Meena, A. Banerjee, & S. N. Meena (Eds.), Natural resources conservation and advances for sustainability (pp. 243–270). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-822976-7.00019-3
  3. Alshater, M. M., Kampouris, I., Marashdeh, H., Atayah, F. O., & Banna, H. (2025). Early warning system to predict energy prices: The role of artificial intelligence and machine learning. Annals of Operations Research, 345, 1297–1333. https://doi.org/10.1007/s10479-022-04908-9
  4. Ashraf, F. M., Kakolu, S., & Muhammad, A. (2021). Enhancing financial forecasting accuracy through AI-driven predictive analytics models. Iconic Research and Engineering Journals, 4(12), 322–328. https://doi.org/10.1080/23311975.2025.2495191
  5. Athey, S., & Imbens, G. W. (2019). Machine learning methods that economists should know about. Annual Review of Economics, 11, 685–725. https://doi.org/10.1146/annurev-economics-080217-053433
  6. Balke, N. S. (2000). Credit and economic activity: Credit regimes and nonlinear propagation of shocks. Review of Economics and Statistics, 82(2), 344–349.
  7. Barbier, E. B. (2004). Water and economic growth. Economic Record, 80(248), 1–16. https://doi.org/10.1111/j.1475-4932.2004.00121.x
  8. Brynjolfsson, E., Li, D., & Raymond, L. R. (2023). Generative AI at work (NBER Working Paper No. 31161). National Bureau of Economic Research. https://doi.org/10.3386/w31161

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Microeconomics (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 4, 2026

Submission Date

June 17, 2025

Acceptance Date

December 22, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 2 Number: 50

APA
Karataş, E. C. (2026). Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(50), 140-163. https://doi.org/10.35343/kosbed.1721149
AMA
1.Karataş EC. Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi. KOSBED. 2026;2(50):140-163. doi:10.35343/kosbed.1721149
Chicago
Karataş, Erkin Cihangir. 2026. “Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka Ile Simülasyonu VARBVAR Ve TVARLSTAR Modellerinin R Ile Karşılaştırmalı Analizi”. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2 (50): 140-63. https://doi.org/10.35343/kosbed.1721149.
EndNote
Karataş EC (January 1, 2026) Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2 50 140–163.
IEEE
[1]E. C. Karataş, “Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi”, KOSBED, vol. 2, no. 50, pp. 140–163, Jan. 2026, doi: 10.35343/kosbed.1721149.
ISNAD
Karataş, Erkin Cihangir. “Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka Ile Simülasyonu VARBVAR Ve TVARLSTAR Modellerinin R Ile Karşılaştırmalı Analizi”. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2/50 (January 1, 2026): 140-163. https://doi.org/10.35343/kosbed.1721149.
JAMA
1.Karataş EC. Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi. KOSBED. 2026;2:140–163.
MLA
Karataş, Erkin Cihangir. “Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka Ile Simülasyonu VARBVAR Ve TVARLSTAR Modellerinin R Ile Karşılaştırmalı Analizi”. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 2, no. 50, Jan. 2026, pp. 140-63, doi:10.35343/kosbed.1721149.
Vancouver
1.Erkin Cihangir Karataş. Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi. KOSBED. 2026 Jan. 1;2(50):140-63. doi:10.35343/kosbed.1721149