Araştırma Makalesi

Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi

Cilt: 2 Sayı: 50 4 Ocak 2026
PDF İndir
EN TR

Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi

Öz

Bu çalışma, yapay zekanın (xAI Grok-3) ekonometrik modelleme sürecindeki güvenilirliğini ve sınırlarını incelemektedir. 2000-2022 dönemi Çin verileri (yıllık 23 gözlem) kullanılarak ekonomik büyüme (sabit 2015 USD GDP) ile güvenli içme suyuna erişimi olmayan nüfus oranı (SWP) arasındaki ilişki Granger nedenselliği çerçevesinde ele alınmıştır. Aynı gerçek veriler önce Grok-3 ortamında, ardından R programlama dilinde olmak üzere VAR, BVAR, TVAR ve LSTAR modelleriyle tahmin edilmiştir. Hiçbir aşamada sentetik veri üretilmemiş; yalnızca aynı verilerin iki farklı ortamda işlenmesi karşılaştırılmıştır. Sonuçlar, Grok-simülasyonunun doğrusal (VAR, BVAR) ve eşikli doğrusal olmayan (TVAR) modellerde R tahminleriyle yüksek derecede tutarlı olduğunu, ancak yumuşak geçişli LSTAR modelinde önemli sapmalar gösterdiğini ortaya koymuştur. Grok-3 henüz tam anlamıyla güvenilir bir ekonometrik araç değildir; fakat doğrusal ve yarı-doğrusal modellerde araştırmacıya değerli ön bilgiler sunabilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışmada herhangi bir fon veya destekten yararlanılmamıştır.

Etik Beyan

Çalışmada etik kurul izni gerektirecek bilgiler kullanılmamıştır. Kullanılan tüm veriler Dünya Bankası ve JMP/WASH veri tabanından elde edilen açık erişimli verilerdir.

Kaynakça

  1. Agrawal, A., Gans, J. S., & Goldfarb, A. (2019). Artificial intelligence: The ambiguous labor market impact of automating prediction. Journal of Economic Perspectives, 33(2), 31–50. https://doi.org/10.1257/jep.33.2.31
  2. Ahmad, A., Saeed, Q., Shah, S. M. U., Gondal, M. A., & Mumtaz, S. (2022). Environmental sustainability: Challenges and approaches. In M. K. Jhariya, R. S. Meena, A. Banerjee, & S. N. Meena (Eds.), Natural resources conservation and advances for sustainability (pp. 243–270). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-822976-7.00019-3
  3. Alshater, M. M., Kampouris, I., Marashdeh, H., Atayah, F. O., & Banna, H. (2025). Early warning system to predict energy prices: The role of artificial intelligence and machine learning. Annals of Operations Research, 345, 1297–1333. https://doi.org/10.1007/s10479-022-04908-9
  4. Ashraf, F. M., Kakolu, S., & Muhammad, A. (2021). Enhancing financial forecasting accuracy through AI-driven predictive analytics models. Iconic Research and Engineering Journals, 4(12), 322–328. https://doi.org/10.1080/23311975.2025.2495191
  5. Athey, S., & Imbens, G. W. (2019). Machine learning methods that economists should know about. Annual Review of Economics, 11, 685–725. https://doi.org/10.1146/annurev-economics-080217-053433
  6. Balke, N. S. (2000). Credit and economic activity: Credit regimes and nonlinear propagation of shocks. Review of Economics and Statistics, 82(2), 344–349.
  7. Barbier, E. B. (2004). Water and economic growth. Economic Record, 80(248), 1–16. https://doi.org/10.1111/j.1475-4932.2004.00121.x
  8. Brynjolfsson, E., Li, D., & Raymond, L. R. (2023). Generative AI at work (NBER Working Paper No. 31161). National Bureau of Economic Research. https://doi.org/10.3386/w31161

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mikro İktisat (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

4 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

17 Haziran 2025

Kabul Tarihi

22 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 50

Kaynak Göster

APA
Karataş, E. C. (2026). Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(50), 140-163. https://doi.org/10.35343/kosbed.1721149
AMA
1.Karataş EC. Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi. KOSBED. 2026;2(50):140-163. doi:10.35343/kosbed.1721149
Chicago
Karataş, Erkin Cihangir. 2026. “Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi”. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2 (50): 140-63. https://doi.org/10.35343/kosbed.1721149.
EndNote
Karataş EC (01 Ocak 2026) Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2 50 140–163.
IEEE
[1]E. C. Karataş, “Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi”, KOSBED, c. 2, sy 50, ss. 140–163, Oca. 2026, doi: 10.35343/kosbed.1721149.
ISNAD
Karataş, Erkin Cihangir. “Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi”. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2/50 (01 Ocak 2026): 140-163. https://doi.org/10.35343/kosbed.1721149.
JAMA
1.Karataş EC. Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi. KOSBED. 2026;2:140–163.
MLA
Karataş, Erkin Cihangir. “Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi”. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 2, sy 50, Ocak 2026, ss. 140-63, doi:10.35343/kosbed.1721149.
Vancouver
1.Erkin Cihangir Karataş. Ekonometrik Modellerin Yapay Zeka ile Simülasyonu VARBVAR ve TVARLSTAR Modellerinin R ile Karşılaştırmalı Analizi. KOSBED. 01 Ocak 2026;2(50):140-63. doi:10.35343/kosbed.1721149

**