“Ortaöğretimde Kültürel Okuryazarlık” Ölçeğinin Geliştirilmesi

Öz

Bu araştırmada lise öğrencilerinin kültürel okuryazarlık algılarını ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Kültürel okuryazarlıkla ilgili literatürün incelenmesi sonucunda hazırlanan madde havuzunda 118 ifadeye yer verilmiştir. Sonraki aşamada uzman görüşü alınarak 76 ifadeyi içeren taslak ölçek 2023-2024 eğitim öğretim yılının ikinci yarıyılında Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde öğrenim gören toplam 784 lise öğrencisine uygulanmıştır. Ölçeğin kapsam ve görünüş geçerliği için uzman görüşüne başvurulmuş, yapı geçerliği için ise Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılmıştır. AFA sonucunda toplam varyansın %55,847’sini açıklayan, 18 ifade ve 4 faktörden oluşan bir yapı elde edilmiştir. AFA’nın ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. DFA uyum indeksleri; X2/df değeri 1,746 olarak; GFI değeri ,956; CFI değeri ,953; RMSEA değeri ,042 olarak saptanmış ve bu parametreler ölçeğin model uyumunun iyi olduğunu göstermiştir. Bu bulgulara dayanarak “Ortaöğretimde Kültürel Okuryazarlık Ölçeğinin” geçerli ve güvenilir ölçümler üreten bir ölçme aracı olduğu ve lise öğrencilerinin kültürel okuryazarlıklarını ölçmek amacıyla kullanılabileceği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kültürel okuryazarlık
• Kültürel okuryazarlık ölçeği
• Ölçek geliştirme
• Öğretim programlarında kültürel okuryazarlık

Etik Beyan

İnönü Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulundan 10-19 sayılı ve 10/05/2024 tarihi ile Etik Kurul izni alınmıştır.

Development of the Cultural Literacy Scale for High School Students

Öz

This study aims to develop a valid and reliable instrument to measure high school students’ perceptions of cultural literacy. An item pool of 118 statements was created based on a comprehensive literature review. After obtaining expert opinions, a draft scale with 76 items was administered to 784 high school students from different regions of Turkey during the second semester of the 2023–2024 academic year. Content and face validity were ensured through expert evaluations. For construct validity, Exploratory Factor Analysis (EFA) was conducted, resulting in a four-factor structure consisting of 18 items that explained 55.847% of the total variance. Confirmatory Factor Analysis (CFA) was subsequently performed, and the fit indices (χ²/df = 1.746; GFI = 0.956; CFI = 0.953; RMSEA = 0.042) indicated a good model fit. These findings suggest that the “Cultural Literacy Scale for Secondary Education” is a valid and reliable tool that can be used to assess high school students’ cultural literacy levels effectively

Anahtar Kelimeler

• Cultural literacy
• Cultural literacy in curricula
• Cultural literacy scale
• Scale development

Kaynakça

1. Allen, M. J., & Yen, W. M. (1979). Introduction to Measurement Theory.
2. Anastasi, A., & Urbina, S. (1997). Psychological Testing.
3. Banks, J. A. (2008). An Introduction to Multicultural Education. Pearson.
4. Barrette, C. M., & Paesani, K. (2018). Conceptualizing cultural literacy through student learning outcomes assessment. Foreign Language Annals, 51(2), 331–343.
5. Bauerlein, M. (2008). The dumbest generation: How the digital age stupefies young Americans and jeopardizes our future (Or, don't trust anyone under 30). New York, NY: TarcherPerigee.
6. Bauerlein, M. (2015). The state of the American mind: 16 leading critics on the new anti-intellectualism. West Conshohocken, PA: Templeton Press.
7. Bauerlein, M. (2019). The dumbest generation grows up: From stupefied youth to dangerous adults. Washington, D.C.: Regnery Gateway.
8. Bennett, M. J. (1986). A developmental approach to training for intercultural sensitivity. International Journal of Intercultural Relations, 10(2), 179–196. https://doi.org/10.1016/0147-1767(86)90005-2

9. Bennett, M. J. (1993). "Towards Ethnorelativism: A Developmental Model of Intercultural Sensitivity." In R. M. Paige (Ed.), Education for the Intercultural Experience (pp. 21-71). Intercultural Press.
10. Büyüköztürk, Ş. vd. (2020). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pe-gem Akademi.
11. Byram, M. (1997). Teaching and Assessing Intercultural Communicative Competence. Clevedon, UK: Multilingual Matters.
12. Byrne, B. M. (2016). Structural Equation Modeling with AMOS: Basic Concepts, Applications, and Programming (3rd ed.). New York: Routledge.
13. Carmines, E. G., & McIver, J. P. (1981). Analyzing Models with Unobserved Variables: Analysis of Covariance Structures. In G. W. Bohrnstedt & E. F. Borgatta (Eds.), Social Measurement: Current Issues. Beverly Hills: Sage Publications.
14. Clark, L. A., & Watson, D. (1995). Constructing Validity: Basic Issues in Objective Scale Development. Psychological Assessment.
15. Creswell, J. W. (2014). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches.
16. Curry, R. (2023). Insights from a cultural-historical HE library makerspace case study on the potential for academic libraries to lead on supporting ethical-making underpinned by ‘Critical Material Literacy’. Journal of Librarianship and Information Science, 55(3), 763-781.
17. Çelik, M. E., & Güleç, S. (2023). 5, 6 ve 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarının Kültür Okuryazarlığı Açısından İncelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32(2), 756-775.
18. Dee, T. S., & Penner, E. K. (2017). The Causal Effects of Cultural Relevance: Evidence from an Ethnic Studies Curriculum. American Educational Research Journal, 54(1), 127-166. doi:10.3102/0002831216677002
19. Demir, Ş., & Kıngır, S. (2022). Öğretmenlik Mesleğinin Genel Yeterliklerinde Kültürel Okuryazarlık. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 75-103.
20. DeVellis, R. F. (2016). Scale Development: Theory and Applications (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
21. Diken, F. ve Ablak, S. (2024). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nın kültürel yetkinlik ve beceriler ışığında incelenmesi: Türkiye 2018 programı örneği. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(1), 62-76.
22. Field, A. (2018). Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics (5th ed.). Sage Publications.
23. Folk, A. (2019). Reframing Information Literacy as Academic Cultural Capital: A Critical and Equity-Based Foundation for Practice, Assessment, and Scholarship. College & Research Libraries, 80(5), 658. doi: https://doi.org/10.5860/crl.80.5.658
24. Gay, G. (2000). Culturally Responsive Teaching: Theory, Research, and Practice. Teachers College Press. George, D., & Mallery, P. (2003). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (4th ed.). Allyn & Bacon.
25. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2018). Multivariate Data Analysis (8th ed.). Cengage Learning.
26. Hirsch, E. D. (1987). Cultural literacy: What every American needs to know. Houghton Mifflin. Retrieved from https://archive.org/details/culturalliterac000hirs
27. Kafadar, T., & Şan, S. (2021). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarına Göre Kültürel Okuryazarlık. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (59), 214-234.
28. Kara, A. (2008). İlköğretim Birinci Kademede Eğitimde Motivasyon Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması. Ege Eğitim Dergisi, 9(2), 57-78.
29. Kara, A. (2010). Öğrenmeye İlişkin Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(32), 49-62.
30. Kara, A., İzci, E., Köksalan, B. ve Zelyurt, H. (2015). Algılanan Öğretim Elemanı Davranışları Ölçeği'nin geliştirilmesi. The Journal of International Lingual, Social and Educational Sciences, 1(1), 21-32.
31. Kılıçoğlu Kıvrak, A., Özden, M., & Erbaş, Y. H. (2023). Kültürel Okuryazar mıyım? Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. Kültür Araştırmaları Dergisi (19), 23-40. https://doi.org/10.46250/kulturder.1334296
32. Kırcalı, M., & Cesur, K. (2024). Development and validation of a cultural and linguistic diversity scale to measure pre-service EFL teachers’ self-efficacy beliefs. SAGE Open, 14(1).
33. Kline, P. (2000). The Handbook of Psychological Testing.
34. Kline, R. B. (2016). Principles and Practice of Structural Equation Modeling (4th ed.). New York: Guilford Press.
35. Kwok, M., Rios, A., & Kwok, A. (2023). Dispelling Deficit Framing: Investigating Preservice Teacher Beliefs About the Intersections between Literacy Instruction and Culturally Relevant Pedagogy. Teachers and Teaching, 29(1), 52–69.
36. Lantolf, J. P. (1991). Sociocultural theory and second language learning. Annual Review of Applied Linguistics, 11, 104-115. doi:10.1017/S0267190500002074
37. MEB. (2024). Görüş ve Öneri Bildir. Erişim Tarihi: 24 Nisan 2024, https://gorusoneri.meb.gov.tr/
38. Nieto, S. (2000). Affirming diversity: The sociopolitical context of multicultural education (3rd ed.). New York: Longman.
39. Nunnally, J.C. (1994). Psychometric Theory. New York: McGraw-Hill.
40. Nunnally, J.C. and Bernstein, I.H. (1994) The Assessment of Reliability. Psychometric Theory, 3, 248-292.
41. Pisanski Peterlin, A., & Botshon, L. (2015). What Does the Digital Student Want? Cross-Cultural Collaboration and Wikis in Academic Literacy. ELOPE: English Language Overseas Perspectives and Enquiries, 12(2), 149 160.
42. Savignon, S. J. (1995). Communicative language teaching: State of the art revisited. Annual Review of Applied Linguistics, 15, 128-141.
43. Sharma, L. & et al. (2024), Digital Media Literacy Education And Social Development: A Study On The Need Of Digital Media Literacy Education Among The School Students Of Tonk District Of Rajasthan State In India, Educational Administration: Theory And Practice, 30(2), 908-920.
44. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2019). Using Multivariate Statistics (7th ed.). Pearson.
45. Yenilmez K (2008). Open Primary Education School Students’ Opinions About Mathematics Television Programmes. The Turkish Online Journal of Distance Education, 9(4), 176- 189.