Türkiye Ekonomisinde Cari Denge Açığı Yapısal mı, Konjonktürel mi?

Öz

Türkiye ekonomisi açısından özellikle de son 5 yıllık süreçte, yüksek cari denge açıklarının verilmesi ve bu gelişmeler sonucunda ekonomi gündemine gelen kırılganlıklar, dış dengeyi, makroekonomik istikrarı sağlamaya dönük politikaların merkezine oturtmuştur. Dolayısıyla da cari işlemler dengesine dair sağlıklı bir politika tasarımının geliştirilebilmesi için öncelikli olarak, herhangi bir dönemdeki cari açığın ne kadarının konjonktürel (çevrimsel) ne kadarının yapısal bir sorun kökenli olduğuna dair soruların yanıtlanması gerekmektedir.

Bir diğer tartışma ise, cari açığın nedenleri ve açığın finansman kalitesi üzerine yoğunlaşmaktadır. Pek çok gelişmiş ve gelişmekte olan ülke gibi Türkiye de, bir ölçüde yüksek yatırım malı ithalatına bağlı olarak kaydettiği pozitif ekonomik büyüme sonucu cari denge açığı vermektedir ve bu trend cari açığın yüksek olduğu dönemlerde nispeten yüksek bir büyüme hızı ve cari açığın düşük olduğu dönemlerde ise nispeten düşük bir büyüme hızı şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Finansman açısından da açığın kısa ya da, uzun vadeli finansman yoluyla karşılanması da ayrıca önem kazanmaktadır.

Türkiye ekonomisinin kısa vadeli yakın tarihine bakıldığında cari dengenin çevrimsel faktörlerle birbirine yakın hareket ettiği görülmektedir. Üretim sürecinde ithal girdilerin yoğun olarak kullanılması, ithalatın milli gelirle aynı yönde hareket etmesine ve dolayısıyla cari dengenin büyümeye duyarlılığının yüksek olmasına neden olmaktadır.

Cari dengeye yönelik bir politika tasarlanırken belli başlı bazı sorulara cevap bulunması önemlidir: Herhangi bir dönemdeki cari denge açıklarının ne kadarlık bir kısmı konjonktürel unsurlara bağlıdır ya da, cari açığın oluşmasında iç talep, dış talep ve yurt içi ve yurt dışı fiyatların rolü nedir gibi? Bu çalışma, söz konusu soruların yanıtlanmasına katkıda bulunmak ve Türkiye’de cari işlemler dengesi dinamiklerine dair tartışmaların sağlıklı bir zemine oturtulmasına katkı sağlamak amacıyla cari dengenin çevrimsel ve yapısal bileşenleri değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Denge,Türkiye Ekonomisi,Dış Ticaret

Is Current Account Deficit In The Turkish Economy Structural or Countercylical?

Öz

In terms of Turkey's economy last 5 years, especially giving of the high current account deficit and fragilities that occurs in the result of these developments, have placed external balance into the center of politics has turned to provide macroeconomic stability.Therfore to develop a reliable politic plan about current account primarily, questions about how much of current account deficit in any period countercylical and how much of it’ s problems are structural are have to be answered.

Another discussion focuses on causes of current deficit and its finance qualification. As in every developed and developing countries, Turkey gives current deficit too because of the positive economic growth depending on high investment good importing This trend emerges as a higher growth rate when current deficit is high and as a lower growth rate when current deficit is low. In terms of financing, it is important to answer the deficit through short or long term financing.

                The Turkish economy, the short-term near, considering the history of the move of the current account balance cyclical factors, it is observed that close to each other. To the intensive use of imported inputs in the production process, imports national income move in the same direction, and hence the sensitivity to the growth of the current account balance is high.

                When designing a policy for the current account balance it is important that you be present to answer certain questions: Cyclical deficits current account balance in any period depends on how much of a part, or the current account deficit in the formation of domestic demand and external demand and what is the role of domestic and international prices. This study is to contribute to answering the aforementioned questions about the dynamics of the current account balance in Turkey and built on the ground in order to contribute to a healthy discussion of cyclical and structural components of the current account balance are evaluated.

Anahtar Kelimeler

• Current Account,Foreign Trade,Turkish Economy

Kaynakça

1. Aksümer, S. (2012), http://www.kto.org.tr/d/file/cari-acik-rapor.pdf(04.02.2106)
2. Bernstein, M. A. ve J. Griffin. (2005), Regional Differences in the Price-Elasticity of Demand for “Energy, National Renewable Energy Laboratory Report, Rand Corporation.
3. Eğilmez, M., 2015, Merkez Bankası’nın Müdahaleleri, http://www.mahfiegilmez.com/2014/09/merkez-bankası-mudahaleleri.html, 28.11.2015
4. Emirkadı, Ö. (2003), Türkiye’nin Cari İşlemler Dengesi Açıkları ve IMF’ye olan Bağımlılığı, Uludağ Üniversitesi İ.İ.B.F Dergisi,, Cilt: XXII, Sayı: 1
5. Doğan, H. ve Bayraç, N. 2014, Türkiye’de Cari Açık Sorunu Üzerine Mikro Temelli Bir Yaklaşım, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Dergisi, Aralık 15(2)
6. Fan, S. ve R. J. Hyndman.(2008), The Price Elasticity of Electricity Demand in South Australia and Victoria, Monash University: Business & Economic Forecasting Unit Project 08/04
7. Filippini, M. (1999), Swiss Residential Demand for Electricity”, Applied Economics Letters, 6, 533–538.
8. Keskingöz, H. ve Y. Bozgeyik., (2012), Son Küresel Krizin Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları ve Cari Açık Üzerine Etkisi, Turgut Özal Uluslararası Ekonomi ve Siyaset Kongresi-19-20 Nisan 2012, Malatya, e-kitap: 2005-2018.

9. http://www.enerji.gov.tr/File/?path=ROOT%2F1%2FDocuments%2FSektör+Raporu,%2F2014+Yılı+Sektör+Raporu.pdf IMF (2012), “Turkey 2012 Article IV Consultation and Post-Program Monitoring”, IMF Country Report No: 12/338.
10. Röhn, O. (2012), Current Account Benchmarks for Turkey, OECD Economics Department Working Papers No: 988, http://www.oecd-ilibrary.org/docserver/download/5k92smtqp9vk.pdf?expires=1462952275&id=id&accname=guest&checksum=C5B8037FAB26AE08185B438BB7B1587E
11. YASED. (2011), Türkiye'nin Cari Açığı: Makro ve Mikro Açıdan Nedenleri ve Çözüm Önerileri, http://www.yased.org.tr/webportal/English/insight_yased/Documents/YASED_Cari_Acik_Raporu_2012.pdf, (02.04.2016).
12. http://www.mahfiegilmez.com/2015/06/net-hata-ve-noksan-gorunenden-buyuk.html
13. https://www.maliye.gov.tr/Documents/Yıllık%20Ekonomik%20Rapor%202015.pdf
14. http://www.sgb.gov.tr/Raporlar%20Yeni/Yıllık%20Ekonomik%20Rapor/Yıllık%20Ekonomik%20Rapor%202015.pdf
15. http://www.inflationdata.com/Inflation/Inflation_rate/historical_oil_prices_table.asp
16. http://www.ntvpara.com/yorum-ve-analiz/dr-mahfi-egilmez/merkezbankasi- nin-mudahaleleri, 30.10.2015.
17. file:///C:/Users/x/Desktop/Türkiye%20Elektrik%20Üretimi%20-%20Enerji%20Atlası.html
18. http://www.mmo.org.tr/genel/bizden_detay.php?kod=42091&tipi=2&sube=0#.Vy4TrNSLTIU
19. http://www.enerji.gov.tr/File/?path=ROOT/1/Documents/Sektör%20Raporu/HP_DG_SEKTOR_RPR.pdf
20. http://data.worldbank.org/indicator/NY.GNS.ICTR.ZS
21. https://www.hazine.gov.tr/tr-TR/Istatistik-Sunum-Sayfasi?mid=59&cid=12&nm=33
22. https://www.hazine.gov.tr/tr-TR/Istatistik-Sunum-Sayfasi?mid=249&cid=26&nm=41#
23. http://www.invest.gov.tr/tr-TR/investmentguide/investorsguide/Pages/FDIinTurkey.aspx
24. http://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TCMB+TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler/Odemeler+Dengesi+ve+Ilgili+Istatistikler/Odemeler+Dengesi+Istatistikleri/Veri+Tablolar
25. http://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/30cdfd52-aa34-40ce-8b57-4ef53e322ce4/odemelerdengesi.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE30cdfd52-aa34-40ce-8b57-4ef53e322ce4
26. http://www.calismatoplum.org/sayi7/makale2.pdf, 24.03.2016