Research Article

Kanser Hastasına Bakım Veren Bireylerin Kanserden Korunmaya Yönelik Farkındalık Düzeyleri

Volume: 4 Number: 3 September 30, 2026
EN TR

Kanser Hastasına Bakım Veren Bireylerin Kanserden Korunmaya Yönelik Farkındalık Düzeyleri

Abstract

Kanser hastasına bakımvermek bakımverenlerin kanserin erken belirti ve bulgularını bilmesini, tarama programlarına katılmasını ve davranışa yönelik eylemlerde bulunmasını etkileyebilir. Çalışmada amaç kanser hastasına bakım veren bireylerin kanserden korunmaya yönelik farkındalık düzeylerinin incelenmesidir. Çalışmanın örneklemini Aralık 2023 ile Mayıs 2024 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinde yatıyor olan kanser hastalarının bakımverenleri oluşturmuştur. Veriler araştırmacılar tarafından literatür taranarak hazırlanan “Bakım Vereni Tanılama Formu” ve “Kanserden Korunmaya Yönelik Farkındalık Tanılama Formu” kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen bulgular, bakımveren bireylerin %68’inin kanserden korunmaya yönelik davranış değişikliği yaşadığı saptanmıştır. Kadın bakımverenlerin %60.4’ünün kendi kendine meme muayenesi yaptıkları ve meme ultrasonu çektirdikleri; erkek bakımverenlerin ise %50.6’sının prostat kanseri tanılaması için tarama yaptırdıkları, fakat %80’inin testis kanseri için tarama yaptırmadığı belirlenmiştir. Çalışmada kanser hastasına bakım veren bireylerin kanserden korunmaya yönelik farkındalık düzeylerinde olumlu yönde değişim yaşandığı fakat bu değişimlerin bakımvereni erken tanı davranışlarına yönelmesini sağlayacak düzeyde etkilemediği saptanmıştır.

Keywords

Supporting Institution

2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri

Ethical Statement

Dokuz Eylül Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu Karar No: 2024/08-04, Tarih:28.02.2024

References

  1. Açıkgöz, A., Çehreli, R.& Ellidokuz, H. (2011). Kadınların Kanser Konusunda Bilgi ve Tutumları ile Erken Tanı Yöntemlerine Yönelik Davranışları. Dokuz Eylül üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 25(3), 145-154. https://izlik.org/JA53EG36LU
  2. Ak, F. (2019). Mevsimlik Tarım İşçisi Bireylerin Prostat Kanseri Taramalarına İlişkin Sağlık İnançlarının Tarama Davranışlarına Etkisi) (Yüksek Lisans Tezi). (Yayın No:563703, http://hdl.handle.net/11513/3485)
  3. Applebaum, A.J. & Breıtbart W. (2013). Care For The Cancer Caregiver: A Systematic Review. Palliative and Supportive Care, 11(3), 231-52. doı: 10.1017/S1478951512000594.
  4. Arıkan, F., Körükçü, Ö., Uçar, M.A., et al. (2019). Kanser Hastalarına Bakım Verenlerin Sosyal Destek Düzeyleri ve Yaşam Kalitesi. Akdeniz Tıp Dergisi, 5(3), 398-407. https://izlik.org/JA84SK68GL Avgerinos, K.I., Spyrou, N. & Mantzoros, C.S., et al. (2019). Obesity and cancer risk: Emerging biological mechanisms and perspectives. Metabolism, (92), 121–135. https://doi.org: 10.1016/j.metabol.2018.11.001
  5. Chaix, A., Manoogian, E.N.C., Melkani, G.C., et al. (2019). Time-Restricted Eating to Prevent and Manage Chronic Metabolic Diseases. Annual Revıew Nutrıtıon, (39), 291–315. https://doi.org/10.1146/annurev-nutr-082018-124320
  6. Colditz, G.A., Wolin, K.Y.& Gehlert, S. (2012). Applying what we know to accelerate cancer prevention. Science Translational Medicine, 4(127), 1-20. https://doi.org:10.1126/scitranslmed.3003218
  7. Cornelius, M.E., Loretan, C.G., Jamal, A. et al. (2023). Davis Lynn BC, Mayer M, Alcantara IC, Neff L. Tobacco Product Use Among Adults - United States, 2021. Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR), 72(18), 475–483. https://doi.org: 10.15585/mmwr.mm7218a1
  8. Çidem, F. (2016). Kadınların Sosyal Destek Ve Öz Etkililik Algılarının Meme Kanseri Erken Tanı Davranışlarına Etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). (Yayın No:450797, http://8080/jspui/bitstream/11513/3514/1/450797)

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Oncology Nursing

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 30, 2026

Submission Date

February 23, 2026

Acceptance Date

September 25, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 4 Number: 3

APA
Aydoğan, G., Er, G., Aydın, S., & Uğur, Ö. (2026). Kanser Hastasına Bakım Veren Bireylerin Kanserden Korunmaya Yönelik Farkındalık Düzeyleri. Kapadokya Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(3), 901-930. https://izlik.org/JA27UY67RY
AMA
1.Aydoğan G, Er G, Aydın S, Uğur Ö. Kanser Hastasına Bakım Veren Bireylerin Kanserden Korunmaya Yönelik Farkındalık Düzeyleri. CJHS. 2026;4(3):901-930. https://izlik.org/JA27UY67RY
Chicago
Aydoğan, Gül, Gülşah Er, Sinan Aydın, and Özlem Uğur. 2026. “Kanser Hastasına Bakım Veren Bireylerin Kanserden Korunmaya Yönelik Farkındalık Düzeyleri”. Kapadokya Sağlık Bilimleri Dergisi 4 (3): 901-30. https://izlik.org/JA27UY67RY.
EndNote
Aydoğan G, Er G, Aydın S, Uğur Ö (September 1, 2026) Kanser Hastasına Bakım Veren Bireylerin Kanserden Korunmaya Yönelik Farkındalık Düzeyleri. Kapadokya Sağlık Bilimleri Dergisi 4 3 901–930.
IEEE
[1]G. Aydoğan, G. Er, S. Aydın, and Ö. Uğur, “Kanser Hastasına Bakım Veren Bireylerin Kanserden Korunmaya Yönelik Farkındalık Düzeyleri”, CJHS, vol. 4, no. 3, pp. 901–930, Sept. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA27UY67RY
ISNAD
Aydoğan, Gül - Er, Gülşah - Aydın, Sinan - Uğur, Özlem. “Kanser Hastasına Bakım Veren Bireylerin Kanserden Korunmaya Yönelik Farkındalık Düzeyleri”. Kapadokya Sağlık Bilimleri Dergisi 4/3 (September 1, 2026): 901-930. https://izlik.org/JA27UY67RY.
JAMA
1.Aydoğan G, Er G, Aydın S, Uğur Ö. Kanser Hastasına Bakım Veren Bireylerin Kanserden Korunmaya Yönelik Farkındalık Düzeyleri. CJHS. 2026;4:901–930.
MLA
Aydoğan, Gül, et al. “Kanser Hastasına Bakım Veren Bireylerin Kanserden Korunmaya Yönelik Farkındalık Düzeyleri”. Kapadokya Sağlık Bilimleri Dergisi, vol. 4, no. 3, Sept. 2026, pp. 901-30, https://izlik.org/JA27UY67RY.
Vancouver
1.Gül Aydoğan, Gülşah Er, Sinan Aydın, Özlem Uğur. Kanser Hastasına Bakım Veren Bireylerin Kanserden Korunmaya Yönelik Farkındalık Düzeyleri. CJHS [Internet]. 2026 Sep. 1;4(3):901-30. Available from: https://izlik.org/JA27UY67RY