Âşık Veysel’in Türkülerinde Açan Dert

Öz

Âşıklık sanatı, Dede Korkut’tan günümüz âşıklarına kadar bir gelenek silsilesi içerisinde icra edilerek eski türkülerin yaşatılmasına, yeni türkülerin müzik repertuarlarına kazandırılmasında önemli bir yer tutmuştur. Birçok sanat dalı görsel kültür içerisinde değerlendirilirken müzik daha çok işitseldir. Bundan dolayı türküler hem icra edildiği zamana hem de geleceğe hitap etme özelliğine sahiptirler. Türküler bu özelliği sayesinde teşekkül ettikleri kültüre dair önemli izler taşımaktadırlar. Âşık Veysel, bir devletin yıkılışına bir devletin doğuşuna tanıklık etmiştir. Onu daha önce yaşamış âşıklardan ayıran en önemli unsur ise daha çocuk yaşlarda gözlerini kaybettiği hâlde hayata tutunarak gözle görülen her şeyi gönül gözü ile görerek âdeta türküleri kanatlandırarak toplumun bütün kesimleri tarafından sevilen, sayılan bir âşık olmasıdır. Âşık Veysel’in birbirinden güzel onlarca türküsü var ve her biri ayrı bir gönülde taht kurmuştur. Bu çalışmamızda Veysel’in Bir ulu ağaçtan bir yaprak düşse türküsünün tapşırma kıtasında geçen Dağlar çiçek açar Veysel dert açar dizesinden hareketle bütün şiirleri gözden geçirilmiş, Sivas’ta başlayıp, Ankara’ya uzanan daha sonra da Köy Enstitülerinde dersler vererek toplumda her kesimin gönlünde nasıl bir taht kurduğunu ve bu çileli hayat yolculuğunun sonunda hem yaşadığı yıllarda hem de öldükten sonra hâlâ gönüllerde nasıl yaşamaya devam ettiği üzerinde durmaya çalışacağız.

Anahtar Kelimeler

• Müzik
• Aşıklık Sanatı
• Aşık Veysel
• Dert
• Türkü

The Trouble That Opens In Aşık Veysel's Folk Songs

Öz

The art of minstrelsy has been performed within a chain of traditions, from Dede Korkut to today's minstrels, and has played an important role in keeping old folk songs alive and adding new folk songs to musical repertoire. While many branches of art are evaluated within visual culture, music is more aural. For this reason, folk songs have the feature of addressing both time they are performed and future. Thanks to this feature, folk songs bear important traces of the culture in which they were formed. Âşık Veysel witnessed collapse of a state and birth of another. The most important factor that distinguishes him from other minstrels who have lived before is that he is a minstrel who is loved and respected by all segments of society, even though he lost his eyesight at a very young age, he clung to life and saw everything that was visible to eye with eyes of his heart, literally giving wings to folk songs. Aşık Veysel has dozens of beautiful folk songs from each other, and each of them has established a throne in a separate heart. In this study, we will try to focus on how Veysel's song If a leaf falls from a great tree, the Mountains on tapşırma continent bloom and Veysel causes trouble, all his poems have been reviewed, starting in Sivas and extending to Ankara, and then teaching at Village Institutes, how he established a throne in hearts of all segments of society and how he continues to live in hearts both in the years he lived and after he died at end of this ordeal journey of life.

Anahtar Kelimeler

• Music
• Minstrel Art
• Aşık Veysel
• Trouble
• Folk Song

Kaynakça

1. Alkan, E. (2011). Âşık Veysel’den Nükteler. Pencere Yayınları.
2. Alptekin, A. B. (2009). Âşık Veysel. Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
3. Âşık Veysel Bibliyografyası. (2017). Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
4. Aydın, E. S. (2023). Bu Toprakların Bereketi: Âşık Veysel. (Âşık Veysel Özel Sayısı) Neşide. (7), 126.
5. Bağce, H. E. (2023). Âşık Veysel’in Bizlere Bıraktığı Eşsiz Miras ve Mesaj. (Âşık Veysel Özel Sayısı) Neşide. (7), 137.
6. Bakiler, Y. B. (1989). Âşık Veysel. Kültür Bakanlığı Yayınları.
7. Binyazar, A. (1971). Uzun İnce Yolda Âşık Veysel. Tel Yayınları.
8. Ergülen, H. (2017). Âşık Veysel Şiirinde Alevi-Bektaşi Düşüncesinin Cumhuriyet Düşüncesiyle Yakınlığı, Dünya Ozanı Âşık Veysel Sempozyumu Bildirileri (24-25 Mayıs 2015) 1. Cilt

9. Kaya, D. (2011). Âşık Veysel. Akçağ Yayınları.
10. Kaya, D. (2017). Âşık Veysel, Dünya Ozanı Âşık Veysel Sempozyumu Bildirileri (24-25 Mayıs 2015) 1. Cilt
11. Kara, R. &; Tören, A. (2011). Aşık Veysel’in Şiirlerinde Eğitim ve Öğretim. A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 46 (131): 127-1440
12. KTB (2024, 10 Mart). Devlet sanatçısı olacak ve bu haktan yararlanacaklar ile bunların nitelikleri ve seçimleri hakkında yönetmelik. https://guzelsanatlar.ktb.gov.tr/TR-3340/devlet- sanatcisi-olacak-ve-bu-haktan-yararlanacaklar-ile-bunlarin-nitelikleri-ve-secimleri-hakkinda- yonetmelik.html.
13. Küpçük, S. (2023). Âşık Veysel’den Fikret Kızılok’a Giden Yol, (Âşık Veysel Özel Sayısı) Neşide. (7), 7.
14. Makal, T.K. (1993). Âşık Veysel Hayatı Sanatı Şiirleri. Toker Yayınları.
15. Oğuzcan, Ü. Y. (1965). Haz. Âşık Veysel Dostlar Beni Hatırlasın. 10. Baskı Özgür Yayınları.
16. Özbek, M. (2010). Türkü Deyipte Geçme Tanı. Türk Yurdu (19), 259.
17. Şenel, S. (2007). Kastamonu’da Âşık Fasılları: Türler- Çeşitler-Çeşitlemeler. Kas tamonu Valiliği. TBMM (2024). Âşık Veysel'e vatani hizmet tertibinden aylık bağlanması hakkındaki kanun teklifinin Millet Meclisince kabul olunan metni ve Cumhuriyet Senatosu Geçici Komisyon raporu. https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/CS__/t04/c030/cs__04030119ss0700.pdf.
18. Tecer, A. K. (1944). Haz. Âşık Veysel, Deyişler. Ülkü Yayınları.
19. Turan, M., Gülağ, ve Yılmaz Ö. (1999). Dostlar Seni Unutmadı, Veysel, Kültür Bakanlığı Yayınları.
20. Ulaş, B. (1986). Tanıladığım Şairler, Âşık Veysel Şatıroğlu, Gülpınar. (118), 13.