Tax Policies And Effectiveness Applied In Turkiye

Öz

This article examines the structure and effectiveness of tax policies in Turkey. Tax policies are designed to promote economic growth, finance public expenditures, and regulate income distribution. The Turkish tax system consists of both direct and indirect taxes, and the high share of indirect taxes raises various debates regarding fairness in income distribution. The study evaluates the contribution of tax incentives and exemptions to economic growth while also addressing factors that weaken the effectiveness of the tax system, such as tax evasion, the informal economy, and frequently applied tax amnesties. Additionally, the role of digitalization in tax collection and the state's methods for combating taxe vasion are analyzed. Finally, recommendations are provided for implementing reforms necessary to establish a fairer, sustainable, and economically supportive tax system in Turkey. More over, it is emphasized that measures and policies aimed at broadening the tax base are crucial. Another important consideration is that reducing tax losses and preventing taxe vasion in Turkey significantly enhances the effectiveness of tax policies.

Anahtar Kelimeler

• Tax
• Tax Policies
• Tax Policies in Türkiye

Türkiye’de Uygulanan Vergi Politikaları ve Etkinliği

Öz

Bu makale, Türkiye'de uygulanan vergi politikalarının yapısını ve etkinliğini incelemektedir. Vergi politikaları, ekonomik büyümeyi teşvik etmek, kamu harcamalarını finanse etmek ve gelir dağılımını düzenlemek amacıyla oluşturulmaktadır. Türkiye'de uygulanan vergi sistemi dolaylı ve dolaysız vergilerden oluşmakta olup, özellikle dolaylı vergilerin yüksek oranda olması, gelir dağılımında adalet açısından çeşitli tartışmalara yol açmaktadır. Vergi teşvikleri ve muafiyetlerin ekonomik büyümeye katkıları değerlendirildiği gibi, vergi kaçırma, kayıt dışı ekonomi ve sıkça başvurulan vergi afları gibi sistemin etkinliğini zedeleyen unsurlar da ele alınmaktadır. Ayrıca, dijitalleşmenin vergi tahsilatındaki rolü ve devletin vergi kaçakçılığı ile mücadele yöntemleri de incelenmektedir. Son olarak, Türkiye’de daha adil, sürdürülebilir ve ekonomik kalkınmayı destekleyici bir vergi sisteminin oluşturulması için yapılması gereken reformlara dair öneriler sunulmaktadır. Bununla birlikte vergi tabanının genişletilmesi ya da verginin tabana yayılması hususunda alınacak tedbirler ve uygulanacak politikalarında büyük önem taşıdığını belirtmek isterim. Bir diğer hususta Türkiye’de vergi kayıp ve kaçağının önlenmesinde vergi politikalarının etkinliğini artırıcı bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Vergi
• Vergi politikaları
• Türkiye’de Vergi politikaları

Etik Beyan

Bu çalışmada istatistiki verilerden hareketle alternatif politika önermeleri üzerinde durulmuştur. Dolayısıyla herhangi etik kurul belgesine ihtiyaç duyulmamaktadır.

Kaynakça

1. Acinöroğlu, S. (2009). Genel Olarak Vergi Teşviklerinin Ekonomi Üzerine Etkinliği. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi(2), 148-169.
2. Aghayev, O. (2013) Vergi adaletinin sağlanmasında vergi politikalarının rolü: Türkiye ve Azerbaycan örneği [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
3. Akdoğan-Gedik, M. & Günel, T. (2020). Seçilmiş Geçiş Ekonomileri ve Türkiye’ de Vergi Türlerinin Yatırımlar Üzerindeki Etkisi: Panel Veri Analizi. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 9(3), 2179-2200. https://doi.org/10.15869/itobiad.730080
4. Akın, E.B., (2019). Türk Vergi Sisteminde Vergi Harcamaları Üzerine Bir Değerlendirme,[Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
5. Aşkın, E. (2004). 1980 Sonrası Türkiye’de vergi politikaları ve ekonomik istikrar,[Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.
6. Bülbül, D. & Özay, N. (2016). Vergi Kaçakçılığı ve Boyutunun Türkiye ve AB Ekseninde Değerlendirilmesi. Gümrük Ve Ticaret Dergisi(7), 52-62.
7. Candan, N. (2012). Türkiye’de 1990 Yılından Sonra Uygulanan Vergi Politikaları Ve Kriz Etkisi. Tarım Ekonomisi Dergisi 2012; 18(2) : 79-86.
8. Çağdaş, Y. (2020). Türkiye’de Toplam Vergi Yükünün OECD Ülkeleri İle Karşılaştırılması. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 20(1), 81-96. https://doi.org/10.11616/basbed.v20i53206.689265

9. Demircan, E. S. (2003). Vergilendirmenin ekonomik büyüme ve kalkınmaya etkileri. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi(21). 97-116.
10. Egeli, H., & Tepe, B. Vergi Harcamaları ve Ülke Uygulamaları.
11. Ferhatoğlu, E. (2005). Bir Kamu Harcaması Türü Olarak Vergi Harcaması Ve Türk Kurumlar Vergisi Açısından Değerlendirilmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 77-93.
12. Genç, M. İ. (2025). Vergi Devrim İlişkisi: Modern Devletin Gelişiminde Verginin Etkisi. Türkiye Mesleki Ve Sosyal Bilimler Dergisi, 7(17), 1-21. Güzel, S. (2015). Avrupa Birliği ve Türkiye’de kobi’lere yönelik ar-ge teşvikleri: Bursa uygulaması [Yayımlanmamış Doktora tezi]. Uludağ Üniversitesi.
13. İnal, V. (2020). Vergi politikalarının ekonomik büyüme ve gelir dağılımı üzerindeki etkisi [Yayımlanmamış Doktora tezi]. Sakarya Üniversitesi.
14. Kapusuzoğlu, A. (2008). Vergi Kaçakçılığı ve Kayıt Dışı Ekonominin Vergi Kaçakçılığının Oluşumundaki Rolü. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(1), 124-142. https://doi.org/10.11616/AbantSbe.233
15. Kara, M. A. ve Hoylu, M. (2023). Türkiye Ekonomisinde Dolaylı Ve Dolaysız Vergilerin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri. Gaziantep Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 5(1), 1-13. https://doi.org/10.55769/gauniibf.1182273
16. Karaş, E. & Hayrullahoğlu, B. (2021). Türkiye’de Vergi Harcamalarının İncelenmesi Ve Vergilemede Adalet Açısından Değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (44), 91-105.
17. Kılcı, K. K. & Karaca, C. Vergi Harcamalarının Gelir Dağılımı Üzerine Etkisi1.
18. Kılıç, Ö. (2018). Türkiye’de Vergi Adaleti. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi(66), 396-411.
19. Küçükoğlu, M. (2016). Kalkınma Planlarında Vergi Politikaları (Hedefler-Gerçekleşmeler,1963-2016). Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 6(12), 184-210. https://doi.org/10.17828/yalovasosbil.288671
20. Mcdonald, H. (2010). Türk Vergi Sistemindeki Vergi Harcamalarının Etkinlik Ve Verimlilik Açısından Değerlendirilmesi,[Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
21. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2022). Tax on corporate profits. https://www.oecd.org/en/data/indicators/tax-on-corporate-profits.html
22. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2022). Tax on personalincome. https://www.oecd.org/en/data/indicators/tax-on-personal-income.html
23. Özkara, M. (2004). Türk Vergi Sisteminde İstisna ve Muafiyet Uygulamalarının Vergilemenin Mali Amacı Bakımından Değerlendirilmesi,[Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Celal Bayar Üniversitesi.
24. Peker, İ. ve Kılıçer, E. (Nisan 2014) Türkiye Boyutu İle Vergi Rekabeti. Vergi Sorunları Dergisi (307), 165-186.
25. Polat, M. A. (2021). Vergilendirme Politikalarının Gelir Dağılımı Üzerindeki Etkileri: AB Ülkeleri ve Türkiye İçin Yeni Nesil Bir Panel Veri Analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 12(29), 131-148. https://doi.org/10.21076/vizyoner.725562
26. Rosen, H. S. & Gayer, T. (2014). Public finance (10th ed.). McGraw-Hill Education.
27. Sabankaya, M. (2019). Vergi Kaçakçılığı ve Kayıt Dışı Ekonomi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(4), 160-166.
28. Sağdıç, E. N. ve Sandalcı, İ. (2020). Vergi Yapısının Yurt İçi Tasarruflar Üzerindeki Etkisi: Türkiye’den İller Düzeyinde Bir Kanıt. Maliye Dergisi, (179), 213-239.
29. Sezgi, M. (2023). Vergi Harcamalarının Gelir Dağılımı Ve Vergi Adaleti Üzerine Etkileri: 2017-2021 Yıllarının Değerlendirilmesi,[Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
30. Soydal, H., & Yılmaz, M. L. (2014). Türkiye’de DolaylıveDolaysızVergiler ve Ekonomiye Etkileri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 12(1-2), 295-308.
31. Tabar, Ç. (2023). Vergilerin Gelir Dağılımı Üzerindeki Etkisi: OECD Ülkeleri Üzerine Panel Veri Analizi. International Journal of Public Finance, 8(1), 67-84. https://doi.org/10.30927/ijpf.1145774
32. Taş, S. & Engin, R. (2023). Cumhuriyetin Kuruluşundan Günümüze Vergi Politikaları Ve Vergi Yükünün Gelişimi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(49-1), 345-369. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1353494
33. Taşdelen, Aziz. Vergisel Açıdan Nakit Tahsilat Ve Ödemenin Belgelendirilmesi Ödevi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (53), sy. 2 (Nisan 2004). https://doi.org/10.1501/Hukfak_0000000478.
34. Tekin, A. (2015). Vergi Teşvikleri Ve Ekonomik Etkileri. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (16), 301-316.
35. Türkiye Cumhuriyeti Hazine Ve Maliye Bakanlığı (2022) Aylık bütçe gerçekleşme raporu. https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2023/01/Butce-Gerceklesme-Raporu-2022Aralik_-1.pdf
36. Türkiye Cumhuriyeti Hazine Ve Maliye Bakanlığı (2023) Aylık bütçe gerçekleşme raporu. https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2024/01/2023-Aralik-Aylik-Butce-Gerceklesme-Raporu-1.pdf
37. Türkiye Cumhuriyeti Hazine Ve Maliye Bakanlığı (2024) Aylık bütçe gerçekleşme raporu. https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2025/01/2024-Aralik-Aylik-Butce-Gerceklesme-Raporu-1.pdf
38. Yereli, A.B. & Ata, A.Y. (2011), Vergi Adaletine Ulaşma Yöntemleri Çerçevesinde Fayda İlkesinin Teorik Açıdan Değerlendirilmesi. Maliye Dergisi, Temmuz-Aralık,(161), 21-32.
39. Yıldırım, A.H. & Bayrak, S. (2006) Kurumlar Vergisi Kanunu Türmob Yayınları [https://www.turmob.org.tr/ekutuphane/Read/42674f11-1a47-4332-a18e-ee237bb8c279]