Diyarbakır İl Halk Kütüphanesi’nde Bulunan Tasavvufî Yazma Eserler

Diyarbakır, Hz. Ömer dönemindeki fetih hareketleri sürecinde İslam ile tanışmış, kadim İslam şehirlerinden biridir. Diyarbakır’da bulunan kütüphanelerdeki eserlerden ve müelliflerden yola çıkarak şehrin ilmî, siyâsî, kültürel, ekonomik ve askerî birikimini gözler önüne sermek mümkündür. Diyarbakır merkezde bulunan Diyarbakır İl Halk Kütüphanesi ve Ziya Gökalp Yazma Eser Kütüphaneleri başta olmak üzere şehir merkezi ve ilçelerinde bulunan birçok kütüphanede bulunan binlerce eser, şehrin maddî ve manevî birikimini resmeden hazineler mesabesindedir. Daha önce, İslâmî disiplinlerin değişik alanlarına dâir Diyarbakır’da bulunan çeşitli kütüphanelerde bulunan eserler ve müellifleriyle ilgili bazı çalışmalar yapılmış ve şehrin söz konusu alanlara dâir birikimi gözler önüne serilmiştir. Bu çalışmada, Diyarbakır İl Halk Kütüphanesi’nde bulunan tasavvufî yazma eserler incelenerek, Diyarbakır’ın manevî veçhesini ortaya koyan bu eserler ve müellifleri üzerinden şehrin fizikî konumu dolayısıyla elde ettiği kuşatıcı yapısı, hoşgörü ve bir arada yaşama kültürüne olan katkısı dile getirilmiştir. Bu anlamda Diyarbakır İl Halk Kütüphanesi’nde bulunan 3762 yazma eser incelenmiş, bu yazma eserlerin %4,5’lik kısmına tekabül eden 122 tasavvufî içerikli eser ve müelliflerine dâir değerlendirmeler yapılmıştır. Sûfî müelliflere ait olsa da kütüphanede yer alan Mevlîd, Hilye ve Dîvân türü eserler değerlendirmeye alınmamıştır.

Diyarbakir is one of the ancient Islamic cities that met with Islam during the conquest movements in the period of Umar (r.a.). Based on the works and authors in the libraries in Diyarbakır, it is possible to reveal the scientific, political, cultural, economic and military accumulation of the city. Thousands of works in many libraries in the city center and its districts, especially the Diyarbakır Provincial Public Library and Ziya Gökalp Manuscript Libraries located in the center of Diyarbakır, are in the range of treasures depicting the material and spiritual accumulation of the city. Previously, some studies were carried out on the works and their authors in various libraries in Diyarbakir on different fields of Islamic disciplines, and the city's accumulation on these fields was revealed. In this study, the mystical manuscripts in Diyarbakir Provincial Public Library were examined, and through these works that reveal the spiritual aspect of Diyarbakir and their authors, the encompassing structure of the city due to its physical location, its contribution to the culture of tolerance and coexistence were expressed. In this sense, 3762 manuscripts in Diyarbakır Provincial Public Library were examined, and 122 works with mystical content, corresponding to 4.5% of these manuscripts, and their authors were evaluated. Even though they belong to Sufi authors, the works of Mevlid, Hilye and Divan in the library were not taken into consideration.