Abu Hamid el-Gazali ile Abay’ın Dini Etik Felsefesi Görüşlerinde "Kalp" Kavramı Mukayesesi
Abstract
Makalede orta çağdaki müslüman doğunun manevi içeriğini yansıtan Ebu Hamid el-Gazali ile Kazak’ların maneviyatının temsilcisi, şair, hekim Abay’ın ahlaki felsefelerindeki “kalb” meselesi incelenip, bağlantıları belirlenecektir. Onların insan kalbine derin ahlaki inançlar kazandırmak istedikleri söylenir.
Mevzuyu keşfetmek için yazar, iki düşünürün eserlerindeki "kalp", "sıcak kalp", "insan ruhu", "aşık olan kalp", "şevkli kalp" gibi kavramları analiz edip, bu kavramların anlamını ve içeriğini, bir birine benzerliğini izah etmeye çalışacaktır. Yazar, her iki âlimin etik konseptlerinin dini özelliklere sahip ve dini-ahlaki olduğunu öne sürmektedir. Dolayısıyla, Ebu Hamid el- Gazali ile Abay'ın eserlerindeki ahlak felsefesinin temeli, yani propaganda edilen insancılık, hümanist düşüncelerin tümü "kalp" kavramı ile birleşik olduğu neticesi ortaya çıkmaktadır.
Keywords
References
- Әбу Хамид Мұхаммед ибн Мухаммед әл-Ғазали. Ихия’у ‘улум әд-Дин. – Мысыр: Дар әл-Иман, 1996. – Т. 3. – 584 б.
- Мырзахметұлы М. Абай және Шығыс. – Алматы: Қазақстан, 1994. – 208 б.
- Абай. Өлеңдер. – Алматы: Казгослитиздат Полиграфическии комбинат при совете Министерства Каз. ССР, 1952. – 342 б.
- Әл-Афкар гинда әл-Ғазалий. – Байрут-Любнан: Әл-Мактаба әл-Арабия, 1983. – 242 б.
- Әбу Хамид Мұхаммед ибн Мұхаммед әл-Ғазали. Ихия’у ‘улум әд-дин. – Мысыр: Дар әл-Иман, 1996. – Т. 4. – 498 б.
- Құнанбаев А. Аудармалар мен қара сөздер. – Алматы: Жазушы, 1977. – 312 б.
- Абай. Қара сөз. – Алматы: Өнер, 2001. – 258 б.
- Бертельс Е.Э. Суфизм и суфийская литература. – М.: Наука, 1965. – 278 б.
- Көбесов А. Әл-Фараби. – Алматы: Қазақстан, 1971. – 172 б.
- Құнанбаев А. Таңдамалы шығармалар. – Алматы: Қазақ мектебінің көркем әдебиеті, 1952. – 342 б.