Bir Tasnif İki Kimlik: Ömer en-Nesefî’nin Mütekellim-Sûfî Kimliği

Bu çalışma, imanın şubelerini ifade eden rivayetin Ömer en-Nesefî tarafından geliştirilen tasnifini konu edinmektedir. Nesefî’nin ilgili tasnifinde kelâm ve tasavvuf geleneklerini birleştirdiği görülmektedir. Makalede bazı kavramların içerikleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Öncelikle ilgili rivayetin gelenekte nasıl ele alındığına dair tarihsel sürece kısaca dikkat çektik. Bunun ardından Nesefî ve ilgili tasnifinin yer aldığı Matlau’n-nucûm ve Mecme‘u’l-‘ulûm hakkında kısa bilgilere yer verdik. Ardından ilgili tasnife yer verdik. Bunu takiben Nesefî’nin mütekellim ve sûfî kimliklerini nasıl birleştirdiğini inceledik. Burada Nesefî’nin tercih ettiği kavramların Kelâm ve Tasavvuf geleneği ile kavramsal ve içerik açısından mukayesesini gerçekleştirdik. Son olarak da Nesefî’nin kendinden sonraki süreçte etkisini araştırdık. Buradaki küçük tespitlerle Nesefî’nin sûfî kimliği ile de etki alanını genişlettiğinin altını çizdik. Sonuç olarak da Nesefî’nin ilgili tasnifte ilkesel olarak bir Mâtürîdî mütekellimi olarak hareket ettiğini, tasnifin içeriğini ise sûfî birikim ile inşa ettiğini saptadık.

This study is based on the classification of the narrations that mention shu‘abu’l-iman, developed by ‘Umar al-Nasafī. My main goal in the article is to establish that ‘Umar al-Nasafī acted by combining the traditions of Kalam and Sufism in his related classification. In the article, I preferred a method that included comparative analysis and content analyses of some concepts. I first drew attention to the historical process in a descriptive way of how shu‘abu’l-iman is handled. After that, I provided brief information about ‘Umar al-Nasafī and Matla‘ Al-Nujum Wa Majma‘ Al-‘Ulum, including its related classification. Then I made a critical edition of the relevant classification. Following this, I examined how Nasafī combined mutakallim and sūfi identities. Here I carried out conceptual, content and comparative analyses of Nasafī’s preferred concepts with Kalam and Sūfi tradition. Finally, I investigated the effect of Nasafī’s classification on the process after itself. With the findings here, I underlined that Nasafī also expanded his sphere of influence with his sūfi identity. As a result, I found that Nasafī acted as a Maturidi mutakallim in the classification and that he constructed the content of the classification with sūfi terminology. In the Sufi tradition, I pointed out that al-Qushayri was especially prominent.