Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bir Âlim Portresi: Muhammed İhsan Oğuz’un Hayatı, Eserleri ve Literatüre Etkisi

Moḥammad Iḥsan Oghuz is a scholar who gave works in the topic of religious sciences and witnessed the last years of the Ottoman Empire and the first period of the Republic. Since he lived in the most turbulent period of Turkish geography, his ideas are important and it is seen that the studies on the life and scientific personality of this scholar, are limited, and his books and their content are not known by the world of science. Therefore, there is a need for a study that includes the life of this scholar, all of his works and the content of these works. In the research we conducted for this purpose, first of all, the life of Muhammed İḥsan Oghuz was summarized by his own handwriting, then the works he wrote and their content were explained. On the other hand, the scholar died in 1991 and his family members are alive. We included some of the information we obtained from the interviews we had with his family in our study in terms of determining the author's character. Since it was not aimed to introduce the scientific personality of the author in our study, comprehensive evaluations were not made about his theological or mystical views. The main goal in this study is to introduce the author's works to researchers, thus to guide future research.

Muhammed İhsan Oğuz dinî ilimler alanında eserler veren, Osmanlı’nın son yılları ile Cumhuriyet’in ilk dönemine tanıklık etmiş bir âlimdir. Türkiye coğrafyasının en çalkantılı döneminde yaşaması sebebiyle fikirleri önem arz eden bu âlimin hayatı ve ilmî kişiliğine dair çalışmaların sınırlı olduğu, eserlerinin ve içeriklerinin ise ilim dünyası tarafından bilinmediği görülmektedir. Dolayısıyla bu âlimin hayatını, eserlerini ve bu eserlerin içeriğini özetleyen bir çalışmaya ihtiyaç söz konusudur. Bu amaçla yaptığımız araştırmada öncelikle Muhammed İhsan Oğuz’un kendi dilinden hayatı özetlenmiş, sonra telif ettiği eserler ve bunların içeriği anlatılmıştır. Diğer taraftan 1991 yılında vefat eden müellifin aile fertleri hayattadır. Ailesi ile yaptığımız görüşmelerden elde ettiğimiz bilgilerden bazıları da yazarın kişilik özelliklerinin tespiti açısından çalışmamıza dâhil edilmiştir. Çalışmamızda müellifin ilmî kişiliğini tanıtmak hedeflenmediğinden kelâmî veya tasavvufî görüşleri hakkında kapsamlı değerlendirmeler yapılmamıştır. Bu çalışmada hedeflenen husus, müellifin eserlerini araştırmacılara tanıtmak, böylece sonradan yapılacak araştırmalara yol göstermektir.