Organofosforlu Pestisitlerin Yüksek Omurgalı Karaciğer Üzerindeki Etkileri

Özlem Önen; Yasemen Adalı; Hatice Beşeren

Organofosforlu Pestisitlerin Yüksek Omurgalı Karaciğer Üzerindeki Etkileri

Öz

Organofosforlu pestisitler, fosfor içeren asitlerin ester, tiol ester veya anhidrit türevleri olup tarımda, evlerde, bahçelerde ve veterinerlikte kullanılmaktadır. Bu derlemede, öncelikle organofosforlu pestisitlerin yüksek omurgalıların karaciğer histolojisi üzerindeki etkilerine ilişkin güncel raporların değerlendirilerek ileride yapılacak çalışmalara ışık tutabilmesi amaçlanmıştır. Mevcut literatür bilgileri, Kafkas Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Zooloji ve Ekotoksikoloji Laboratuvarları ve Tıp Fakültesi, Tıbbi Patoloji Anabilim Dalı Laboratuvarlarındaki çalışmalar ışığında gözden geçirilerek derleme halinde düzenlenmiştir. Çeşitli kimyasalların etkilerini ortaya koymak için karaciğer, omurgalılarda detoksifikasyon merkezi olması bağlamında histopatolojik olarak öncelikli incelenmesi gereken alanlardandır. Burada, organofosforlu pestisitlerin yüksek omurgalıların karaciğerlerindeki histopatolojik etkileri derlenmiştir. Gözlemlenen başlıca histopatolojik etkiler, sinüzoidal dilatasyon, konjesyon, steatoz, alkolik hepatit benzeri bulgular ve sentrolobüler nekroz olarak özetlenmiştir. Bu derlemede anlatılan çalışmalar doğrultusunda, organofosforlu pestisitlerin son derece toksik oldukları ve diğer pestisite nazaran doğada daha hızlı parçalansalar da akut toksisitelerinin yüksek olduğu ortaya konmuştur. Organofosforlu pestisit maruziyetiyle yüksek omurgalıların karaciğerlerinde izlenen histolojik değişimlerin özgül nitelik taşımadığı, ancak sürekli artan pestisit kullanımı uzantısında, biyoçeşitliliğin korunmasına yönelecek tüm çalışmalarda bu değişimlerin izlenmesinde yarar olduğu açıktır. Gelişmiş tekniklerin kullanıldığı ileri düzeydeki bütün araştırmalar, histolojik düzeyde temel verilere dayanarak gerçekleştirilebilir ve histopatoloji; özel alanlardaki araştırmaların altın anahtarıdır.

Anahtar Kelimeler

Organofosforlu pestisitler,yüksek omurgalılar,karaciğer,histopatoloji

Kaynakça

Alarami AMJ 2015. Histopathological Changes in the Liver and Kidney of Albino Mice on Exposure to Insecticide, Dimethoate. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences, 4(7): 287-300.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Özlem Önen

Yasemen Adalı Bu kişi benim

Hatice Beşeren Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

29 Temmuz 2016

Gönderilme Tarihi

16 Eylül 2017

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2016 Cilt: 9 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA35YP38GB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Önen, Ö., Adalı, Y., & Beşeren, H. (2016). Organofosforlu Pestisitlerin Yüksek Omurgalı Karaciğer Üzerindeki Etkileri. Kafkas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(1), 33-38. https://izlik.org/JA35YP38GB

AMA

1.Önen Ö, Adalı Y, Beşeren H. Organofosforlu Pestisitlerin Yüksek Omurgalı Karaciğer Üzerindeki Etkileri. Kafkas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2016;9(1):33-38. https://izlik.org/JA35YP38GB

Chicago

Önen, Özlem, Yasemen Adalı, ve Hatice Beşeren. 2016. “Organofosforlu Pestisitlerin Yüksek Omurgalı Karaciğer Üzerindeki Etkileri”. Kafkas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 9 (1): 33-38. https://izlik.org/JA35YP38GB.

EndNote

Önen Ö, Adalı Y, Beşeren H (01 Temmuz 2016) Organofosforlu Pestisitlerin Yüksek Omurgalı Karaciğer Üzerindeki Etkileri. Kafkas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 9 1 33–38.

IEEE

[1]Ö. Önen, Y. Adalı, ve H. Beşeren, “Organofosforlu Pestisitlerin Yüksek Omurgalı Karaciğer Üzerindeki Etkileri”, Kafkas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 9, sy 1, ss. 33–38, Tem. 2016, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35YP38GB

ISNAD

Önen, Özlem - Adalı, Yasemen - Beşeren, Hatice. “Organofosforlu Pestisitlerin Yüksek Omurgalı Karaciğer Üzerindeki Etkileri”. Kafkas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 9/1 (01 Temmuz 2016): 33-38. https://izlik.org/JA35YP38GB.

JAMA

1.Önen Ö, Adalı Y, Beşeren H. Organofosforlu Pestisitlerin Yüksek Omurgalı Karaciğer Üzerindeki Etkileri. Kafkas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2016;9:33–38.

MLA

Önen, Özlem, vd. “Organofosforlu Pestisitlerin Yüksek Omurgalı Karaciğer Üzerindeki Etkileri”. Kafkas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 9, sy 1, Temmuz 2016, ss. 33-38, https://izlik.org/JA35YP38GB.

Vancouver

1.Özlem Önen, Yasemen Adalı, Hatice Beşeren. Organofosforlu Pestisitlerin Yüksek Omurgalı Karaciğer Üzerindeki Etkileri. Kafkas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi [Internet]. 01 Temmuz 2016;9(1):33-8. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35YP38GB