بين السيرة والرواية الخروج من التوثيقيّة إلى الأدبيّة BİYOGRAFİ ve ROMAN ARASINDA BELGESELDEN EDEBİYATA ÇIKIŞ

اهتمت النظرية الأدبية (منذ إرهاصاتها الأولى عند أرسطو في كتابه فن الشعر) بدراسة أشكال التفاعل (أو التداخل) بين النصوص الأدبية وغير الأدبية أيضًا، وقد جاء عبر صيغ الأنواع (الغنائي / الملحمي/ الدرامي) التي عبرت عنها النظرية، وقد كشفت طبيعة الأنواع الأدبية عن مرونة في الحدود وصلات بينها وبين الأنواع الأخرى القريبة وغير القريبة. وتعد العلاقة بين الرواية والسيرة الذاتية واحدة من هذه العلاقات التي أفرزتها عملية التداخل والتفاعل بين الأنواع السردية، وهي بصفة عامة علاقة وثيقة وذات طابع خاص، نظرًا لطبيعة النوعين المتقاربتين، وهو ما دفع بعض النقاد إلى القول بأن السيرة الذاتية كانت سببًا في نشأة الرواية، فغدت المراوحة بين الجنسيْن واضحة للقارئ، ومن ثم سعى الكثير من النقاد إلى البحث عن الذاتي في الروائي، وهناك من رأى أن السيرة سبب لنشأة الفن الروائي، تسعى هذه الدراسة عبر قراءة نص "العقاب" للطاهر بن جلون، إلى قراءة هذه العلاقة البينية بين السيرة الذاتية والرواية من جانب، وبين الرواية والتاريخ من جانب ثانٍ، فالرواية تعد واحدة من مرويات السجن، حيث تقدم صورة لعلاقة السلطة بالمحكومين عليهم، والأدوات القمعية التي مورست عليهم بأشكال مختلفة، لغرض وحيد هو محو الهوية، في مقابل المقاومة التي أبدتها الذات وهي واقعة تحت فعل التعذيب، كأمل وحيد للتمسك بالحرية واستمرار فعلها لدى الأجيال اللاحقة، بالدفاع عنها والمطالبة بها، على الرغم من ثمنها الفادح. وقد تمّ هذا عبر بناء روائي محكم، برز فيه التداخل بين الذاتي والموضوعي في نسيج واحد، ودلالة هذا المزيج، في اختيار تقنيات شكلية مختلفة يلجأ إليها الروائي، قد تختلف عن تقنيات كاتب الاعترافات أو السيرة، وإن كانت تندرج تحت كتابة التخييل الذاتي كمفهوم واسع وشامل. وكذلك تأكيد التعاقد بين القارئ والنص عبر الميثاق السيري الذي جعل القارئ عنصرًا فاعلاً داخل المتن الحكي.

For the self in the novelist, and there are those who considered that the biography is a reason for the emergence of the novelist art. This study seeks through reading the text "The Punishment by Al-Taher ben Jelloun, reading this inter-relationshop between biographies and the novel on the one hand, and between the novel and history. Identity, in contrast to the resistance shown by the self while it was under the act of torture, as the only hope for holding on to freedom and continuing to do so for subsequent generations by defending it and demanding it, despite its heavy price. This was done through the construction of a tight novelist ,in which the overlap between the subjective and the objective emerged in one fabric and the significance of this mixture is in choosing different formal techniques that the novelist resorts to which may differ from the techniques of the writer of confessions or biography even if they fail under the writing of self-imagination as abroad and comprehensive concept As well as confirming the contract between the reader and the text through the Biographical Character which made the reader an active element within the text of the narrative. The novel is the only form capable of bringing together multiple forms of different arts, as it contains poetry music, and plastic paintings However it is not the traditional novel but rather it is a free work possess its freedom that guarantees its renewal at the level of formation and vision, and as much freedom itself has its law. Therefore , there are many literary works that are difficult to categorise under the genre of the novel because it contains literary genres different from the genre.

Edebiyat nazariyesi (Poetika adlı kitabında Aristoteles ile ilk başladığından beri), edebi ve edebi olmayan metinler arasındaki etkileşim (veya örtüşme) biçimlerini incelemekle de ilgilenmiştir. Nazariye tarafından ifade edilen türlerin (lirik / epik / dramatik) formülleri aracılığıyla geldi ve edebi türlerin doğası, sınırlardaki esnekliği ve bunlarla diğer yakın veya yakın olmayan türler arasındaki bağlantıları ortaya çıkardı. Roman ve otobiyografi arasındaki ilişki, anlatı türlerinin birbiri ile örtüşmesi ve etkileşimi sürecinin ürettiği bu ilişkilerden biridir ve genellikle iki türün birbirine yakın doğası gereği özel ve doğal bir ilişkidir. Bu, bazı eleştirmenlerin romanın ortaya çıkış sebebinin otobiyografi olduğunu söylemesine yol açtı, bu nedenle iki tür arasındaki fark okuyucu için netleşti ve ardından birçok eleştirmen romancıda öznellik aramaya çalıştı. Bir de biyografinin roman sanatının ortaya çıkış sebebi olduğunu düşünenler vardır. Bu çalışma Tahir bin Cellun’in “Ceza” metnini okuyarak bir yanda otobiyografi ile roman, öte yanda roman ve tarih arasındaki bu karşılıklı ilişkiyi okumaya çalışmaktadır. Roman, mahkûmlarla olan iktidar ilişkisini ve direniş karşılığında sadece kimliği yok etmek amacıyla onlar üzerinde çeşitli biçimlerde uygulanan baskı araçlarını resmettiği ve bedeli ağır olmasına rağmen özgürlüğü savunarak ve talep ederek onu korumanın ve sonraki nesiller için bunu sürdürmenin tek umudu olarak işkence altında devam etme üzerine olan hapishane anlatılarından biridir. Bu, öznel ve nesnel arasındaki örtüşmenin tek bir dokuda ortaya çıktığı sıkı bir romancının inşası ve bu karışımın önemi, romancının başvurduğu farklı biçimsel tekniklerin seçilmesiyle yapılmıştır. Geniş ve kapsamlı bir kavram olarak öz kurgu yazımı kapsamına girseler bile itiraf ya da biyografi yazarlarının tekniklerinden farklı olabilir. Aynı zamanda okur ile metin arasındaki anlaşmayı, okuyucuyu anlatı metni içinde aktif bir unsur haline getiren biyografik tüzük aracılığıyla teyit etmek de olabilir.