LİSE ÖĞRENCİLERİNİN DİJİTAL OKURYAZARLIK ve SİBER GÜVENLİK FARKINDALIKLARININ İNCELENMESİ
Abstract
Dijitalleşen dünya ile birlikte bireylerin ve toplumların dijital platformları kullanımlarında ciddi bir artış gözlemlenmektedir. Bu kapsamda siber suçlar ve veri güvenliği tehditleri de paralel olarak artmaktadır. Bu çalışma, Kırıkkale'deki 22 lisede öğrenim gören öğrencilerin dijital okuryazarlık ve siber güvenlik farkındalığını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın veri toplama sürecinde "kişisel siber güvenliği sağlama ölçeği" ve "dijital okuryazarlık ölçeği" adlı iki ayrı veri toplama aracı kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar, öğrencilerin dijital okuryazarlık düzeyi ile siber güvenlik farkındalığı arasında pozitif bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Günde 2-3 saat internet kullanan öğrencilerin siber güvenlik farkındalıklarının diğerlerine göre anlamlı derecede yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ancak, haftalık internet kullanım sürelerinin öğrencilerin siber güvenlik farkındalığı üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, kadın öğrencilerin siber güvenlik farkındalığı, erkek öğrencilere göre daha yüksek bulunmuştur, bu da cinsiyetin bu konuda etkili bir faktör olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, bu çalışma, öğrencilerin siber güvenlik ve dijital okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesiyle ilgili genel bir çerçeve sunarak, bu konuda yapılan araştırmalardan elde edilen önemli bulguları değerlendirmektedir. Siber güvenlik ve dijital okuryazarlık alanındaki bu farkındalıkların artırılması, eğitim kurumları, aileler ve toplumun genelinde daha etkin bir dijital vatandaşlık bilincinin gelişimine katkı sağlayabilir.
Keywords
Siber Güvenlik, Dijital Okuryazarlık, Dijital Dünya, Dijital Yerliler, Teknoloji.
Ethical Statement
Kırıkkale Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tez Yazım Kurallarına uygun olarak hazırladığım bu makale çalışmasında;
o Makale içinde sunduğum verileri, bilgileri ve dokümanları akademik ve etik kurallar çerçevesinde elde ettiğimi,
o Tüm bilgi, belge, değerlendirme ve sonuçları bilimsel etik ve ahlak kurallarına uygun olarak sunduğumu,
o Makale çalışmasında yararlandığım eserlerin tümüne uygun atıfta bulunarak kaynak gösterdiğimi,
o Kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı,
o Bu makale sunduğum çalışmanın özgün olduğunu,
bildirir, aksi bir durumda aleyhime doğabilecek tüm hak kayıplarını kabullendiğimi beyan ederim.
Thanks
Bu araştırma, pek çok kişi ve kurumun maddi ve manevi katkıları ile gerçekleştirilip, sonuçlandırılabilmiştir. Dolayısıyla, öğrencilik hayatımın hem lisans hem yüksek lisans döneminde bana yol gösteren, bilgi ve tecrübeleri ile bana destek ve yardımda bulunan, bana her zaman hoşgörü ile davranan çok kıymetli hocam ve danışmanım Sayın Prof. Dr. Erman YÜKSELTÜRK’e ve tüm öğretmenlerime “Öğretmenimin İzinden” isimli şiirimden bir bölüm ile teşekkürlerimi sunarım.
Sevgi bahçesindeki güllerin açması gerektiği anda,
Öğretmenim bir bahçıvana benzer,
Elinin emeği ile açan güller etrafa mis kokular saçar,
Güzel kokuların yayıldığı yolda,
Öğretmenim yürür, ben yürürüm izinden…
Bugünlere gelmemi sağlayan, yüksek lisans dönemim ve hayatım boyunca sevgisini, hoşgörüsünü, maddi manevi desteklerini esirgemeyen, eğitimin anlam ve önemini daha ilk doğduğum anda hissederek, yaşayarak öğrenmemi sağlayan ilk öğretmenlerim annem Melek ALTUN’a ve babam Şevket ALTUN’a teşekkür ederim. Tez yazım aşamasında tecrübeleri ile bana yol gösteren, yardımlarını ve bilgilerini benden esirgemeyen gözlem ve analizlerimde benimle beraber hareket ederek çalışmanın güvenirliğini artıran, bilgi ve düşüncelerini benimle paylaşan, Lise Matematik Öğretmeni olan ablam Banur DEMİRTAŞOĞLU’na, Okul Öncesi Öğretmeni olarak görev yapmakta olan ablam Aynur ALTUN’a ve Lise Muhasebe Öğretmeni olan ablam İlknur ALTUN’a teşekkür ederim.
References
- Aksoğan, M., Bayer, H., Gülada, M. O. ve Çelik, E. (2018). İletişim fakültesi öğrencilerinin siber güvenlik farkındalığı: İnönü Üniversitesi örneği. Kesit Akademi Dergisi, (13) ,271-288.
- Altun, O. (2024), Lise düzeyinde eğitim gören ergenlerin dijital okuryazarlık durumlarının siber güvenliği sağlama yönünden incelenmesi: Kırıkkale ili örneği (Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi). Kırıkkale Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kırıkkale.
- Erol, O., Şahin, Y. L., Yılmaz, E. ve Haseski, H. İ. (2015). Kişisel siber güvenliği sağlama ölçeği geliştirme çalışması. International Journal of Human Sciences, 12(2), 75-91.
- Fraenkel, J. R., Norman E. W. ve Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education. (8th Edt.), New York: Mcgraw-Hill Humanities.
- Gilster, P. ve Glister, P. (1997). Dijital okuryazarlık (s. 1). New York: Wiley Bilgisayar Yayını.
- Jin, K. Y., Reichert, F., Cagasan Jr, L. P., de La Torre, J. ve Law, N. (2020). Measuring digital literacy across three age cohorts: Exploring test dimensionality and performance differences. Computers & Education, 157, 103968.
- Karasar, N. (2006). Bilimsel araştırma yöntemi (16. Baskı), Nobel Yayın Dağıtım.
- Kardeş, S. (2020). Erken çocukluk döneminde dijital okuryazarlık. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(2), 827-839.
- Kurt, A. A., Günüç, S. ve Ersoy, M. (2013). The current state of digitalization: Digital native, digital immigrant and digital settler. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 46(1), 1-22.
- Makhabbat, A. ve Gülseçen, S. (2021). Ortaokul öğrencilerinin siber güvenlik farkındalık durumu. İçinde Narlı, S. (Edt.), 6. Uluslararası Öğrencilik Sempozyumu Bildiriler Kitabı (s. 252). İstanbul: Uluslararası Öğrenci Dernekleri Federasyonu. Muallem, A. (2019). Üniversite öğrencilerinde siber güvenlik farkındalığı. Siber Güvenlikte İnsan Faktörlerindeki Gelişmeler: AHFE 2018 Uluslararası Siber Güvenlikte İnsan Faktörleri Konferansında sunulan bildiri, Florida, ABD, 21-25 Temmuz