LAKAPLAR VE KIRIKKALE’NİN HACILAR BELDESİNDEKİ LAKAP VERME GELENEĞİ

Lakaplar; kişiyi kendi adından bağımsız olarak tanıtan, kişinin fiziksel özellikleri gibi belirgin bir özelliğini vurgulayan veya sonradan konan adlardır. Ad biliminin kişi adları bilimi başlığında incelenen lakaplar, Türkçenin söz varlığında önemli bir yer tutmaktadır. Lakaplar sayesinde Türkçenin ağızlarda yaşayan, unutulmaya yüz tutmuş sözcüklerine erişilebilmektedir. Çalışmamızda etnik yapının çeşitliliğiyle birlikte kültürel özelliklerini muhafaza eden Kırıkkale ilinin Hacılar beldesindeki lakapları derledik. Araştırmamızda derlediğimiz 192 lakaptan Derleme Sözlüğü’nde yer alan çebiş, diştir, şemen gibi 37 lakap, Derleme Sözlüğü’nde yer almayan cıkkılı, gibidiş, zıravuç gibi 16 lakaba rastladık. Lakaplar; halk bilimi açısından milletlerin tarihi, kültür seviyesi ve inanç yapısı gibi hususlarda bilgi vermesi bakımından da üzerinde durulması gereken bir söz varlığıdır. Bu bakımdan çalışmamızda, lakabın Türk kültüründe ad verme ya da lakap takma şeklinde süregelen geleneğin Orta Asya’dan beri var olan bir folklor unsuru olduğu ortaya konuldu. Lakapları; kişinin meslek ve uğraşlarına bağlı olanlar, fiziksel özelliklerine göre verilenler, organlardaki eksiklikten dolayı verilenler, kişilere veya nesnelere benzetme sonucu takılanlar, kişinin davranış, huy, karakter gibi özelliklerine göre verilenler, kişinin başından geçen bir olaydan esinlenerek verilenler, mensup olduğu etnik kökeni veya memleketiyle ilgili takılan lakaplar olmak üzere sekiz başlıkta inceleyerek lakaplar alfabetik olarak verildi. Lakapların, Türk milletinin ad verme kabiliyetini ve mizahî üslubunu ortaya koyarak söz varlığı bakımından Türkçeye ayrı bir ifade zenginliği kazandırdığı görüldü.

Nicknames are names that are given to a person independently, that emphasize a specific feature of the person, such as their physical features, or that are given later. Nicknames are a significant part of vocabulary that deserves attention from a folklore perspective, as they provide information about a nation's history, cultural level, and belief system. Nicknames make it possible to access Turkish words that are still alive in dialects and are on the verge of being forgotten. In our study, we compiled the nicknames in Hacılar town of Kırıkkale province, a town that preserves its cultural characteristics along with the diversity of its ethnic structure. In our research, we found 37 nicknames such as çebiş, diştir, şemen in the Compilation Dictionary, and 16 nicknames such as cıkkılı, gibidiş, zıravuç, which are not included in the Compilation Dictionary, out of 192 nicknames we compiled. Nicknames are in a position to be emphasized in terms of folklore, as they provide information about the history, cultural level and belief structure of nations. In this respect, our study has shown that the tradition of giving names or nicknames in Turkish culture is a folkloric element that has existed since Central Asia. We have listed the nicknames alphabetically under eight headings: nicknames based on a person's profession and occupation, nicknames based on physical characteristics, nicknames based on organ deficiencies, nicknames based on resemblance to people or objects, nicknames based on a person's behavior, temperament, or character, nicknames inspired by an event the person has experienced, and nicknames based on their ethnic origin or hometown. It has been observed that nicknames, by revealing the Turkish nation's naming ability and humorous style, have added a unique richness of expression to the Turkish language in terms of vocabulary.