TÜRKİYE’NİN EN İŞLEK 12 HAVALİMANININ ÇOK KRİTERLİ PERFORMANS ANALİZİ: CRITIC-SAW VE PSI YÖNTEMLERİNDEN BULGULAR

Bu çalışmada Türkiye’nin 2020 – 2024 yılları arasında en işlek 12 havalimanının performansı çok kriterli karar verme yöntemleri incelenmiştir. Havalimanlarının performansını değerlendirmede kullanılan kriter sırasıyla; iç hat yolcu trafiği, dış hat yolcu trafiği, iç hat ticari uçak trafiği, dış hat ticari uçak trafiği, iç hat yük trafiği ve dış hat yük trafiği olmak üzere toplam 6 kriter belirlenmiştir. Kriterlerin ağırlığı belirlemede objektif yöntemlerden biri olan CRITIC yöntemi kullanılmıştır. Havalimanlarının performanslarına göre sıralamak için CRITIC temelli SAW yöntemi ile PSI yöntemleri ile ayrı ayrı sıralanmıştır. Ampirik bulgular doğrultusunda iç hat yolcu trafiğinin en önemli kriter olarak belirlenmiştir. Bu kriterin 2020 yılından 2024 yılana kadar her yıl ağırlığı artma eğilimi göstermektedir. 2020 ile 2024 yılları kapsayan dönemde CRITC temelli SAW yöntemine e göre İstanbul Havalimanı en yüksek performansa sahip havalimanı olarak öne çıkmaktadır. Benzer şekilde PSI yöntemine göre de İstanbul havalimanı incelen dönemde en yüksek performansa sahip havalimanı olarak bulunmuştur. Buna karşılık CRITIC temelli SAW Yöntemi hem de PSI yöntemine göre incelenen dönemde Diyarbakır Havalimanının en düşük performansa sahip olduğu görülmüştür. Elde edilen Ampirik bulgular doğrultusunda analize dahil edilen havalimanların incelenen dönem boyunca performans sıralamalarının oldukça istikrarlı olduğu görülmüştür. Bu bulgulara göre, Türkiye’de havalimanlarının performansının büyük ölçüde yolcu hareketliliğine bağlı olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca çalışmanın sonuçları doğrultusunda Türkiye’de havalimanlarının genel performans düzeninin kısa vadede büyük değişiklikler göstermediğini işaret etmektedir.

This study examines the performance of the 12 busiest airports in Turkey between 2020 and 2024 using multi-criteria decision-making (MCDM) methods. The criteria used to evaluate airport performance consist of six indicators: domestic passenger traffic, international passenger traffic, domestic commercial aircraft movements, international commercial aircraft movements, domestic cargo traffic, and international cargo traffic. To determine the weights of these criteria, the CRITIC method—one of the objective weighting techniques—was employed. The airports were then ranked according to their performance using the CRITIC-based SAW method and the PSI method, which were applied independently of each other. The empirical findings indicate that domestic passenger traffic emerged as the most influential criterion. The weight of this criterion exhibited a consistent upward trend from 2020 to 2024. According to the results obtained for the 2020–2024 period, Istanbul Airport ranked as the highest-performing airport based on the CRITIC-based SAW method. Similarly, the PSI method also identified Istanbul Airport as the top-performing airport throughout the analysis period. In contrast, both the CRITIC-based SAW and PSI methods consistently found Diyarbakır Airport to be the lowest-performing airport during the same period. The empirical results further show that the performance rankings of the airports included in the analysis remained highly stable throughout the examined period. This suggests that airport performance in Turkey is largely driven by passenger mobility. Moreover, the findings indicate that the overall performance structure of airports in Turkey does not exhibit substantial short-term fluctuations.