KIBRIS BARIŞ HAREKÂTI’NIN 50. YILI ANISINA TASARLANAN HATIRA MATERYALLERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
Abstract
Çalışmanın amacı, Kıbrıs Barış Harekâtı’nın 50. yıl dönümü kapsamında Türkiye Cumhuriyeti ve KKTC tarafından hazırlanan filatelik, nümismatik ve koleksiyonluk materyalleri kültürel bellek, ulusal kimlik ve görsel temsil bağlamında incelemektir. Bu materyaller, iki ülkenin tarihî olayları nasıl anlamlandırdığını ve kolektif belleği hangi görsel unsurlarla inşa ettiğini göstermesi bakımından önem taşımaktadır. Nitel araştırma yaklaşımı doğrultusunda yürütülen çalışmanın verileri, doküman analizi yöntemiyle toplanmıştır. Buna göre; posta pulları ve ilk gün zarfları filatelik materyal, tedavül para ve hatıra paralar nümismatik, özel/sınırlı üretim koleksiyonlar ise sertifikalı madalyonlar olmak üzere üç ana grupta ele alınmıştır. Bu kapsamda iki anma pulu, iki ilk gün zarfı, bir hatıra para, bir madeni tedavül para, bir madalyon, bir altın madalyon ve bir seri numaralı madalyon incelenmiştir. Bulgular, Türkiye tarafından üretilen materyallerde barış güvercini, zeytin dalı ve mavi zemin gibi evrensel sembollerin öne çıktığını ve bu unsurların barış odaklı söylemleri güçlendirdiğini göstermektedir. Buna karşılık, KKTC tarafından üretilen materyallerde sepya tonlarının ağırlık kazandığı ve daha dramatik sahnelerin betimlendiği dikkat çekmektedir. Tasarımlarda ise daha çok asker-sivil ilişkisini vurgulayan temsil biçimlerinin öne çıkarıldığı görülmektedir. Ayrıca, bayrak temsilleri ve tarihî simgeler her iki ülkenin ortak kimliğini vurgulamak amacıyla kullanılmıştır. Sonuç olarak, hatıra materyalleri koleksiyon değeri taşıyan objeler olmanın ötesinde, kültürel bellek ve ulus kimlik inşası sürecine katkı sunan belgeleyici ve estetik araçlar olarak değerlendirilmiştir.
Keywords
Kıbrıs Barış Harekâtı, Filateli, Numizmatik, Anma Materyalleri
References
- Anderson, B. (1995). Hayali cemaatler milliyetçiliğin kökenleri ve yayılması (Çev: İ. Savaşır). İstanbul: Metis Yayınları.
- Arslan, H. (2025). A qualitative study on the use of illustration as a tool of cultural representation in commemorative stamp designs. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 15, 335-351. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1730334
- Assmann, J. (2015). Kültürel bellek eski yüksek kültürlerde yazı, hatırlama ve politik kimlik (Çev: A. Tekin). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Biletska, Y., Şahin, C. ve Şükür, İ. (2014). Kolektif hafıza ve milli kimlik bağlamında Türkiye’de resmi tarih yazıcılığı. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 3(1), 94-116. https://doi.org/10.15869/itobiad.14906
- Evciman, S. (2022). Hafıza mekânlarının ve “hafıza-bireylerin” “bir aradalığı” ve hafıza-kimliğin sürekliliği: Türkiye Caferileri örneği. Ege Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 1-33.
- Günal, A. (2010). Kıbrıs ve Kosova sorunlarının uluslararası hukuk açısından karşılaştırılması. Kıbrıs Araştırmaları Dergisi, 16(38), 111-177.
- Hall, S. (1997). Representation cultural representations and signifying practices. London: SAGE Publications.
- Karakartal, O. (2013). Kıbrıs Türk var oluş mücadelesi konulu belgeler ve nesneler üzerine. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 6(12), 105-112. https://izlik.org/JA45JW68RE
- Karataş, Z. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Manevi Temelli Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 62-80.
- Kaşlılar, M. M. (2024). Kıbrıs kapsamında Türk-Yunan ilişkileri ve Kıbrıs Barış Harekâtı. Anadolu Strateji Dergisi, 6(1), 61-78.