KÜRESEL GÜNEY’İN TEORİLERİ: BATI-DIŞI EPİSTEMOLOJİLERLE BÖLGE ÇALIŞMALARINI YENİDEN DÜŞÜNMEK

Bu makale, Küresel Güney’den yükselen eleştirel teorik yaklaşımlar ışığında Bölge Çalışmaları disiplininin tarihsel kökenlerini, epistemolojik varsayımlarını ve güncel krizini eleştirel bir perspektiften incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, Bölge Çalışmalarının yalnızca içeriksel değil, aynı zamanda yapısal ve epistemik bir dönüşüme ihtiyaç duyduğunu ortaya koymaktır. Bu bağlamda Küresel Güney kavramı, coğrafi bir sınıflandırmanın ötesinde, sömürgecilik, ekonomik bağımlılık ve küresel eşitsizlik deneyimleri etrafında şekillenen ulus-ötesi bir politik ve epistemik proje olarak ele alınmaktadır. Makale, Küresel Güney’in analitik gücünün, homojenlik iddiasından ziyade, küresel Kuzey hegemonyasına karşı farklı aktörleri bir araya getiren stratejik bir meta-kategori olmasından kaynaklandığını savunmaktadır. Çalışma, Bölge Çalışmalarının sömürgeci idare pratikleri ve Soğuk Savaş jeopolitiği bağlamında kurumsallaştığını ve Batı-merkezci bilgi-iktidar ilişkilerini yeniden ürettiğini ileri sürmektedir. Edward Said’in Oryantalizm eleştirisi temel alınarak, disiplinin Batı’yı bilen özne, Batı-dışı dünyayı ise incelenen ve yönetilen nesne olarak konumlandırdığı gösterilmektedir. Bu çerçevede bölgelerin doğal değil, Batı’nın stratejik çıkarları doğrultusunda inşa edilmiş entelektüel kurgular olduğu vurgulanmaktadır. Makale, Küresel Güney’den doğan eleştirel teorileri üç ana dalga halinde analiz etmektedir: Bağımlılık ve Dünya-Sistemleri teorileri ekonomik yapısal eşitsizlikleri açığa çıkarırken; Postkolonyal Teori ve Madun Çalışmaları kültürel temsil ve söylemsel tahakkümü sorgulamakta; Dekolonyal Düşünce ise gücün ve bilginin sömürgeselliğini hedef alan daha radikal bir epistemik kopuş çağrısı sunmaktadır. Sonuç olarak çalışma, Bölge Çalışmalarının geleceğinin, Batı-merkezci evrensellik iddialarını aşan, çoğul-evrensellik ilkesine dayalı, ilişkisel ve dekolonize edilmiş bir epistemolojik yeniden inşa sürecine bağlı olduğunu savunmaktadır.

This article critically examines the historical origins, epistemological assumptions, and contemporary crisis of the discipline of Area Studies through the lens of critical theoretical approaches emerging from the Global South. The primary objective of the study is to demonstrate that Area Studies requires not merely a substantive revision of its content, but a fundamental structural and epistemic transformation. In this context, the concept of the Global South is addressed not as a geographical classification, but as a transnational political and epistemic project shaped by shared experiences of colonialism, economic dependency, and global inequality. The article argues that the analytical strength of the Global South lies not in a claim to homogeneity, but in its function as a strategic meta-category that brings together diverse actors in opposition to the hegemony of the Global North. The study contends that Area Studies was institutionalized within the framework of colonial administrative practices and Cold War geopolitics, and that it continues to reproduce Eurocentric knowledge–power relations. Drawing on Edward Said’s critique of Orientalism, the article demonstrates how the discipline positions the West as the knowing subject and the non-Western world as the object to be studied and governed. Within this framework, regions are emphasized as intellectual constructs rather than natural entities, produced in accordance with Western strategic interests. The article analyzes critical theories originating from the Global South in three successive waves: Dependency and World-Systems theories reveal structural economic inequalities; Postcolonial Theory and Subaltern Studies interrogate cultural representation and discursive domination; and Decolonial Thought advances a more radical call for an epistemic rupture by targeting the coloniality of power and knowledge. In conclusion, the study argues that the future of Area Studies depends on an epistemological reconstruction that transcends Eurocentric claims to universality and is grounded in a relational, decolonized framework oriented toward the principle of pluriversality.