Yasal Çerçeve ve Uygulama Bağlamında Kuzey Makedonya’da İlköğretim Din Eğitimi

Bu çalışma, Kuzey Makedonya’daki ilköğretim din eğitiminin yasal çerçevesini ve tarihsel süreçlerini incelemektedir. 1991 Anayasası ile laiklik ve inanç özgürlüğü güvence altına alınmış olsa da, din eğitimi uygulamaları değişen siyasi yaklaşımlar nedeniyle uzun süre istikrar kazanamamıştır. 2002 ve 2008 yıllarındaki seçmeli din dersi girişimleri anayasal engellere takılmış; 2010 yılından itibaren ise belirli bir inancın doğrudan aktarımı yerine, farklı inançların ortak ahlâki değerlerini temel alan etik merkezli bir model benimsenmiştir. Araştırma bulguları, din eğitiminin Kuzey Makedonya bağlamında yalnızca pedagojik bir mesele değil, aynı zamanda anayasal haklar ve laiklik anlayışı çerçevesinde şekillenen bir kamusal politika alanı olduğunu göstermektedir. Özellikle çokkültürlü toplumsal yapı içerisinde din eğitiminin hukuki güvence, içerik dengesi ve uygulama istikrarı bakımından yapısal sorunlar barındırdığı tespit edilmiştir. Bu durum, din eğitiminin daha tutarlı ve sürdürülebilir bir çerçevede ele alınması gerekliliğine işaret etmektedir.

This study examines the legal framework and historical development of primary school religious education in North Macedonia. Although the 1991 Constitution guaranteed the principle of secularism and freedom of belief, religious education practices in primary education failed to achieve long-term stability due to shifting political approaches. The elective religious education initiatives in 2002 and 2008 encountered constitutional obstacles; starting in 2010, an ethics-centered model based on the common moral values of different belief systems was adopted, rather than the direct transmission of a specific faith. The research findings indicate that, within the context of North Macedonia, primary-level religious education is not merely a pedagogical issue but a public policy area shaped by the delicate balance between constitutional rights and the understanding of secularism. It is concluded that religious education within the multicultural social structure harbors structural problems regarding legal security, content balance, and stability of practice. This situation underscores the necessity of addressing religious education within a more consistent and sustainable framework.