Thomas Mann’ın Kulturkampf’ı: “Edebiyata Karşı Sanat”

Bu makalede yirminci yüzyılın en önemli romancı, düşünür ve yazarlarından Thomas Mann’ın Birinci Dünya Savaşı koşullarında savunduğu düşüncelere yakından bakılacaktır. Mann, hayatı boyunca sanat ve hayat, politika ve kültür, hümanizm ve milliyetçilik arasında diyalektik salınımlar yaşamıştır. Bu diyalektik antitezlerin dayandığı içsel toplumsal koşulları Alman orta sınıflarının milliyetçi-muhafazakâr entelijensiya ile hümanist-evrenselci entelijensiya arasında yaşadığı derin bölünmede; dışsal siyasal koşulları ise Almanya ile Batı dünyası arasındaki dramatik yarılmada ifadesini bulur. Kavramsal düzlemde “uygarlık” ile “kültür” arasındaki temel antagonizmaya dönüşmüş olan bu politik mücadele Thomas Mann tarafından Dünya Savaşı koşullarında “edebiyat” ile “sanat” arasındaki karşıtlık olarak yorumlanır. Savaş koşulları bağlamında yürüttüğü kültürel mücadele içinde Mann, Batılı devletlerin kurmuş olduğu “uygar-barbar” karşıtlığını yadsıyarak savaşı “kültür-uygarlık” karşıtlığı temelinde yeniden anlamlandırır. Mann, Fransa ile Almanya arasındaki askeri-politik mücadeleyi edebiyat ile sanat, roman ile müzik, uygarlık ile kültür arasındaki mücadeleye tercüme eder. Cephede askerler mücadele ederken cephe gerisindeki entelektüeller, edebiyatçılar ve sanatçılar arasında kültürel bir mücadele yaşanmıştır. Bu makalede savaş zamanının “muhafazakâr Thomas Mann”ının kültür savaşı tutumu ele alınacaktır.

This article examines the ideas of Thomas Mann, one of the twentieth century’s most significant novelists and thinkers, within the context of World War I. Mann’s thought was shaped by dialectical oscillations between art and life, politics and culture, and humanism and nationalism. These antitheses reflected the internal division of the German middle classes between nationalist-conservative and humanist- universalist intelligentsia, as well as the external political rupture between Germany and the Western world. During the war, this tension crystallized into the fundamental antagonism between “culture” and “civilization.” Mann interpreted this divide as the opposition between “literature” and “arts.” Rejecting the “civilized–barbarian” dichotomy promoted by Western powers, he redefined the conflict as one between culture and civilization, novel and music, literature and arts. Thus, while soldiers fought at the front, intellectuals, writers, and artists engaged in their own cultural battle. This study explores the cultural war approach of the wartime “conservative Thomas Mann.”