ÂTEŞ-KEDE-İ MUNTAFÎ’DE YER ALAN ŞAH, ŞEHZADE VE EMİR UNVANLI ŞAİRLERİN BİYOGRAFİLERİ
Öz
Şairlerin hal tercümelerine
(biyografi) ve eserlerinden örneklere yer veren şair tezkireleri, edebiyat
tarihçileri için önemli başvuru kaynakları olarak nitelendirilmektedir. Âteş-kede-i
Âzer adlı tezkire, Farsça yazılmış tezkireler arasında, birçok Türk şairin
biyografisini ihtiva etmesi, bunun yanında coğrafi ve tarihi bilgiler vermesi sebebiyle
Türk edebiyat ve kültür tarihi için büyük önem arz etmektedir. Safevî Dönemi
şairlerinden Âzer-i Begdilî tarafından Hicrî 1193 tarihinde tamamlandığı tahmin
edilen tezkirenin bugün için bilinen tek Türkçe tercümesi Âteş-kede-i Muntafî adlı
eserdir. Bu bağlamda,, Âteş-kede-i Muntafî’nin yayımlanıp edebiyat
araştırmacılarının istifadesine sunulması gerekmektedir. Âteş-kede-i Âzer’de
farklı memleketlerden 850 şairin biyografisine yer verilmiştir. Tezkiredeki
bölümlerden biri “şu‘le” isimli olup İslam coğrafyasındaki -özellikle Türk
asıllı- hükümdar, şehzade ve emir şairlerin hal tercümelerini ihtiva etmektedir.
Âteş-kede-i Âzer tercümesi Âteş-kede-i Muntafî’de ise bu bölüm “çeşme-sâr”
adıyla tercüme edilmiştir. Bu makâlede, “çeşme-sâr” bölümünde bahsi geçen şah,
şehzade ve emir unvanlı 83 şairin biyografileri ve örnek şiirleri yer alacaktır.
Makâlenin giriş bölümünde tezkire türünden, Türk ve Fars edebiyatlarındaki önemli
örneklerinden kısaca bahsedilecektir. Daha sonra Âteş-kede ve Âteş-kede-i Muntafî
hakkında bilgi verilerek bu iki eser mukayese edilecektir. Makâlenin sonunda “çeşme-sâr”
bölümündeki şah, şehzade ve emir unvanlı 83 şairin hal tercümeleri yeni
harflerle, söz konusu şairlerin Farsça şiir örnekleri ise matbu harflerle
verilerek araştırmacıların istifadesine sunulacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Âteş-gede-i Muntafî (t.y). Leipzig. Almanya: Leipzig Üniversitesi Kütüphanesi El Yazmaları Bölümü.
- Azer, Lutf Ali Beg (1336). Âteş-kede (haz. Hasan S. Nâsırî). İran: Müessese-i Matbuâtî-i Emîr-i Kebîr.
- Babacan, İsrafil (2007). “16. Asırda Osmanlı Sahası Şâirleri Hakkında Yazılmış ‘Tezkire-i Mecâlis-i Şu’arâ-yı Rûm’ Adlı Tanınmayan Bir Tezkire”. Bilig. Kış/ 2007 S. 40: 1-16.
- İpekten, Haluk vd. (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yayınları.
- İpekten, Haluk (2002). Şair Tezkireleri (haz. Mustafa İsen, Filiz Kılıç, İ. H. Aksoyak, Aysun Eyduran). Ankara: Grafiker Yayınları.
- İsen, Mustafa (2010). Tezkireden Biyografiye. İstanbul: Kapı Yayınları.
- Kartal, Ahmet (2011). Şiraz’dan İstanbul’a Türk Fars Kültür Coğrafyası Üzerine Araştırmalar. Ankara: Kurtuba Yayınları.
- Kılıç, Filiz (2007). Edebiyat Tarihimizin Vazgeçilmez Kaynakları: Şair Tezkireleri”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi S. 10: 543-564. http://www.talid.org/downloadPDF.aspx?filename=266.pdf. (Erişim tarihi 12.01.2018)
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Nisan 2018
Gönderilme Tarihi
18 Mart 2018
Kabul Tarihi
14 Nisan 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 4 Sayı: 2
APA
Biltekin, H., & Nalbat, M. (2018). ÂTEŞ-KEDE-İ MUNTAFÎ’DE YER ALAN ŞAH, ŞEHZADE VE EMİR UNVANLI ŞAİRLERİN BİYOGRAFİLERİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 4(2), 446-472. https://doi.org/10.20322/littera.407366
AMA
1.Biltekin H, Nalbat M. ÂTEŞ-KEDE-İ MUNTAFÎ’DE YER ALAN ŞAH, ŞEHZADE VE EMİR UNVANLI ŞAİRLERİN BİYOGRAFİLERİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2018;4(2):446-472. doi:10.20322/littera.407366
Chicago
Biltekin, Halit, ve Muhammet Nalbat. 2018. “ÂTEŞ-KEDE-İ MUNTAFÎ’DE YER ALAN ŞAH, ŞEHZADE VE EMİR UNVANLI ŞAİRLERİN BİYOGRAFİLERİ”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 4 (2): 446-72. https://doi.org/10.20322/littera.407366.
EndNote
Biltekin H, Nalbat M (01 Nisan 2018) ÂTEŞ-KEDE-İ MUNTAFÎ’DE YER ALAN ŞAH, ŞEHZADE VE EMİR UNVANLI ŞAİRLERİN BİYOGRAFİLERİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 4 2 446–472.
IEEE
[1]H. Biltekin ve M. Nalbat, “ÂTEŞ-KEDE-İ MUNTAFÎ’DE YER ALAN ŞAH, ŞEHZADE VE EMİR UNVANLI ŞAİRLERİN BİYOGRAFİLERİ”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 4, sy 2, ss. 446–472, Nis. 2018, doi: 10.20322/littera.407366.
ISNAD
Biltekin, Halit - Nalbat, Muhammet. “ÂTEŞ-KEDE-İ MUNTAFÎ’DE YER ALAN ŞAH, ŞEHZADE VE EMİR UNVANLI ŞAİRLERİN BİYOGRAFİLERİ”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 4/2 (01 Nisan 2018): 446-472. https://doi.org/10.20322/littera.407366.
JAMA
1.Biltekin H, Nalbat M. ÂTEŞ-KEDE-İ MUNTAFÎ’DE YER ALAN ŞAH, ŞEHZADE VE EMİR UNVANLI ŞAİRLERİN BİYOGRAFİLERİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2018;4:446–472.
MLA
Biltekin, Halit, ve Muhammet Nalbat. “ÂTEŞ-KEDE-İ MUNTAFÎ’DE YER ALAN ŞAH, ŞEHZADE VE EMİR UNVANLI ŞAİRLERİN BİYOGRAFİLERİ”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 4, sy 2, Nisan 2018, ss. 446-72, doi:10.20322/littera.407366.
Vancouver
1.Halit Biltekin, Muhammet Nalbat. ÂTEŞ-KEDE-İ MUNTAFÎ’DE YER ALAN ŞAH, ŞEHZADE VE EMİR UNVANLI ŞAİRLERİN BİYOGRAFİLERİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 01 Nisan 2018;4(2):446-72. doi:10.20322/littera.407366
