AHMED FERÎD’İN MANZÛME-İ SE ZEBÂN-I AKÂİD-İ ADÛDÎ ADLI ESERİ (EDİSYON KRİTİK VE ÇEVİRİ)
Öz
Klasik Türk edebiyatı içerisinde tevhid, mevlid, siyer, miraç, naat, akaid, fıkıh gibi dinî konulu
birçok manzum eser yazılmıştır. 19. yüzyılda yaşadığı bilinen ancak hayatı hakkında pek bilgi
bulunmayan Ahmed Ferîd’in üç dilde yazdığı mesnevisi de dini konuludur. Ahmed Ferîd,
Adudüddin el-Îcî’nin “el-Akâidü’l-Adudiyye” isimli eserini manzum formata soktuktan sonra
Farsça ve Türkçeye manzum formatta tercüme etmiştir. Şair, Adudî’nin eseri haricinde
Celâlüddîn Muhammed ed-Devvânî’nin “Şerhu’l-Akaidi’l-Adudiyye”si ile Mehmet Fevzi
Efendi’nin “el-Cemâlü’d-Deyyânî ale’l-Celâli’d-Devvânî” isimli eserlerinden de faydalanmıştır.
Eser dönemin Şeyhülislamı Sadeddin Efendi’ye ithaf edilmiştir. Eserin üç dilde yazılmış
olması, klasik dönem edebiyatı açısından son derece önemlidir. Ahmed Ferîd, Adudî’nin
akaidini 76’şar beyitlik Arapça, Farsça ve Türkçe beyitlerle anlatmıştır. Eserin sonuna 25
beyitten oluşan Türkçe-Farsça sözlük eklemiştir. Akaid eseri yazan her şair gibi bu geleneği
devam ettiren Ahmed Ferîd de, eserini sanat kaygısında uzak tamamen didaktik bir amaçla
yazmıştır.
Bu makale, Ahmed Ferîd adına Çorum İl Halk Kütüphanesi 19 Hk 1084/2 arşiv numarada kayıtlı
bir akaid manzumesinin incelemesidir. Çalışmaya öncelikle, akaid ilmi ve klasik Türk edebiyatı
döneminde yazılmış manzum akaid eserleri hakkında bilgi verilerek başlanmıştır. Sonrasında
sırasıyla; eserin tercüme edildiği kaynak ve müellifi, incelenen eserin müellifi, eserin
nüshaları, eserin yazılış tarihi ve sebebi, eserin şekil özellikleri ve muhtevası gibi konulara
değinilmiştir. İncelemeden sonra eser, Latin harflerine aktarılmıştır.
birçok manzum eser yazılmıştır. 19. yüzyılda yaşadığı bilinen ancak hayatı hakkında pek bilgi
bulunmayan Ahmed Ferîd’in üç dilde yazdığı mesnevisi de dini konuludur. Ahmed Ferîd,
Adudüddin el-Îcî’nin “el-Akâidü’l-Adudiyye” isimli eserini manzum formata soktuktan sonra
Farsça ve Türkçeye manzum formatta tercüme etmiştir. Şair, Adudî’nin eseri haricinde
Celâlüddîn Muhammed ed-Devvânî’nin “Şerhu’l-Akaidi’l-Adudiyye”si ile Mehmet Fevzi
Efendi’nin “el-Cemâlü’d-Deyyânî ale’l-Celâli’d-Devvânî” isimli eserlerinden de faydalanmıştır.
Eser dönemin Şeyhülislamı Sadeddin Efendi’ye ithaf edilmiştir. Eserin üç dilde yazılmış
olması, klasik dönem edebiyatı açısından son derece önemlidir. Ahmed Ferîd, Adudî’nin
akaidini 76’şar beyitlik Arapça, Farsça ve Türkçe beyitlerle anlatmıştır. Eserin sonuna 25
beyitten oluşan Türkçe-Farsça sözlük eklemiştir. Akaid eseri yazan her şair gibi bu geleneği
devam ettiren Ahmed Ferîd de, eserini sanat kaygısında uzak tamamen didaktik bir amaçla
yazmıştır.
Bu makale, Ahmed Ferîd adına Çorum İl Halk Kütüphanesi 19 Hk 1084/2 arşiv numarada kayıtlı
bir akaid manzumesinin incelemesidir. Çalışmaya öncelikle, akaid ilmi ve klasik Türk edebiyatı
döneminde yazılmış manzum akaid eserleri hakkında bilgi verilerek başlanmıştır. Sonrasında
sırasıyla; eserin tercüme edildiği kaynak ve müellifi, incelenen eserin müellifi, eserin
nüshaları, eserin yazılış tarihi ve sebebi, eserin şekil özellikleri ve muhtevası gibi konulara
değinilmiştir. İncelemeden sonra eser, Latin harflerine aktarılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akçay, Ali İhsan (2011). Türk Edebiyatında Manzum Akâidnâmeler: İnceleme-Metin. Doktora Tezi. Bursa: Uludağ Üniversitesi.
- Anay, Harun (1994). “Devvânî”. İslam Ansiklopedisi. C. 9. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. 257-262.
- Devellioğlu, Ferit (2005). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. Ankara: Aydın Kitabevi.
- Erdoğan, Mustafa (2013). Fıkıh ve Hukuk Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Ensar Yayınları.
- Erdoğan, Mehtap (2014). “Ferdî, Ahmed Ferîd Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ferdi-ahmed-ferid-efendi. [erişim tarihi: 21.11.2020]
- Görgün, Tahsin (2000). “Îcî, Adudüddin”. İslam Ansiklopedisi.. C. 21. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. 410-414.
- Kılavuz, Ahmet Saim (1989). “Akaid”. İslam Ansiklopedisi. C. 2. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. 212-216.
- Koca, Muhammet Ali (2016). “el-Akâ’idü’n-Nesefiyye ve el-Akâ’idü’l-Adudiyye Örneğinde Osmanlı’da Akaid Risaleleri: Problemler, Özellikler ve Literatür”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi 14(28): 41-97.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2022
Gönderilme Tarihi
9 Mart 2021
Kabul Tarihi
2 Nisan 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 8 Sayı: 2
APA
Süslü, Z., & Şimşek, Ş. (2022). AHMED FERÎD’İN MANZÛME-İ SE ZEBÂN-I AKÂİD-İ ADÛDÎ ADLI ESERİ (EDİSYON KRİTİK VE ÇEVİRİ). Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 8(2), 1738-1789. https://doi.org/10.20322/littera.893436
AMA
1.Süslü Z, Şimşek Ş. AHMED FERÎD’İN MANZÛME-İ SE ZEBÂN-I AKÂİD-İ ADÛDÎ ADLI ESERİ (EDİSYON KRİTİK VE ÇEVİRİ). Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2022;8(2):1738-1789. doi:10.20322/littera.893436
Chicago
Süslü, Zahir, ve Şahin Şimşek. 2022. “AHMED FERÎD’İN MANZÛME-İ SE ZEBÂN-I AKÂİD-İ ADÛDÎ ADLI ESERİ (EDİSYON KRİTİK VE ÇEVİRİ)”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8 (2): 1738-89. https://doi.org/10.20322/littera.893436.
EndNote
Süslü Z, Şimşek Ş (01 Nisan 2022) AHMED FERÎD’İN MANZÛME-İ SE ZEBÂN-I AKÂİD-İ ADÛDÎ ADLI ESERİ (EDİSYON KRİTİK VE ÇEVİRİ). Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8 2 1738–1789.
IEEE
[1]Z. Süslü ve Ş. Şimşek, “AHMED FERÎD’İN MANZÛME-İ SE ZEBÂN-I AKÂİD-İ ADÛDÎ ADLI ESERİ (EDİSYON KRİTİK VE ÇEVİRİ)”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 8, sy 2, ss. 1738–1789, Nis. 2022, doi: 10.20322/littera.893436.
ISNAD
Süslü, Zahir - Şimşek, Şahin. “AHMED FERÎD’İN MANZÛME-İ SE ZEBÂN-I AKÂİD-İ ADÛDÎ ADLI ESERİ (EDİSYON KRİTİK VE ÇEVİRİ)”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8/2 (01 Nisan 2022): 1738-1789. https://doi.org/10.20322/littera.893436.
JAMA
1.Süslü Z, Şimşek Ş. AHMED FERÎD’İN MANZÛME-İ SE ZEBÂN-I AKÂİD-İ ADÛDÎ ADLI ESERİ (EDİSYON KRİTİK VE ÇEVİRİ). Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2022;8:1738–1789.
MLA
Süslü, Zahir, ve Şahin Şimşek. “AHMED FERÎD’İN MANZÛME-İ SE ZEBÂN-I AKÂİD-İ ADÛDÎ ADLI ESERİ (EDİSYON KRİTİK VE ÇEVİRİ)”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 8, sy 2, Nisan 2022, ss. 1738-89, doi:10.20322/littera.893436.
Vancouver
1.Zahir Süslü, Şahin Şimşek. AHMED FERÎD’İN MANZÛME-İ SE ZEBÂN-I AKÂİD-İ ADÛDÎ ADLI ESERİ (EDİSYON KRİTİK VE ÇEVİRİ). Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 01 Nisan 2022;8(2):1738-89. doi:10.20322/littera.893436
Cited By
Sultan II. Bâyezîd Dönemine Ait Manzum Bir Akâidnâme: Nazm-ı Cevâhir
Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.21021/osmed.1422814
