Araştırma Makalesi

TÜRKÇE ATASÖZLERİ İÇEREN OSMANLI DÖNEMİ DİL YADİGÂRLARI

Cilt: 7 Sayı: 4 31 Ekim 2021
PDF İndir

TÜRKÇE ATASÖZLERİ İÇEREN OSMANLI DÖNEMİ DİL YADİGÂRLARI

Öz

Atasözleri, bir milletin düşünce yapısını, olaylara ve durumlara bakış açısını ortaya koyan, milletlerin kültürel birikimini yansıtan söz öbekleridir. Atasözlerinin Türkçe ilk kaynakları Orhon Yazıtları olarak gösterilse de üç büyük yazıttaki atasözüne benzer özellik gösteren sözlerin başka herhangi bir kaynakta tespit edilmemiş olması bunların toplumun ileri gelenlerine ait veciz sözler olduğu ihtimalini güçlendirir. Hâlbuki Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki “sav”ların büyük çoğunluğunun varlığı hem tarihî hem de çağdaş Türk dillerinde tespit edilmiştir. Bu nedenle ilk kaynak olarak Dîvânu Lugâti’t-Türk’ü kabul etmek daha uygun olabilir. Atasözleri Anadolu için de vazgeçilmez bir unsur olarak hem edebî hem de didaktik unsur olarak kullanılmıştır. Böylelikle Türkçe atasözleri için Osmanlı döneminde hazırlanan eserler de bizler için önemli kaynak niteliğindedir. Bu çalışmada Osmanlı döneminde yerli ve yabancılar tarafından hazırlanmış, Türkçe atasözleri içeren eserler tanıtılarak bu eserlerin önemini göstermek amacıyla eserlerdeki atasözlerinin sayısı ve nitelikleri üzerinde durulmuştur. Çalışma kısa bir “Giriş”in ardından “Yabancı Müelliflerce Hazırlanan Eserler” ve “Osmanlı Müelliflerince Hazırlanan Eserler” olmak üzere iki ana esasa dayanan “İnceleme” bölümünü içermektedir. “Osmanlı Müelliflerince Hazırlanan Eserler” de “Atasözü Derlemeleri”, “Nasihatnâme (Pendnâme) Türündeki Eserler”, “Divanlardaki Atasözleri” ve “Diğer Eserler” olmak üzere sınıflandırılmıştır. “Sonuç” bölümünde ise konuyla ilgili genel değerlendirmeler yer alır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akdoğan, Y ve Demirel, Ö. (2012). “Cezerî Kasım (Sâfî) Paşa’nın Hayatı ve Eserleri”. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi 36/36, 1-40.
  2. Alemdar, E. (2018). Kaynaktan Eğitime Atasözleri Ve Deyimler Çelebioğlu Abdülhalim Hakkı Atalar Sözü Mecmuası (1.-538. Sayfalar). İstanbul: Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
  3. Altun, K. (2014). Edirneli Nazmî, Pend-Nâme-i Nazmî, (Tercüme-i Pend-nâme-i Attâr), İnceleme-Metin-Sözlük. Kayseri: Laçin Yayınları.
  4. Ambros, E. G. (1996). “‘Cennete Rüşvetle Girilmez’ Fuzûli’nin Eserlerinde Atasözleri”. Fuzûli Kitabı 500. Yılında Fuzûli Sempozyumu Bildirileri İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları, 149-155.
  5. Arı, M. (2017). Nâbî'nin Hayriyye Adlı Eserindeki Deyim ve Atasözlerinin Türkçe Ders Kitaplarında Yer Alma Durumlarının İncelenmesi. Burdur: Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Arslan, M. (1996). Pendnâme-i Zarîfî. Sivas: Dilek Matbaacılık.
  6. Arslan, M. (2019). Hâlis Efendi Turfetü’l-Emsâl Açıklamalı Atasözleri Sözlüğü. Ankara: Grafiker Yayınları.
  7. Batislam, H. D. (1997). “Nedim’in Şiirlerindeki Atasözleri ve Deyimler”, Türkoloji Araştırmaları 1997, Fuat Özdemir Anısı, 107-125.
  8. Bayın, Y. (2001). Bazı Divanlarda Atasözlerinin Kullanımı (15.-18. Yüzyıl). Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ekim 2021

Gönderilme Tarihi

4 Ağustos 2021

Kabul Tarihi

21 Eylül 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 7 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Çetin, E. (2021). TÜRKÇE ATASÖZLERİ İÇEREN OSMANLI DÖNEMİ DİL YADİGÂRLARI. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 7(4), 1087-1101. https://doi.org/10.20322/littera.978573
AMA
1.Çetin E. TÜRKÇE ATASÖZLERİ İÇEREN OSMANLI DÖNEMİ DİL YADİGÂRLARI. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2021;7(4):1087-1101. doi:10.20322/littera.978573
Chicago
Çetin, Engin. 2021. “TÜRKÇE ATASÖZLERİ İÇEREN OSMANLI DÖNEMİ DİL YADİGÂRLARI”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 7 (4): 1087-1101. https://doi.org/10.20322/littera.978573.
EndNote
Çetin E (01 Ekim 2021) TÜRKÇE ATASÖZLERİ İÇEREN OSMANLI DÖNEMİ DİL YADİGÂRLARI. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 7 4 1087–1101.
IEEE
[1]E. Çetin, “TÜRKÇE ATASÖZLERİ İÇEREN OSMANLI DÖNEMİ DİL YADİGÂRLARI”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 7, sy 4, ss. 1087–1101, Eki. 2021, doi: 10.20322/littera.978573.
ISNAD
Çetin, Engin. “TÜRKÇE ATASÖZLERİ İÇEREN OSMANLI DÖNEMİ DİL YADİGÂRLARI”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 7/4 (01 Ekim 2021): 1087-1101. https://doi.org/10.20322/littera.978573.
JAMA
1.Çetin E. TÜRKÇE ATASÖZLERİ İÇEREN OSMANLI DÖNEMİ DİL YADİGÂRLARI. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2021;7:1087–1101.
MLA
Çetin, Engin. “TÜRKÇE ATASÖZLERİ İÇEREN OSMANLI DÖNEMİ DİL YADİGÂRLARI”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 7, sy 4, Ekim 2021, ss. 1087-01, doi:10.20322/littera.978573.
Vancouver
1.Engin Çetin. TÜRKÇE ATASÖZLERİ İÇEREN OSMANLI DÖNEMİ DİL YADİGÂRLARI. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 01 Ekim 2021;7(4):1087-101. doi:10.20322/littera.978573

Cited By

İlgi, katkı ve desteğiniz için teşekkür eder, iyi çalışmalar dileriz.