Vücudumuzdaki sistemler ve sağlığı ünitesinin argümantasyon tabanlı bilim öğrenme yaklaşımına dayalı öğretiminin öğrencilerin akademik başarılarına etkisi

Year 2026, Issue: 77, 40 - 52, 31.01.2026

Dilara Velioğlu , Mehmet Yakışan

https://doi.org/10.21764/maeuefd.1571913

Abstract

Çalışmanın amacı Argümantasyon Tabanlı öğretimin 6. Sınıf öğrencilerinin Vücudumuzdaki Sistemler ve Sağlığı konusundaki başarıları üzerindeki etkisinin araştırılmasıdır. Araştırmanın katılımcı grubu Giresun il merkezindeki ortaokul 6. Sınıftaki 84 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışma ön-test ve son-test kontrol gruplu yarı deneysel desen ile yürütülmüştür. Dersler deney grubu katılımcılarına ATBÖ yaklaşımına dayalı etkinliklerle işlenirken, kontrol grubu katılımcılarına fen bilimleri dersi öğretim programına uygun yöntemlerle işlenmiştir. Veri toplama aracı “Vücudumuzdaki Sistemler ve Sağlığı Akademik Başarı Testi”dir. Uygulama süreci 7 hafta sürmüştür. Araştırmanın verileri SPSS ile analiz edilmiş ve t-testi kullanılmıştır. Çalışmanın verilerinden elde edilen, uygulama öncesinde deneysel çalışmanın yapıldığı deney gruplarını başarılarının ve kontrol gruplarının başarılarına yakın olduğu ve grupların denk oldukları ifade edilebilir. Araştırma sonunda deney gruplarındaki öğrencilerin Vücudumuzdaki Sistemler ve Sağlığı konusundaki başarılarının kontrol grubuna oranla istatiksel olarak daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. ATBÖ yaklaşımının öğrencilerin başarılarını artırması sebebiyle farklı etkinliklerle zenginleştirilerek farklı fen konularına ait uygulamalarda kullanılması önerilir.

Keywords

Akademik başarı , argümantasyon tabanlı bilim öğrenme yaklaşımı , vücudumuzdaki sistemler ve sağlığı

The effect of teaching the unit of systems and health in our body based on argumentation-based science learning approach on students' academic achievement

Abstract

The aim of this study is to investigate the effect of argumentation-based teaching on the achievement of 6th-grade students in the topic of Body Systems and Health. The study's participant group consisted of 84 sixth-grade middle school students in Giresun city centre. The study was conducted using a quasi-experimental design with pre-test and post-test control groups. Lessons were taught to experimental group participants using activities based on the Approach to Learning and Learning (APL), while lessons were taught to control group participants using methods consistent with the science curriculum. The data collection instrument was the "Systems and Health in Our Bodies Academic Achievement Test". The implementation process lasted 7 weeks. The research data were analysed using SPSS and a t-test was used. Based on the study data, it can be stated that the experimental groups, where the experimental study was conducted before the intervention, had similar success rates to the control groups, indicating that the groups were equivalent. The research concluded that the students in the experimental groups had statistically higher success rates on the topic of "Systems and Health in Our Bodies" compared to the control group. Because the ATBÖ approach enhances student achievement, it is recommended that it be enriched with various activities and used in applications related to different science subjects.

Keywords

Academic achievement , argumentation-based science learning approach , systems and health in our body

References

• Aktaş, B. (2022) Geri dönüşüm ve evsel atıklar konusunda argümantasyon tabanlı öğrenmenin 7. sınıf öğrencilerinin ders başarısına ve çevreye olan tutum ve davranışlarına etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
• Aydın, Ö. (2013). Fen ve teknoloji öğretmen adaylarının eğitiminde argümantasyonun etkililiği [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Aydoğdu, M. & Kesercioğlu, T. (2005). İlköğretimde Fen ve Teknoloji Öğretimi. Ankara: Anı Yayıncılık.
• Balcı, C. (2015). 8. sınıf öğrencilerine "Hücre bölünmesi ve kalıtım" ünitesinin öğretilmesinde bilimsel argümantasyon temelli öğrenme sürecinin etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Adnan Menderes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
• Chen, Y. C. & Steenhoek, J. (2013). A negotiation cycle to promote argumentation in science classrooms. Science Scope, 36(9), 41–50.
• Cho, K. L. & Jonassen, D. H. (2002). The effects of argumentation scaffolds on argumentation and problem solving, Educational Technology Research and Development, 50, 5-22.
• Demir, F. B. (2021). Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme yaklaşımının 6. sınıf öğrencilerinin ekolojik okuryazarlıkları üzerindeki etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Kastamonu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kastamonu.
• Doğru, S. (2016). Argümantasyon temelli sınıf içi etkinliklerin ortaokul beşinci sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına, mantıksal düşünme becerilerine ve tartışmaya istekliliklerine olan etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hatay.
• Driver, R., Newton, P., & Osborne, J. (2000). Establishing the norms of scientific argumentation in classrooms. Science Education, 84(3), 287-312.
• Emig R. B., McDonald S., Zembal-Saul C., & Strauss G. S. (2014) Inviting Argument by Analogy: Analogical-Mapping-Based Comparison Activities as a Scaffold for SmallGroup Argumentation. Science Education, 98 (2), 243-268. DOI: 10.1002/sce.21096
• Er, S., & Kırındı, T. (2020). Argümantasyon tabanlı fen öğretiminin öğrencilerin bilimsel süreç becerileri ve akademik başarılarına etkisi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(3), 317-343.
• Erduran, S., Simon, S. & Osborne, J. (2004). Tapping into argumentation: developments in the application of Toulmin’s argument pattern for studying science discourse. Wiley Periodicals, Inc. Sci Ed, 88, 915– 933.
• González-Howard, M. (2019). Exploring the utility of social network analysis for visualizing interactions during argumentation discussions. Science Education, 103(3), 503-528.
• Gül, Ş. (2020). Yedinci sınıf öğrencilerinin ‘Vücudumuzdaki Sistemler’ ünitesine ait konuları günlük yaşamla ilişkilendirme düzeyleri. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 1-16.
• Günel, M., Kıngır, S. & Geban, Ö. (2012) Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme yaklaşımının kullanıldığı sınıflarda argümantasyon ve soru yapılarının incelenmesi. Eğitim ve Bilim Dergisi, 37 (164), 316-330.
• Güner, Ö. (2023). Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme yaklaşımının öğrencilerin 21. yüzyıl yeterliliklerine, yansıtıcı düşünme becerilerine ve argümantasyon algılarına etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Giresun Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
• İlk, A. (2019). Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme (ATBÖ) yaklaşımının fen bilimleri dersinde öğrencilerin akademik başarısına ve tutumuna etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Niğde.
• Jiménez-Aleixandre, M. P. & Erduran, S. (2007). Argumentation in science education. Argumentation in science education: an overview. (Eds: S. Erduran & M. P. Jiménez Aleixandre). Elektronik Sürüm: Springer Science + Business Media B.V. ss. 3-28.
• Jang, J. & Hand, B. (2017). Examining the value of a scaffolded critique framework to promote argumentative and explanatory writings within an argument-based inquiry approach. Research in Science Education, 47(6), 1213–1231.
• Johnson, R. H. & Blair, J. A. (1994). Logical self-defence, McGraw-Hill, USA.
• İpek Akbulut, H., & Çepni, S. (2013). Bir üniteye yönelik başarı testi nasıl geliştirilir?:İlköğretim 7. sınıf kuvvet ve hareket ünitesine yönelik bir çalışma. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 18-44.
• Kara, S., Yılmaz, S., & Kıngır, S. (2020). Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme yaklaşımının ilkokul öğrencilerinin akademik başarılarına ve argümantasyon kalite düzeylerine etkisi. Kastamonu Education Journal, 28(3), 1253-1267. doi: 10.24106/kefdergi.3785
• Karaman, Z. (2020). DNA ve genetik kod ünitesinin öğretiminde argümantasyon temelli kavram karikatürlerinin akademik başarıya etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Isparta.
• Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayınevi.
• Karcılı, I. (2022). Argümantasyon temelli̇ sosyobı̇limsel konu öğretiminin 7. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına, argümantasyon düzeylerine, karar verme becerilerine ve karar verme stı̇llerı̇ne etkisi̇ [Yayımlanmamış doktora tezi]. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
• Kuhn, D. (1991). The skills of argument, UK: Cambridge University Press.
• Kuhn, D. (1992). Thinking as argument, Harvard Education Review, 62(2), 155-179
• Kutluer, M. (2020). Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme yaklaşımının 8. sınıf öğrencilerinde madde döngüleri ve çevre sorunları konusundaki başarılarına ve argümantasyon seviyelerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
• MEB (2018). Fen bilimleri dersi öğretim programı (İlkokul ve Ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Ankara. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
• Memiş, E. K. (2011). Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme yaklaşımının ve öz değerlendirmenin ilköğretim öğrencilerinin Fen ve Teknoloji dersi başarısına ve başarının kalıcılığına etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
• Osborne, J., Erduran, S. ve Simon, S. (2004). Enhancing the quality of argument in school science, Journal of Research in Science Teaching, 41, 994-1020
• Öğreten, B., & Uluçınar Sağır, Ş. (2014). Argümantasyona Dayalı Fen Öğretiminin Etkililiğinin İncelenmesi. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 11(1), 75-100.
• Sampson, V., & Clark, D.B. (2008). Assessment of the ways students generate arguments in science education: Current perspectives and recommendations for future directions. Science Education, 92, 447–472.
• Shapiro, S.S. & Wilk, M.B. (1965) An Analysis of Variance Test for Normality (Complete Samples). Biometrika, 52, 591-611. https://doi.org/10.1093/biomet/52.3-4.591
• Şeker Küçükoğlu, B. (2024). Argümantasyon destekli akran öğretimi yönteminin öğrencilerin akademik başarıları ve fene yönelik motivasyonlarına etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
• Toulmin, S. (1958). The Uses of Argument. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
• Toulmin, S. E. (2003). The Uses of Argument. England: Cambridge University Press.
• Ulu, C., & Bayram, H. (2015). Argümantasyon Tabanlı Bilim Öğrenme Yaklaşımına Dayalı Laboratuvar Etkinliklerinin Öğrencilerinin Akademik Başarılarına Etkisi. Ege Eğitim Dergisi, 16(2), 316-343. https://doi.org/10.12984/eed.34983
• Uluay, G. & Aydın, A. (2018). Yedinci sınıf öğrencilerine kuvvet ve hareket ünitesinin öğretilmesinde argümantasyon odaklı öğrenme sürecinin akademik başarıya etkisi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (3), 1779-1799. doi.org/10.17240/aibuefd.2018.18.39790-471189
• Verheij, E. (2006). Agrodok 5 Fruit Growing in the Tropics. 3rd Edition, Agromisa Foundation & CTA, Wageningen, 35-40.
• Walton, D. (2001). Abductive, Presumptive and Plausible Arguments. Informal Logic, 21(2), 141-169.
• Walton, D. (2006). Fundamentals Of Critical Argumentation. Cambridge University Press
• Yalçınkaya, I. (2018). Altıncı Sınıf Seviyesinde Argümantasyon Odaklı Etkinliklerle Dolaşım Sistemi Konusunun Öğretiminin Akademik Başarıya, Kavramsal Anlamaya ve Argümantasyon Seviyelerine Etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
• Yenigün, R. (2024). Teknoloji destekli argümantasyon yönteminin ortaokul öğrencilerinin vücudumuzdaki sistemler ünitesindeki akademik başarılarına, yaratıcılıklarına ve argümantasyon becerilerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Balıkesir.
• Yeşildağ Hasançebi, F., & Günel, M. (2013). Argümantasyon Tabanlı Bilim Öğrenme Yaklaşımının Dezavantajlı Öğrencilerin Fen Bilgisi Başarılarına Etkisi. İlköğretim Online, 12(4), 1056-1073.
• Yetkil, K. (2021). Argümantasyon modelinin "basınç" ünitesinde akıl yürütme ve akademik başarıya etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.