Türkiye’de yetişkin eğitimi üzerine yapılan araştırmalarda öğretmenlerin mesleki gelişimi: Sistematik bir inceleme

Öz

Yetişkin eğitiminde eğiticilerin mesleki donanımı yetişkinlerin öğrenmeyi sürdürmesini önemli derecede etkilemektedir. Sunulan eğitimin doyurucu olması, sonuçların etkisini ve sürdürülebilirliğini artırmaktadır. Yetişkin eğitimcilerinin hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimlerinin kalitesi, mesleki yeterliliklerinin ve uygulamadaki başarılarının temel göstergesi olarak değerlendirilmektedir. Ancak Türkiye’de, halk eğitim merkezleri ya da diğer yetişkin eğitimi sağlayan kurumlarda görev yapan eğiticilerin mesleki eğitim ve gelişim süreçleri yeterince açıklığa kavuşturulmamıştır. Yetişkin öğrenenlerin özelliklerini tanımak, gereksinimlerine uygun öğretim stratejileri geliştirmek ve öğretim yöntemlerini çeşitlendirmek bu alanın en temel gerekliliklerindendir. Bu çalışmanın amacı Türkiye’de yetişkin eğitimi alanında görev yapan eğitimcilerinin mesleki gelişimlerine odaklanan araştırmaları sistematik biçimde inceleyerek, alana bütüncül bir değerlendirme sunmaktır. Araştırma sistematik inceleme türünde desenlenmiş ve dört farklı veri tabanı kullanılarak elde edilen 17 araştırmanın oluşturduğu veri seti ile gerçekleştirilmiştir. İnceleme sürecinde bibliyografik verilerin betimsel analizi ve tam metinlerin içerik analizi yapılmıştır. Analiz sonuçları, araştırmalarda en sık kullanılan kavramsal modelinin “andragoji” olduğunu göstermektedir. Çalışmalarda ağırlıklı olarak mevcut durumun betimlenmesine odaklanıldığı ve alan eğitimcilerinin mesleki gelişim ihtiyaçlarının sıklıkla vurgulandığı söylenebilir. Özellikle yetişkin öğretimi çerçevesinde yoğunlaşmış profesyonel gelişim ihtiyacının ön plana çıktığı görülmektedir. Sonuç olarak yetişkin eğitimcilerin mesleki gelişimi için araştırmalarda öne çıkan boyutlar bütüncül biçimde ortaya konulmakta ve bu doğrultuda uygulamaya ve politika geliştirmeye yönelik öneriler sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• yetişkin eğitimi
• yetişkin eğitimci
• yetişkin öğretimi
• mesleki gelişim
• profesyonel gelişim
• sistematik inceleme
• öğretmen niteliği

A systematic review of research on educators’ professional development in adult education in Türkiye

Abstract

In adult education, the professional competence of educators significantly affects the ability of adults to sustain learning. When the education provided is satisfying, it increases the impact and sustainability of the outcomes. The quality of preservice and in-service training for adult educators is considered a fundamental indicator of their professional competence and practical success. However, in Türkiye, the professional training and development processes for educators working in public education centers or other institutions providing adult education have not been sufficiently clarified. Recognizing the characteristics of adult learners, developing teaching strategies suitable for their needs, and diversifying teaching methods are among the most fundamental requirements of this field. The purpose of this study was to systematically review research focusing on the professional development of educators working in the field of adult education in Türkiye, thereby providing a holistic evaluation of the field. The research was designed as a systematic review and conducted using a dataset comprising 17 studies obtained from four different databases. During the review process, descriptive analysis of the bibliographic data and content analysis of the full texts were performed. The analysis results show that the most frequently used conceptual model in the reviewed studies is andragogy. The studies predominantly focus on describing the current situation and frequently emphasize the professional development needs of the field’s educators. In particular, the need for professional growth concentrated within the framework of adult teaching is prominent. The dimensions highlighted in research on the professional development of adult educators are holistically presented in this review and recommendations for practice and policy development are offered accordingly.

Keywords

• adult education
• adult educator
• adult teaching
• professional development
• teacher qualification
• systematic review
• professional growth

References

1. Akgün Özbek, E. (2019). Dijital dönüşümde öğretim elemanlarının yetiştirilmesi ve geliştirilmesi (Unpublished doctoral dissertation). Anadolu University, Eskişehir, Türkiye.
2. Akman, P., Demiroğları, B., Tuncel, F., & Kutlu, M. O. (2020). Hayat boyu öğrenme ve yetişkin eğitimine genel bir bakış. Çukurova Araştırmaları, 6(2), 305–313.
3. Alemdag, E., Cevikbas, S. G., & Baran, E. (2020). The design, implementation and evaluation of a professional development programme to support teachers’ technology integration in a public education centre. Studies in Continuing Education, 42(2), 213-239.
4. Baskan, Y., & Bars, M. (2022). Opinions of Classroom Teachers Working in Public Education Centers on Adult Education. International Journal of Curriculum and Instructional Studies, 12(1), 275-304.
5. Baykal, T., & Akay, C. (2021). Türkiye'de yetişkin eğitiminde karşılaşılan sorunlar: bir meta-sentez çalışması (2004-2020). Journal of Academic Social Science Studies, 14(87).
6. Brockett, G. R. (2023). Self-directed learning: A 21st-century imperative. In A. Belzer & B. Dashew (Eds.), Understanding the adult learner: Perspectives and practices (pp. 173–193). Routledge.
7. Brown, A., Karmel, A., & Ye, R. (2012). Professionalising adult educators in Singapore: What practitioners make of it [Research report]. Institute for Adult Learning. https://www.ial.edu.sg/getmedia/688d9fe0-b2a8-4faf-a851-884774a871b4/Professionalising-Adult-Educators-in-Singapore.pdf
8. Çelik Uzun, E. (2021). Avrupa Birliği projeleri kapsamında sunulan hizmet içi öğretmen eğitimleri hakkında katılımcı görüşleri (Master’s Thesis). Ankara University, Ankara, Türkiye.

9. Cepic, R., & Mašic, M. (2016). Initial and Continuing Professional Development of Adult Educators from an Educational-Policy Perspective: Rethinking from Croatia. Bulgarian Comparative Education Society, 14(1).
10. Chen, Z., Pavlova, M., & Ramos, C. (2021). A systematic approach to adult educators’ professional development in Singapore: Challenges and future developments. International Journal of Lifelong Education, 40(5-6), 455-470.
11. Clair, St. R. (2023). Andragogy. In A. Belzer & B. Dashew (Eds.), Understanding the adult learner: Perspectives and practices (pp. 157–172). Routledge.
12. DVV International. (2019). The good adult educator (Vol. 86). Adult Education and Development. https://www.dvv-international.de/en/adult-education-and-development/editions/aed-862019-the-good-adult-educator
13. Fejes, A., & Nylander, E. (Eds.). (2019). Mapping out the research field of adult education and learning. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-10946-2
14. Freire, P. (2021). Ezilenlerin pedagojisi (D. Hattatoğlu & E. Özbek, Çev.). Ayrıntı Yayınları. (Original work published in 1970)
15. Garip, S., & Göçer, A. (2023). Erasmus projelerinin yetişkin eğitiminin niteliğini artırmadaki rolü üzerine bir araştırma. Araştırma ve Deneyim Dergisi, 8(1), 57-72.
16. Gürültü, E. (2024). Ortaöğretim öğretmenlerinin uzaktan eğitimde dijital öğretim becerileri (ÜZEDÖB)'nin geliştirilmesine yönelik bir mesleki gelişim programı önerisi (Unpublished doctoral dissertation). Marmara University, Istanbul, Türkiye.
17. Ioannou, N. (2023). Professional development of adult educators: A European perspective. International Review of Education, 69(3), 379-399.
18. Karabacak, S. (2018). Andragogical Knowledge of Educators Working with Adults. Bartın University Journal of Faculty of Education, 7(2), 537-561.
19. Karabacak, S., & Kaygın, H. (2018). Uluslararası yetişkin becerileri araştırmasına (PIAAC) yönelik halk eğitimi merkezlerinde görev yapan eğitimcilerin görüşleri. Turkish Studies, 13(11).
20. Karakoc, B. (2021). Views of Academic Staff in Universities on Lifelong Learning and Adult Education. Asian Journal of Education and Training, 7(3), 195-203.
21. Karaman, U., & Yıldız, A. (2023). Yetişkin eğitimcisi olmayan yetişkin eğitimi kurumu: Halk eğitimi merkezi. Yetişkin Eğitimi Dergisi, 5(9), 38–75.
22. Knowles, M. S., Holton, E. F., and Swanson, R. A. (2015). The Adult Learner The Definitive Classic İn Adult Education And Human Resource Development (8 th edition). New York: Routledge
23. Kızıldağ, S. (2019). Main components of online/blended mentoring programmes for language instructors to teach online: A content analysis / Yabancı dil okutmanlarının uzaktan öğretim yapabilmeleri için çevrimiçi / harmanlanmış mentörlük uygulamalarının ana bileşenleri: Bir içerik analizi çalışması (Unpublished doctoral dissertation). Muğla Sıtkı Koçman University, Muğla, Türkiye.
24. Koç, M., Demirbilek, M., & İnce, E. Y. (2015). A needs assessment for academicians’ professional development. Education and Science, 40(177).
25. Lala, Ö., Yazar, T., & Çolak, A. (2017). Öğretmenlerin yetişkin eğitimi kavramina ilişkin algilarinin metaforlar araciliğiyla analizi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 80-99.
26. Littell, J. H. (2018). Conceptual and practical classification of research reviews and other evidence synthesis products. Campbell Systematic Reviews, 14(1), 1.
27. Meroni, E. C., Vera-Toscano, E., & Costa, P. (2015). Can low skill teachers make good students? Empirical evidence from PIAAC and PISA. Journal of Policy Modeling, 37(2), 308–323. https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2015.02.006
28. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024, 22 Ocak). Yetişkin eğitimi ve beden dili kursu [Online Course]. Öğretmen Bilişim Ağı (ÖBA). https://www.oba.gov.tr/egitim/detay/yetiskin-egitimi-ve-beden-dili-kursu-1012
29. Sadıç, T., & Bavlı, B. (2023). Innovative teaching practices during the emergency remote teaching (ERT) process: a phenomenological inquiry. Journal of Research in Innovative Teaching & Learning, 17(3), 420-432.
30. Sert, N. (2021). Türkiye'de yetişkin eğitiminin meslekleşmesi ve halk eğitimcileri (Unpublished doctoral dissertation). Ankara University, Ankara, Türkiye.
31. Soylu, B. A., & Yelken, T. Y. (2014). A new and dynamic phenomenon for higher education: Life-wide learning. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 116, 2702-2706.
32. Teke, D. (2020). Bilgi toplumunda yaşam boyu öğrenme ve yetişkin eğitimi: Öğretmenlerin mesleki çalışmaları üzerine bir araştırma (Unpublished doctoral dissertation). Sakarya University, Sakarya, Türkiye.
33. Tezcan, F. (2022). Andragogy or Pedagogy: Views of Young Adults on the Learning Environment. International Education Studies, 15(1), 136-147.
34. Tuncer, H. (2024). The role of andragogy in professional development as perceived by EFL instructors in higher education context / Yükseköğretimde İngilizceyi yabancı dil olarak öğreten öğretim elemanlarının mesleki gelişimlerinde yetişkin eğitiminin rolü ile ilgili algıları (Unpublished Master’s Thesis). İhsan Doğramacı Bilkent University, Ankara, Türkiye.
35. Wahlgren, B. (2016). Adult educators’ core competences. International Review of Education, 62(3), 343–353. https://doi.org/10.1007/s11159-016-9559-0
36. Yaman Şipal, Ö. (2020). Hayat Boyu Öğrenme Kurumu Olan Halk Eğitimi Merkezi Öğretmen ve Usta Öğreticilerin Yetişkin Eğitimi Süreçlerinde Yaşadıkları Sorunlar Ve Çözüm Önerileri. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi (ULED), 1(1).
37. Yaman Şipal, Ö. Y. (2021). Hayat boyu öğrenme kurumu olan halk eğitimi merkezi öğretmen ve usta öğreticilerin yetişkin eğitimi süreçlerinde yaşadıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi, 2(11), 41-58
38. Yayla, D. (2002). Ücretli usta öğreticilerin yetişkin eğitimi açısından yeterlilik düzeyleri (Unpublished Master’s Thesis). Ankara University, Ankara, Türkiye.
39. Yazar, T. & Lala, Ö., 2020. Evaluation of the problems encountered in public education centers. Eurasian Journal of Educational Research, 18(76), 125-146.
40. Zagir, T., & Dorner, H. (2022). Adult learning facilitators' professional identity: An exploratory review based on a selection of empirical studies. Journal of Adult Learning, Knowledge and Innovation, 4(2), 44-51.