Research Article

KARACAOĞLAN ŞİİRİNDE BİÇİM VE İÇERİK UYUMU

Volume: 19 Number: 55 September 22, 2026
EN TR

KARACAOĞLAN ŞİİRİNDE BİÇİM VE İÇERİK UYUMU

Abstract

Türk folklor araştırmalarında biçim ve içerik birbirinden ayrı iki değer olarak ele alınır, Bu çalışma, şiirin iki temel unsurunun birbirinden yalıtılmış unsurlar olmadığını, halk kültü-rüne özgü bir bütünlüğü temsil ettiğini ileri sürer ve bu iddiayı Karacaoğlan’ın koşmaların-dan hareketle kavramsal bir zeminde tartışmayı hedefler. Çalışmada, edebî dili ideolojik bir söylem alanı olarak gören Terry Eagleton’ın bakış açısından yararlanılmış, şiirin genel tav-rını ortaya koymak amaçlandığı için incelemede “tipik” olana bağlı kalınmıştır. Karacaoğ-lan’ın varlığının ya da şiirinin anonimleşmesi şiirin geleneğe özgü bir pratik içinde şekil-lendiğini düşündürür. Şiirde, içerik daha devingen (lirik, pastoral, didaktik) olmasına karşı-lık biçimin tekdüzeliği fark edilir. Kafiye, ölçü, nazım biçimindeki sabitlik ile birbirine yakın imgelemle aktarılan izlekler (aşk, iç hesaplaşma, yiğitlik, kadın) halk kültürünün ko-lektif bilincini yansıtan ve kuşaktan kuşağa aktarılmasını kolaylaştıran bir “birlik”i yansıtır. Birkaç şiirde gösterenin (saf şiirsellik) ön planda olması ve tekrarın duygu yoğunluğunu pekiştirerek şiirsel etkiyi artırması; şiirin karakteristiğini bozmamış, okuma birimlerinin büyük bir çoğunluğunda gösterilenin (anlam) ağır bastığı belirlenmiştir. Birbirine yakın ritim/ses unsurlarıyla ilerleyen biçim ile şeffaf içeriklerden oluşan şiirde tanıdık bir ironik etkiden söz edilebilir. Koşmalarda, bildik bir imgelemle eşzamanlı bir biçimde sunulan içerikler; aynı eksende yer alan imajlarla ilk olarak genişlemiş, son dizeyle başa dönmüştür. Bu düzenli yapıya karşılık ritim; ezgiyle yeniden kurulduğu için değişkendir, söylenenden söylenene farklı bir akışı görünür kıldığı için de düzensizdir. Koşma biçimi, anlamın taşı-yıcılığını üstlenerek içeriği araçsallaştırmış, söz dizimindeki yatay hareket, sembolik tem-siller ya da imgelemle dikey bir boyut kazanmış fakat tekrardaki aşırılık, şiirde kendi içine kapanan bir döngüyü açığa çıkarmıştır.

Keywords

Karacaoğlan, Sözlü Kültür, Biçim, İçerik, Uyum

Supporting Institution

Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir. 🇬🇧

Ethical Statement

Bu çalışma araştırma ve yayın etiğine uygun olarak hazırlanmıştır. Çalışma kapsamında etik kurul izni gerektiren herhangi bir veri toplama süreci bulunmamaktadır.

References

  1. Aksan, D. (2021). Şiir dili ve Türk şiir dili: Dilbilim açısından bakış. Ankara: Bilgi.
  2. Arı, B. (1998). Adana'da geçmişten bugüne âşıklık geleneği. Adana: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi.
  3. Artun, E. (2012). Âşıklık geleneği ve âşık edebiyatı: Edebiyat tarihi/metinler. Adana: Karahan.
  4. Assmann, J. (2022). Kültürel bellek: Eski yüksek kültürlerde yazı, hatırlama ve politik kimlik. (çev.: Ayşe Tekin), İstanbul: Ayrıntı.
  5. Aydoğan, R. (2002). Karacaoğlan’ın şiirlerinde kadın ve kadın süslemeleri. Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
  6. Barthes, R. (2013). Dilin çalışma sesi. (çev.: Ayşe Ece vd.), İstanbul: Yapı Kredi.
  7. Başgöz, İ. (2003). Karac’oğlan. İstanbul: Pan.
  8. Boratav, P. N. (1969). 100 soruda Türk halk edebiyatı. İstanbul: Gerçek.
  9. Boratav, P. N. (1988). Halk hikâyeleri ve halk hikâyeciliği. İstanbul: Adam.
  10. Boyraz, Ş. (1996). Anadolu ve Azerbaycan sahaları halk şiirinde tür ve şekil meselesi. Türklük Bilimi Araştırmaları, 3, 177–194.
APA
Sağıroğlu, B. (2026). KARACAOĞLAN ŞİİRİNDE BİÇİM VE İÇERİK UYUMU. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 19(55), 1300-1314. https://doi.org/10.12981/mahder.1900347
AMA
1.Sağıroğlu B. KARACAOĞLAN ŞİİRİNDE BİÇİM VE İÇERİK UYUMU. Motif Academy. 2026;19(55):1300-1314. doi:10.12981/mahder.1900347
Chicago
Sağıroğlu, Birsel. 2026. “KARACAOĞLAN ŞİİRİNDE BİÇİM VE İÇERİK UYUMU”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 19 (55): 1300-1314. https://doi.org/10.12981/mahder.1900347.
EndNote
Sağıroğlu B (September 1, 2026) KARACAOĞLAN ŞİİRİNDE BİÇİM VE İÇERİK UYUMU. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 19 55 1300–1314.
IEEE
[1]B. Sağıroğlu, “KARACAOĞLAN ŞİİRİNDE BİÇİM VE İÇERİK UYUMU”, Motif Academy, vol. 19, no. 55, pp. 1300–1314, Sept. 2026, doi: 10.12981/mahder.1900347.
ISNAD
Sağıroğlu, Birsel. “KARACAOĞLAN ŞİİRİNDE BİÇİM VE İÇERİK UYUMU”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 19/55 (September 1, 2026): 1300-1314. https://doi.org/10.12981/mahder.1900347.
JAMA
1.Sağıroğlu B. KARACAOĞLAN ŞİİRİNDE BİÇİM VE İÇERİK UYUMU. Motif Academy. 2026;19:1300–1314.
MLA
Sağıroğlu, Birsel. “KARACAOĞLAN ŞİİRİNDE BİÇİM VE İÇERİK UYUMU”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, vol. 19, no. 55, Sept. 2026, pp. 1300-14, doi:10.12981/mahder.1900347.
Vancouver
1.Birsel Sağıroğlu. KARACAOĞLAN ŞİİRİNDE BİÇİM VE İÇERİK UYUMU. Motif Academy. 2026 Sep. 1;19(55):1300-14. doi:10.12981/mahder.1900347