ARŞİV BELGELERİNE GÖRE KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN’A SUNULAN HALK ŞİİRLERİ

Kökü Türk milleti kadar eski olan Türk halk edebiyatı ve bu edebiyata bağlı edebî ürünler genellikle sözlü kültür öğesi olmalarının yanı sıra yazılı olarak da günümüze ulaşan örnekler ile de doludur. Özellikle yaratıcısı belli olan ve âşık edebiyatı olarak adlandırılan metinler cönkler başta olmak üzere devrin diğer kaynakları dâhilinde günümüze ulaşmıştır. Lâkin âşık edebiyatı oluşum sürecinde erken sayılabilecek olan XVI. yy.’a ait metinler sınırlıdır. Osmanlı Devleti’nin siyasî ve idarî gelişiminin zirvesi olan bu döneme ait halk edebiyatı örnekleri günümüze maalesef çok fazla ulaşmamıştır. Bu durumun çok çeşitli sebepleri vardır. Günümüze kadar yapılan çalışmalarda erken dönem olarak nitelendirilen bu devre ait âşık ve/veya ozan sayısı da oldukça azdır. İş bu çalışma T.C. Devlet Arşivleri bünyesinde yer alan Osmanlı Arşivleri üzerine yaptığımız araştırmaların bir sonucu olarak sadece XVI. yy.’ın değil belki de bütün Osmanlı Devleti’nin en önemli padişahı Kanuni Sultan Süleyman’a sunulmuş halk şiirlerini ve onun şairlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Keremoğlu, Dervîş ‘Alî, Saka Dede, Kul İdrîs, Hâcıoğlu mahlasını taşıyan ve bugüne kadar herhangi bir kaynakta isimlerine ve şiirlerine rastlanmayan bu beş âşık, devrin sultanını methetmek ve ihsan talep etmek için hece vezniyle şiirler sunmuşlar ve bu şiirler arşiv kayıtlarına geçmiştir. Çalışmamız bu şiirleri ortaya koymak, muhtevalarına kısaca değinerek önemlerini belirtmek ve böylece Türk halk edebiyatı araştırmalarına yeni isim ve manzumeleri kazandırmayı amaçlamaktadır.

Turkish folk literature, which dates back as far as the Turkish nation itself, and the literary works associated with this literature are generally elements of oral culture, but there are also many examples that have survived to the present day in written form. In particular, texts whose authors are known and which are referred to as the literature of the aşık (troubadour) have reached us today, primarily in the form of cönks (collections of poems) and other sources of the period. However, texts from the 16th century, which can be considered early in the formation of the literature of the aşık, are limited. Unfortunately, very few examples of folk literature from this period, which marked the peak of the Ottoman Empire's political and administrative development, have survived to the present day. There are many reasons for this. Studies conducted to date indicate that the number of aşık and/or ozan(ballad) from this period, considered the early period, are also quite limited. This study, as a result of our studies on the Ottoman Archives within the Turkish State Archives, aims to reveal the folk poems dedicated to Sultan Suleiman the Magnificent, perhaps the most important sultan of not only the 16th century but of the entire Ottoman Empire, and his poets. These five minstrels, known by the epithets Keremoglu, Dervish ‘Ali, Saka Dede, Kul İdris, and Hacioglu, whose names and poems have not been found in any source to date, presented poems in hece syballic verse to praise the sultan of the period and request his generosity, and these poems have been recorded in the archives. Our study aims to present these poems, briefly touch upon their content to highlight their importance, and thus contribute new names and poems to Turkish folk literature research.