TOPRAK, BEREKET VE EL İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Abstract
Yeryüzündeki varlığını sürdürmek ve yeme, içme, barınma gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak adına pek çok çareye başvuran insanoğlu, modern teknolojinin gelişmediği çağlarda veya teknolojik ilerlemelerle bir bağı bulunmayan kırsal mekânlarda pek çok dinsel-büyüsel uygulamaya başvurmuş, pek çok inanışı benimsemiştir. Ele alınan çalışmanın amacı, insanoğlunun en eski çağlardan bu yana yeryüzündeki bereketi avına, soyuna, toprağına çekmeye yönelik geliştirdiği toprak, bereket ve el odaklı inanış ve uygulamaları incelemektir. İnsanın hayatî bir uzvu olan elin yaşam enerjisi, bereket ve bollukla olan ilişkisi ise bu inanış ve uygulamaları çözümlemede hareket noktası olmuştur. Tarihöncesi çağlardan itibaren gerek mağara gerek tapınaklarda karşılaşılan el sembolü, bolluk ve bereket sağlamak adına başvurulan bir unsurdur. Çalışmanın içerisinde dikkat çekilen önemli bir husus, tarih öncesi çağlardan itibaren dişil prensiple ilgili görülen el sembolünün günümüzde dahi toprakla ilişkili kutsal kadın imajıyla birlikte pek çok inanış ve uygulamada yer alıyor olmasıdır. Diğer önemli bir husus ise, elin kutsallığı ve bereket getiriciliğinin odak noktası olduğu tarıma bağlı inanış ve uygulamalardır. Tohumun toprağa ekiminden hasat dönemi yapılan bayramlara kadar geniş bir zaman diliminde karşılaşılan bu inanış ve uygulamalar çalışma içerisinde analiz edilecektir.
Keywords
References
- AÇA, M. (2017). “Kültür ve Dayatma: Türk Kültüründe Sol El Tabusu”. International Conference: The West of The East, The East of The West Proceedings, Prague/Czechia 4-6 July, s. 205-212.
- AKSU, A. (1997). “Diyarbakır Düğünleri”. Milli Folklor Dergisi, 5 (34), s. 72-77.
- ATEŞ, M. (2014). Mitolojiler ve Semboller “Ana Tanrıça ve Doğurganlık”. İstanbul: Milenyum Yayınları.
- AYDOĞAN, H. Aycan (2012). Türk Kültüründe Bereketi Arttırmaya Yönelik İnanış ve Uygulamalar, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- BAYAT, F. (2016). Türk Mitolojik Sistemi 2 Kutsal Dişi- Mitolojik Ana, Umay Paradigmasında İlkel Mitolojik Kategoriler- İyeler, Demonoloji. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
- BORATAV, P. N. (1997). 100 Soruda Türk Folkloru (İnanışlar, Töre ve Törenler, Oyunlar). İstanbul: Gerçek Yayınevi.
- DEVELLİOĞLU, F. (2004). Osmanlıca- Türkçe Ansiklopedik Lûgat. Ankara: Aydın Kitabevi.
- DURAN, H. (2003). “Sözlü Gelenekteki Yemek Dualarına Dair”. Milli Folklor Dergisi, 8 (57), s. 98-101.
- ELİADE, M. (2003) Dinler Tarihine Giriş. (Çev. Lale Aslan), İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
- ENGİN R. ve ÇAKIR A. (2013). “Amuca Bektaşilerinde Sofra ve Sofra Erkanı”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 65, s. 299- 312.