SURNAMELERDE GÜREŞE DAİR BİLGİLER VE BUNLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Surnames is a literary genre describing the birth and circumcision ceremonies of the sultan's children and the wedding ceremonies of the sultan's daughters during the Ottoman period. They show the feature of being a first-hand source for the socio-cultural history of the period with the information they provide about the festivities of the Ottoman Turks. One of the subjects of surnames, where we can find information on many subjects such as dressing features, various wedding and circumcision traditions, spectacle games, is various sports shows such as horse riding, archery, javelin, wrestling. In this study, examinations have been made on twenty-one surname texts written between 1582 and 1858 and that have been determined so far. In addition, miniatures drawn by Nakkaş Osman in Surname-i Hümayun (Surname of İntizami) and by Levnî in surname of Vehbi were examined. In the study, elements related to wrestling, our traditional sport, were determined in the aforementioned surnames and evaluations were made on them. In the study, information and evaluation were given on the following subjects: the wrestling performers and their dressing informations; The characteristics of wrestling, wrestling games, the function of announcer (cazgır) in oil wrestling, the tradition of salawat, sage of wrestlers, forgotten wrestling terms, people who wrestled in Ottoman festivals other than pehlivans, and animals and objects wrestled.

Osmanlı döneminde padişah çocuklarının doğum ve sünnet törenleriyle padişah kızlarının düğün törenlerini anlatan surnameler Osmanlı Türklerinin şenlikleri hakkında verdikleri bilgilerle dönemin sosyo-kültürel tarihi için birinci elden kaynak olma özelliği göstermektedir. Giyim kuşam özellikleri, çeşitli düğün ve sünnet gelenekleri, seyirlik oyunlar gibi pek çok konuda bilgi bulabildiğimiz surnamelerin konularından biri de binicilik, okçuluk, matrak, cirit, güreş gibi muhtelif spor gösterileridir. Bu çalışmada 1582 ile 1858 yılları arasında yazılan ve şimdiye kadar tespit edilebilen yirmi bir surname metni ve Surnâme-i Hümâyûn’da (İntizâmî surnamesi) Nakkaş Osman tarafından ve Vehbî surnamesinde Levnî tarafından çizilen minyatürler üzerinde inceleme yapılmıştır. Çalışmada söz konusu surnamelerde geleneksel sporumuz güreşle ilgili unsurlar tespit edilerek bunlar üzerinde değerlendirmeler yapılmıştır. Yapılan incelemede güreşin icracıları ve bunların kılık kıyafetine dair bilgiler; güreşlerin niteliği, güreş oyunları, cazgırın yağlı güreşteki fonksiyonu, salavatlama, pehlivanların piri, unutulan güreş terimleri, Osmanlı şenliklerinde pehlivanların haricinde güreş yapan insanlar ve güreştirilen hayvan ve nesneler gibi konularda bilgi ve değerlendirmeye yer verilmiştir.