Year 2020, Volume 13 , Issue 30, Pages 580 - 598 2020-06-15

SUICIDE (SELF-TERMINATION) PHENOMENON FOLK STORIES AND PSYCHO-SOCIAL EVALUATION
HALK ANLATILARINDA İNTİHAR (ÖZKIYIM) OLGUSU VE PSİKO-SOSYAL AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Ferhat ÖZMEN [1]


The works based on narrative products in Turkish folk literature are a cultural memory space. Various facts/values are reflected with the secret power of symbols in folk narratives reflecting the socio-cultural texture of the society in which it emerges. Suicide, which is defined as the way one ends his/her own life with his/her own hands for various reasons, and which is defined as killing oneself, is a social phenomenon and occurs in public narratives as well as within the society in which we live. Suicides may be dealt with in two groups in public narratives as those that turn into action/result in death, and those that do not turn into action but remain in the thought, and these are caused by various reasons. Among the causes of suicide, there are love, forced marriage, honor, loyalty, guilty conscience, secret sharing, having an unrecoverable disease, high self-esteem, existential depression, etc.   

In this study, the causes of suicide were classified in public narratives, and the phenomenon of suicide was discussed in psycho-social terms. By doing so, some things that go wrong within the society and social criticism were noted. It was emphasized that suicide is not a solution and the life is sacred.

Türk halk edebiyatı ürünleri içinde anlatma (narratif) esasına dayanan ürünler bir kültürel bellek mekânlarıdır. Ortaya çıktığı toplumun soya-kültürel dokusunu yansıtan halk anlatılarında çeşitli olgular/değerler sembollerin gizil gücüyle yansıtılır. İnsanın çeşitli nedenlerden dolayı yaşamına kendi eliyle son vermesi, kendini öldürmesi şeklinde tanımlanan intihar, sosyal bir olgudur ve içinde yaşadığımız toplumda olduğu gibi halk anlatılarında da görülür. Halk anlatılarında intiharlar; eyleme dönüşen/ölümle sonuçlanan intiharlar, eyleme dönüşmeyip düşünce planında kalan intiharlar olmak üzere iki grupta ele alınabilir ve bunlar çeşitli nedenlerden kaynaklanır. Halk anlatılarında intiharın nedenleri arasında aşk, zorla evlilik, namus, sadakati gösterme, suçluluk psikolojisi, sır paylaşımı, dermansız derde tutulma, yüksek özsaygı, varoluşsal bunalım vb. etmenler yer alır. 

Bu çalışmada halk anlatılarda intihara yol açan nedenler tasnif edilmiş ve intihar olgusu psiko-sosyal açıdan ele alınmıştır. Böylece toplumda yanlış giden kimi şeylere ve sosyal eleştiriye dikkat çekilmiştir. İntiharın bir çözüm olmadığı vurgulanmış ve hayatın kutsallığı üzerinde durulmuştur.  

  • KAYNAKÇA
  • Yazılı Kaynaklar
  • Alptekin, Ali Berat (2002). Taşeli Masalları. Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Alptekin, Ali Berat (2014). Efsane ve Motifleri Üzerine. Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Bakırcı, Nedim (2010). Türk Dünyası Coğrafyasında Tespit Edilmiş Hayvan Masalları Üzerinde Bir İnceleme. Elazığ: Manas Yayıncılık.
  • Bilmen, Ömer Nasuhi (1994). Büyük İslam İlmihali. İstanbul: Metin Yayın Dağıtım.
  • Boratav, Pertev Naili (2001). Masallar -1- Uçar Leyli. İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.
  • Boratav, Pertev Naili (2015). Halk Hikâyeleri ve Halk Hikâyeciliği, Ankara: BilgeSu Yayıncılık.
  • Dökmen, Üstün (2002). Sanatta ve Günlük Yaşamda İletişim Çatışmaları ve Empati. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
  • Durkheim, Emile (2002). İntihar (çev. Özer Ozankaya), İstanbul: Cem Yayınları.
  • Elçin, Şükrü (2000). Kerem ile Aslı Hikâyesi. Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Ergin, Muharrem (2011). Dede Korkut Kitabı-1. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Fromm, Erıch (2017). Rüyalar Masallar Mitler (çev. Aydın Arıtan-Kaan H. Ökten). İstanbul: Say Yayınları.
  • Gökdağ, Bilgehan Atsız ve Üçüncü Kemal (2015). Başlangıçtan Günümüze Türk Destanları. Ankara: Akçağ Yayınları,.
  • Görkem, İsmail (2006). Elazığ Efsaneleri. Elazığ: Manas Yayıncılık.
  • Helimoğlu Yavuz, Muhsine (2013a). Masallar ve Eğitimsel İşlevi. Ankara: Eğiten Kitap.
  • Helimoğlu Yavuz, Muhsine (2013b). Diyarbakır Efsaneleri. Ankara: Eğiten Kitap Yayınları.
  • Kayalı, Yalçın (2013). “Eski Bir Hint Geleneği: Sati”. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi. S. 53, s.365-374.
  • Korkmaz, Ramazan (2014). İkaros’un Yeni Yüzü Cahit Sıtkı Tarancı. Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Ögel, Bahaettin (2010). Türk Mitolojisi -1. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  • Önal, Mehmet Naci (2011). Muğla Masalları. Muğla: Muğla Üniversitesi Yayınları.
  • Özçelik, Mehmet (2004). Afyonkarahisar Masalları. Isparta: Fakülte Kitabevi.
  • Özdemir, Serdar Deniz (2019). Türk Halk Anlatılarında Dev Motifi. Yüksek Lisans Tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi.
  • Özmen, Ferhat (2012). Mizah Dili Bağlamında Polis Konulu Fıkralar. Yüksek Lisans Tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi.
  • Pala, İskender (2005). Kitab-ı Aşk. İstanbul: Alfa Yayınları.
  • Sakaoğlu, Saim (2009). Efsane Araştırmaları. Konya: Kömen Yayınları.
  • Sakaoğlu, Saim (2013). 101 Anadolu Efsanesi. Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Sayar, Kemal (2014). Yavaşla. İstanbul: Timaş Yayınları.
  • Seratlı, Tahir Galip (2004). Mizahımızın Üç Ustası Nasreddin Hoca İncili Çavuş Bekri Mustafa, İstanbul: Selis Kitaplar.
  • Seyidoğlu, Bilge (1985). Erzurum Efsaneleri. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  • Seyidoğlu, Bilge (2016). Erzurum Masalları. İstanbul: Dergah Yayınları
  • Şenocak, Ebru (2002). “Mem u Zin Hikâyesi Üzerine Mukayeseli Bir Araştırma”. Folklor/Edebiyat. (32), s. 251-266.
  • Şenocak, Ebru (2006). “Halk Hikâyelerinde Ölüm Kavramının Tematik Değerlendirilmesi”. Saim Sakaoğlu’na Armağan. s. 436-449. Konya: Köme Yayınları.
  • Şimşek, Esma (1987). Arzu İle Kamber Hikâyesi Üzerine Mukayeseli Bir Araştırma. Yüksek Lisans Tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi.
  • Şimşek, Esma (2001). Yukarı Çukurova Masallarında Motif ve Tip Araştırması I-II. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  • Şimşek, Esma (2019). “Türk Halk Kültüründe Yılan ve ‘Yılan Kale’ (Ceyhan/Adana) Anlatıları Üzerine Bir Değerlendirme”. Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Derisi. S. 19, C.7, s. 13-33.
  • Tarhan, Nevzat (2015). Duygular Psikolojisi. İstanbul: Timaş Yayınları.
  • Tatlılıoğlu, Kasım (2012). “Sosyal Bir Gerçeklik Olarak İntihar Olgusu: Sosyal Psikolojik Bir Değerlendirme”. AİBÜ Sosyal Bilimleri Enstitüsü Dergisi. S. 2, C.12, s. 135-137.
  • Türkmen, Fikret (2015). Tahir ile Zühre. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı.
  • Türkeş Günay, Umay (2011). Elazığ Masalları ve Propp Metodu. Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Yılar, Ömer (2014). Halk Hikâyesi Olarak Ferhat ile Şirin. Ankara: Pegem Akademi.
  • Elektronik Kaynaklar URL-1: (www. hindistinadair. blogspot. com, Erişim Tarihi: 27. 10. 2017 )
Primary Language tr
Subjects Folklore
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0003-2969-5726
Author: Ferhat ÖZMEN (Primary Author)
Institution: SAMSUN ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date : June 15, 2020

APA Özmen, F . (2020). HALK ANLATILARINDA İNTİHAR (ÖZKIYIM) OLGUSU VE PSİKO-SOSYAL AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ . Motif Akademi Halkbilimi Dergisi , 13 (30) , 580-598 . DOI: 10.12981/mahder.706061