Sporcuların Sosyal Medya Bağımlılığı ile Hedonik Tüketim Nedenleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Dijitalleşmenin etkisiyle bireylerin sosyal medya platformlarında geçirdiği zaman artarken, bu durum sosyal medya bağımlılığına ve bireylerin haz temelli, duygusal tatmine dayalı hedonik tüketim eğilimlerine zemin hazırlayan yeni bir tüketim kültürünün oluşmasına neden olmaktadır. Bu araştırmada, sporcuların sosyal medya bağımlılığı ile hedonik tüketim nedenleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Nicel araştırma yöntemine dayalı olarak yürütülen çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Yalova Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim gören ve çalışmaya gönüllü olarak katılan 114 kadın, 157 erkek olmak üzere toplam 271 sporcu oluşturmaktadır. Veriler, kişisel bilgi formu, Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği ve Hedonik Tüketim Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde Pearson korelasyon ve tekli regresyon analizleri kullanılmıştır. Bulgular, sosyal medya bağımlılığı ile hedonik tüketim ve alt boyutları arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. Regresyon analizi sonuçlarına göre sosyal medya bağımlılığı, hedonik tüketimi anlamlı düzeyde açıklamakta ve varyansın %25,6’sını karşılamaktadır. En güçlü ilişki, “macera ve memnuniyet alışverişi” boyutunda görülmüştür. Bu sonuçlar, sosyal medya kullanımının sporcuların haz temelli tüketim eğilimlerini önemli ölçüde etkilediğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• sosyal medya bağımlılığı
• hedonik tüketim
• tüketim nedenleri
• sporcular

An Examination of the Relationship Between Athletes’ Social Media Addiction and the Reasons for Hedonic Consumption

Abstract

With the rise of digitalization, the increasing amount of time individuals spend on social media platforms has contributed to the emergence of a new consumption culture characterized by social media addiction and hedonic consumption behaviors driven by emotional gratification. This study examines the relationship between athletes’ levels of social media addiction and their hedonic consumption motives. The research was conducted using a quantitative method and based on a relational survey design. The sample consisted of 271 student-athletes (114 female and 157 male) voluntarily participating from the Faculty of Sport Sciences at Yalova University. Data were collected through a personal information form, the Bergen Social Media Addiction Scale, and the Hedonic Consumption Scale. Pearson correlation and simple linear regression analyses were employed for data analysis. Findings revealed statistically significant and positive correlations between social media addiction and hedonic consumption, including its sub-dimensions. Regression analysis results indicated that social media addiction significantly predicted hedonic consumption and explained 25.6% of the variance. The strongest effect was observed in the “adventure and gratification shopping” sub-dimension. These findings suggest that athletes' hedonic consumption tendencies are notably influenced by their social media usage behaviors.

Keywords

• Social Medya Addiction
• Hedonic Consumption
• Consumption Motives
• Athletes

References

1. M., & Khair, N. (2022). TikTok app usage behavior: the role of hedonic consumption experiences. Data Technologies and Applications, 57(3), 344-365. https://doi.org/10.1108/DTA-03-2022-0107
2. Açıkalın, S. & Yaşar, M. (2017). Hedonik ve faydacı tüketim bağlamında tüketici davranışlarının incelenmesi: Gençlerin hedonik tüketim eğilimlerini belirlemeye yönelik bir araştırma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(48), 570-585.
3. Alba, J. W., & Williams, E. F. (2013). Pleasure principles: A review of research on hedonic consumption. Journal of Consumer Psychology, 23(1), 2-18. https://doi.org/10.1016/j.jcps.2012.07.003
4. Arslan, B. (2016). Satın Alma Ortamının Hedonik Alışverişe Etkisi. N. Tüfekçi, (Ed.), Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Kapsamında Stratejik Araştırmalar: Güncel Konular, Tartışmalar ve Uygulamalar içinde, (101-124). Antalya, Lambert Academic Publishing.
5. Arslan, E., & Beğendik, B. (2023). Sosyal medya pazarlamasının tüketici davranışlarına etkisi ve öğretmenlere yönelik nitel bir araştırma. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 9(3), 339-361.
6. Aydın Kırhan, A. (2023). Dijital pazarlamanın ve tüketici davranışlarının krize bağlı dönüşümü. Ankara: Berikan Yayınevi.
7. Aydoğan, D. (2024). Sosyal medya bağımlılığı ve gösterişçi tüketim ilişkisinde benlik saygısının aracılık rolünün incelenmesi. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (37), 165-182.
8. Aytekin, P. & Ay, C. (2015). Hedonik tüketim ve anlık satın alma ilişkisi. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(1), 141-156.

9. Bahar, R. & Villi, B. (2023). Hedonik tüketim ile gelişmeleri kaçırma korkusu (fomo) arasındaki ilişkisinin incelenmesi: z kuşağı tüketiciler üzerine bir araştırma. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(1), 588-607. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1230186
10. Çalışkan, H., & Kızbaz, A. (2024). Sosyal medya kullanımının bireylerin hedonik tüketim alışkanlıklarına etkisi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 46, 276-307. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1428537
11. Çetin, E., & Ercansungur, D. O. (2022). Covid-19 ve tüketim: Dönüşen pratikler, dijitalleşme ve Z kuşağı. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (56), 36-49.
12. Çopuroğlu, F. (2021). Tüketicilerin sosyal medya kullanımı, fomo ve hedonik tüketim arasındaki ilişki. OPUS International Journal of Society Researches, 17(37), 4298-4326. https://doi.org/10.26466/opus.845545
13. Demirci, İ. (2019). Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması, depresyon ve anksiyete belirtileriyle ilişkisinin değerlendirilmesi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 20, 15-22. http://dx.doi.org/10.5455/apd.41585
14. Demirkaya, İ., & Koyuncu, E. (2021). Dijital kapitalizm, tüketim kültürü ve Y kuşağının değişen tüketim davranışları. Intermedia International e-Journal, 8(15), 174-196.
15. Doğan, H. G., Gürler, A. Z. & Ağcadağ, D. (2014). Hedonik tüketim alışkanlıkları üzerine etkili faktörlerin değerlendirilmesi (Tokat ili örneği). Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(30), 69-77.
16. Duygun, A. (2018). Sosyal medya bağımlılığının tüketici satın alma karar sürecine etkisi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 6(2), 1351-1375.
17. Ergül, G., & Şahin, K. (2025). Dijitalleşen tüketim toplumunda sosyal medyanın rolü. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 353-370.
18. Ertemel, A. V., & Pektaş, G. Ö. E. (2018). Dijitalleşen dünyada tüketici davranışları açısından mobil teknoloji bağımlılığı: üniversite öğrencileri üzerine nitel bir araştırma. Yıldız Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(2), 18-34.
19. George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference, 17.0 update (10a ed.) Boston: Pearson.
20. Gürdin, B. (2019). Sosyal medyanın hedonik tüketimi ve fomo’nun gücü. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 54(3), 1259-1278
21. Güven, E. Ö. (2009). Hedonik tüketim: Kavramsal bir inceleme. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, (13), 65-72. Hair, J., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010) Multivariate data analysis. New Jersey: Pearson Educational International.
22. Hair, J. F., Risher, J. J., Sarstedt, M. ve Ringle, C. M. (2019). When to use and how to report the results of PLS-SEM. European Business Review, 31(1), 2-24.
23. Işık, F., & Aytop, Y. (2021). Hedonik tüketimle yeni medya okuryazarlığı arasındaki ilişki: Ampirik bir araştırma. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 74-91. https://doi.org/10.51177/kayusosder.944219
24. Kale, M., Çavuşoğlu, O., & Oğraş, B. (2025). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılık düzeyleriyle beden memnuniyeti algıları ve gösterişçi tüketim eğilimleri arasındaki ilişki. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 19(2), 137-150. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1509124
25. Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayıncılık.
26. Karataş, E. (2011). Hedonic Consumption: Confirmation of the Scale and Analyzing the Effects of Demographic Factors and An Application in İzmir Using Lisrel. Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
27. Köroğlu, A., & Yıldız, S. (2021). Sosyal medya ve hedonik tüketimin tüketici tutumu ve tatmin üzerindeki etkisi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 1106-1123.
28. Liao, Y. (2021) The Sources and Influencing Factors of Hedonistic Consumption. Psychology, 12, 660-674. https://doi.org/10.4236/psych.2021.124041
29. Martínez-López, F.J., Pla-García, C., Gázquez-Abad, J.C. and Rodríguez-Ardura, I. (2016). Hedonic motivations in online consumption behaviour. International Journal of Business Environment, 8(2), 121-151.
30. Martin-Consuegra, D., Díaz, E., Gómez, M., & Molina, A. (2019). Examining consumer luxury brand-related behavior intentions in a social media context: The moderating role of hedonic and utilitarian motivations. Physiology & Behavior, 200, 104-110. https://doi.org/10.1016/j.physbeh.2018.03.028
31. Meydan, B., & Tunca, M. Z. (2018). Sosyal medyanın hedonik satın alma davranışlarına etkileri üzerine bir araştırma. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Social Sciences Institute, 10(26), 832-854. https://doi.org/10.20875/makusobed.466233
32. Nunnally, J. C., ve Bernstein, I. (1994). Psychometric theory. McGraw-Hill.
33. Öktem, T., Öktem, G. & Genç, H. İ. (2017). Review of the hedonic consumption perceptions based on gender and shopping habits of undergraduates: manisa celal bayar university school of physical education and sports case. International Journal of Science Culture and Sport, 5(1), 20-26.
34. Şahin, A., & Fırat A. (2018). Bireylerin hedonik tüketim davranışlarına sosyal medyanın etkisi. Turkish Journal of Marketing, 3(2), 127-142. http://dx.doi.org/10.30685/tujom.v3i2.37
35. Şen, B. (2025). Yeşil pazarlamanın evrimi ve dijitalleşen dünyada sürdürülebilir tüketim davranışlarına etkisi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 20(1), 234-255.
36. Voss, K. E., Spangenberg, E. R., & Grohmann, B. (2003). Measuring the hedonic and utilitarian dimensions of consumer attitude. Journal of Marketing Research, XL, 310-320.
37. Yalın, E. E. (2019). Hedonik tüketim davranışlarında sosyal medyanın rolü: Afyon Kocatepe Üniversitesi öğrencileri üzerine bir araştırma. Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Afyon.
38. Yam, F. C., & İlhan, T. (2020). Modern çağın bütünsel teknolojik bağımlılığı: Phubbing ve dinamikleri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 11, 1-15.
39. Yiğit, M., & Yiğit, A. G. (2019). Hedonik tüketimin plansız satın alma davranışı üzerine etkisinde sosyal medyanın aracılık rolü. Turkuaz Uluslararası Sosyo-Ekonomik Stratejik Araştırmalar Dergisi, 1(1), 15-37.