Fiziksel Aktiviteden Keyif Alma Ölçeklerinin İç Tutarlılık Güvenirlik Genellemesi: Türkiye Popülasyonuna İlişkin Bir Sistematik İnceleme ve Meta-Analiz

Öz

Keyif alma, fiziksel aktiviteye başlama ve devamlılığı sürdürmede önemli bir psikolojik faktördür. Keyif alma düzeyinin doğru ve güvenilir biçimde ölçülmesi araştırma ve uygulama açısından kritik öneme sahiptir. Bu meta-analiz, Türkiye popülasyonunda yürütülen spor, egzersiz ve fiziksel aktivite araştırmalarında kullanılan keyif alma ölçeklerinin güvenirlik katsayılarını nicel olarak sentezlemeyi ve örneklem ile çalışma özelliklerinin güvenirlik üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamıştır. Bu amaçla, herhangi bir yıl sınırlaması olmaksızın Web of Science, Scopus ve PubMed veri tabanları ile Google Scholar arama motoru taranmış, ayrıca manuel referans taraması gerçekleştirilmiştir. Dahil edilme ölçütlerini karşılayan 22 çalışma meta-analize dâhil edilmiştir. Dahil edilen çalışmalar, 48 ile 1,349 arasında değişen örneklem büyüklüklerine sahip olup toplam 24 iç tutarlılık katsayısı raporlamıştır. R (4.5.1) yazılımında metafor paketi ile gerçekleştirilen analizlerde, ham Cronbach alfa katsayıları Bonett dönüşümü ile dönüştürülmüş ve rastgele etkiler modeli kullanılmıştır. Bulgular, keyif alma ölçeklerinin genel güvenirlik düzeyinin yüksek olduğunu göstermiştir (Bonett α = .917, %95 GA = [.889, .934]). Katsayılardaki heterojenlik yüksek bulunmuş (I² = 99.10%, τ² = 0.544), heterojenlik kaynağını incelemek için gerçekleştirilen moderatör analizlerinde, yaş ortalaması ve yaş standart sapmasının güvenirlik üzerinde pozitif ve anlamlı etkisi olduğu belirlenmiş (p < .05); cinsiyet dağılımı ve ölçek puan ortalaması ve standart sapmasının etkisi anlamlı bulunmamıştır (p > .05). Bu bulgular, Türkiye’de kullanılan keyif alma ölçeklerinin yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu ve yaş gibi örneklem özelliklerinin güvenirlik tahminlerini etkileyebileceğini göstermiştir. Çalışma, Türkiye’de spor ve egzersiz psikolojisi alanında kullanılan keyif alma ölçümlerinin güvenilirliğine dair kapsamlı bir referans sunmakta ve gelecekteki araştırmalarda ölçek seçimi ile uygulanabilirlik açısından rehberlik sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Fiziksel Aktivite
• Güvenirlik Genelleme
• Keyif alma
• Meta-analiz
• Spor

A Reliability Generalization of Internal Consistency for Physical Activity Enjoyment Scales: A Systematic Review and Meta-Analysis on the Turkiye Population

Abstract

Enjoyment is an important psychological factor influencing the initiation and maintenance of physical activity. Accurately and reliably measuring enjoyment levels is therefore critical for both research and applied practice. This meta-analysis aimed to quantitatively synthesize the reliability coefficients of enjoyment scales used in sport, exercise, and physical activity research conducted with samples from Türkiye, and to examine the effects of sample and study characteristics on reliability estimates. To this end, Web of Science, Scopus, and PubMed databases, as well as the Google Scholar search engine, were screened without any year restrictions, and a manual reference search was also conducted. Twenty-two studies that met the inclusion criteria were incorporated into the meta-analysis. The included studies reported 24 internal consistency coefficients and had sample sizes ranging from 48 to 1,349 participants. Using the metafor package in R (4.5.1), raw Cronbach’s alpha coefficients were transformed using the Bonett transformation, and analyses were conducted using a random-effects model. The findings indicated high overall reliability for enjoyment scales (Bonett α = .917, 95% CI = [.889, .934]). Heterogeneity among coefficients was substantial (I² = 99.10%, τ² = 0.544). Moderator analyses revealed that mean age and age standard deviation had positive and significant effects on reliability (p < .05), whereas gender distribution, as well as the mean and standard deviation of the scale scores, did not yield significant effects (p > .05). These results demonstrate that enjoyment scales used in Turkiye exhibit high internal consistency and that sample characteristics such as age may influence reliability estimates. This study provides a comprehensive reference on the reliability of enjoyment measures used in sport and exercise psychology in Türkiye and offers guidance for scale selection and applicability in future research.

Keywords

• Physical activity
• Reliability generalization
• Enjoyment
• Meta-analysis
• Sport

References

1. Abur, M. ve Ünlü, H. (2024). Ortaokul öğrencilerinin fiziksel aktivite ve egzersizden hoşlanma düzeyleri ile saldırganlık düzeylerinin incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(3), 527-540.
2. Aira, T., Vasankari, T., Heinonen, O. J., Korpelainen, R., Kotkajuuri, J., Parkkari, J., Savonen, K., Uusitalo, A., Valtonen, M., Villberg, J., Vähä-Ypyä, H. ve Kokko, S. P. (2021). Physical activity from adolescence to young adulthood: Patterns of change, and their associations with activity domains and sedentary time. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 18, 85. https://doi.org/10.1186/s12966-021-01130-x
3. Akgül, F. ve Yıldırım, M. (2025). Üniversite öğrencilerinin fiziksel aktivitelerden keyif alma düzeylerinin incelenmesi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 6(2), 1-7.
4. Akıncı, Y. (2025). The effect of hip-hop dance training on motor competence, physical activity, and enjoyment in early adolescent girls. BMC Public Health, 25, 3556. https://doi.org/10.1186/s12889-025-24875-7
5. Allender, S., Cowburn, G. ve Foster, C. (2006). Understanding participation in sport and physical activity among children and adults: A review of qualitative studies. Health Education Research, 21(6), 826-835. https://doi.org/10.1093/her/cyl063
6. Altın, Y. (2025, December 10). A reliability generalization of internal consistency for physical activity enjoyment scales: A systematic review and meta-analysis on the Turkiye population. Retrieved from osf.io/3ytj7
7. Altın, Y. (2022). Gençlerde hafif-orta şiddetli aerobik egzersizin engelleyici bilişsel kontrole etkisi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 10-20.
8. Altın, Y., Özkurt, B. ve Küçükibiş, H. F. (2025). Examination of the psychometric properties of physical activity enjoyment scale (PACES) based on classical test theory and item response theory. Acta Psychologica, 261, 105855. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2025.105855

9. Begg, C. B. ve Mazumdar, M. (1994). Operating characteristics of a rank correlation test for publication bias. Biometrics, 50(4), 1088–1101.
10. Bonett, D. G. (2002). Sample size requirements for testing and estimating coefficient alpha. Journal of Educational and Behavioral Statistics, 27(4), 335–340. https://doi.org/10.3102/10769986027004335
11. Chambers, J. M. (1992) Linear models. J. M. Chambers and T. J. Hastie (Eds.), Statistical Models in S (pp. 95-144). Chapman & Hall/CRC.
12. Chung, P.-K. ve Leung, K.-M. (2019). Psychometric properties of 8-item physical activity enjoyment scale in Chinese population. Journal of Aging and Physical Activity, 27(1), 61–66. https://doi.org/10.1123/japa.2017-0212
13. Çınar-Medeni, Ö., İncekas, C., Ozcan, A., Ozdemir, F., Ulusoy, B. ve Can-Karahan, Z. (2025). Validity and reliability of Turkish version of the physical activity enjoyment scale-8 items in adults. Journal of Back and Musculoskeletal Rehabilitation, 38(6), 1477–1484. https://doi.org/10.1177/10538127251340341
14. Deci, E. L. ve Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. Springer.
15. Dereceli, Ç., Dereceli, E. ve Dokuzoğlu, G. (2024). The effect ofassociate degree students' cognitivebehavioral physical activity levels on theenjoyment of physical activities. Research in Sport Education and Sciences, 26(2), 39-50. https://doi.org/10.62425/rses.1457792
16. Dereceli, E., Dokuzoğlu, G., ve Dereceli, Ç. (2023). Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinin fiziksel aktivitelerden keyif alma düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. Research in Sport Education and Sciences, 25(2), 40-44. https://doi.org/10.5152/JPESS.2023.23071
17. Dünya Sağlık Örgütü. (2020). WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. https://www.who.int/publications/i/item/9789240015128
18. Egger, M., Davey Smith, G., Schneider, M. ve Minder, C. (1997). Bias in meta-analysis detected by a simple, graphical test. BMJ, 315(7109), 629–634. https://doi.org/10.1136/bmj.315.7109.629
19. Erdoğan, R., Salmi, Y., İnal, R., Bilgili, B. ve Baştemur, E. (2025). Sağlık çalışanlarının fiziksel aktiviteye katılım motivasyonları ile fiziksel aktivitelerden keyif alma durumlarının incelenmesi. Türk & İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(46), 330-348. http://dx.doi.org/10.29228/TIDSAD.82781
20. Ergün, S. ve Erol, S. (2016). Okul çağı çocuklarında egzersizden hoşlanma ile fiziksel aktivite arasındaki ilişki. Türkiye Klinikleri Halk Sağlığı Hemşireliği, 2(1), 26-33.
21. Eskiler, E. ve Kaymakçı, Y. (2025). Sosyal kimlik, spordan keyif alma ve spora devam etme niyeti arasındaki ilişki: Üniversite sporlarında mücadele eden sporcular üzerine bir araştırma. TOJRAS, 14(2), 184–189. https://doi.org/10.22282/tojras.1641649
22. Gasana, J., O’Keeffe, T., Withers, T. M. ve Greaves, C. J. (2023). A systematic review and meta-analysis of the long-term effects of physical activity interventions on objectively measured outcomes. BMC Public Health, 23, 1697. https://doi.org/10.1186/s12889-023-16541-7
23. Güler, M. ve Başkara, N. (2024). Rumination and physical activity enjoyment in the long term after the Kahramanmaraş earthquake. International Journal of Sport Culture and Science, 12(4), 490-501.
24. Gür, K., Beyhan, A., Aktan, Ç., Akbulut, E., Sezer, M., Çelik, Ş. ve Çakıcı, T. (2020). Physical activity levels, enjoyment, and perceptions of barriers to physical activity of adolescents with visual impairments in turkey. Journal of Visual Impairment & Blindness, 114(6), 502-515. https://doi.org/10.1177/0145482X20972206
25. Henson, R. K., ve Thompson, B. (2002). Characterizing measurement error in scores across studies: some recommendations for conducting "reliability generalization" studies. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 35(2), 113-127. https://doi.org/10.1080/07481756.2002.12069054
26. Higgins, J. P., Thompson, S. G., Deeks, J. J. ve Altman, D. G. (2003). Measuring inconsistency in meta-analyses. BMJ, 327(7414), 557–560. https://doi.org/10.1136/bmj.327.7414.557
27. Huffman, M. K., Christ, S. L., Ferraro, K. F., Klenosky, D. B., Marceau, K. ve Amireault, S. (2021). Questions to measure enjoyment of and satisfaction with physical activity: Are they appropriate for use in an older population? Innovation in Aging, 5(4), igab041. https://doi.org/10.1093/geroni/igab041
28. Karakullukcu, O. F., Ayhan, C., Guder, F., Talaghir, L. G., Cosoreanu, D. M.ve Bentea, C. C. (2025). Understanding the moderating role of gender in physical activity enjoyment and mental well-being: evidence from university students' campus recreation participation. Frontiers in Public Health, 13, 1679353. https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1679353
29. Kawabata, M. ve Mallett, C. J. (2022). Progressing the construct of enjoyment: Conceptualizing enjoyment as a proactive process. Discover Psychology, 2(1), Article 2. https://doi.org/10.1007/s44202-021-00015-1
30. Kendzierski, D. ve DeCarlo, K. J. (1991). Physical activity enjoyment scale: Two validation studies. Journal of Sport & Exercise Psychology, 13(1), 50–64. https://doi.org/10.1123/jsep.13.1.50
31. Lindahl, M., Hansen, E. A., Skinneholm, M. E., Abed-Allatief, R. H., Mortensen, M. P., Vestergaard, A., Windskov, C., Jørgensen, A.-S. H., Jensen, L. ve Juneja, H. (2024). Enjoyment of physical activity in rehabilitation settings: Psychometric properties of the eight-item Physical Activity Enjoyment Scale (PACES-8) cross-culturally translated into Danish. European Journal of Physiotherapy. Advance online publication. https://doi.org/10.1080/21679169.2024.244496
32. López-Ibáñez, C., López-Nicolás, R., Blázquez-Rincón, D. M. ve Sánchez-Meca, J. (2024). Reliability generalization meta-analysis: Comparing different statistical methods. Current Psychology, 43(20), 18275–18293. https://doi.org/10.1007/s12144-023-05604-y
33. Mirzeoğlu, A. D. ve Çoknaz, D. (2014). Fiziksel etkinlikten hoşlanma ölçeği-kısa formunun Türk çocuk ve gençleri için geçerlik ve güvenirlik çalışması. International Journal of Human Sciences, 11(1), 672-687.
34. Mokkink, L. B., Elsman, E. B. M. ve Terwee, C. B. (2024). COSMIN guideline for systematic reviews of patient-reported outcome measures version 2.0. Quality of Life Research: An International Journal of Quality of Life Aspects Of Treatment, Care And Rehabilitation, 33(11), 2929–2939. https://doi.org/10.1007/s11136-024-03761-6
35. Mullen, S. P., Olson, E. A., Phillips, S. M., Szabo, A. N., Wójcicki, T. R., Mailey, E. L., Gothe, N. P., Fanning, J., Kramer, A. F. ve McAuley, E. (2011). Measuring enjoyment of physical activity in older adults: Invariance of the Physical Activity Enjoyment Scale (PACES) across groups and time. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 8, Article 103. https://doi.org/10.1186/1479-5868-8-103
36. Özkurt, B., Altın, Y., Eskiler, E. ve Küçükibiş, H. F. (2025). Spora devam etme niyeti ölçeğinin geliştirilmesi: Madde tepki kuramı ve klasik test kuramına dayalı geçerlik ve güvenirlik çalışması. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 23(2), 26–48. https://doi.org/10.33689/spormetre.1593920
37. Özkurt, B., Küçükibiş, H. F. ve Altın, Y. (2022b). Lise ve üniversite öğrencilerinin fiziksel aktivitelerden keyif alma düzeylerinin incelenmesi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(3), 91–98.
38. Özkurt, B., Küçükibiş, H. F. ve Eskiler, E. (2022a). Fiziksel aktivitelerden keyif alma ölçeği (FAKÖ): Türk kültürüne uyarlama, geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 21–37. https://doi.org/10.18506/anemon.976300
39. Peker, H., Teke, C., Çakar, B., Kabadayı, Y. ve Caner, N. (2023). Fiziksel aktiviteden keyif alma, tekrar katılma niyeti ve mutluluk arasındaki ilişki: Kampüs rekreasyonuna katılan üniversite öğrencileri örneği. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9(2), 206-220.
40. Raedeke, T. D. (2007). The relationship between enjoyment and affective responses to exercise. Journal of Applied Sport Psychology, 19(1), 105–115. https://doi.org/10.1080/10413200601113638
41. Rhodes R. E., Gray S. M. ve Husband C. (2019). Experimental manipulation of affective judgments about physical activity: a systematic review and meta-analysis of adults. Health Psychol. Rev., 13 18–34. 10.1080/17437199.2018.1530067
42. Rhodes, R. E. ve Kates, A. (2015). Can the affective response to exercise predict future motives and physical activity behavior? A systematic review of published evidence. Annals of Behavioral Medicine : A Publication of The Society of Behavioral Medicine, 49(5), 715–731. https://doi.org/10.1007/s12160-015-9704-5
43. Rosenthal, R. (1979). The file drawer problem and tolerance for null results. Psychological Bulletin, 86(3), 638-64. dx.doi.org/10.1037/0033-2909.86.3.638
44. Ryan, R. M. ve Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. The American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037//0003-066x.55.1.68
45. Sánchez-Meca, J., López-López, J. A. ve López-Pina, J. A. (2013). Some recommended statistical analytic practices when reliability generalization studies are conducted. British Journal of Mathematical and Statistical Psychology, 66(3), 402–425.
46. Sánchez-Meca, J., Marín-Martínez, F., López-López, J. A., Núñez-Núñez, R. M., Rubio-Aparicio, M., López-García, J. J., López-Pina, J. A., Blázquez-Rincón, D. M., López-Ibáñez, C. ve López-Nicolás, R. (2021). Improving the reporting quality of reliability generalization meta-analyses: The REGEMA checklist. Research synthesis methods, 12(4), 516–536. https://doi.org/10.1002/jrsm.1487
47. Scanlan, T. K. ve Simons, J. P. (1992). The construct of sport enjoyment. In G. C. Roberts (Ed.), Motivation in Sport and Exercise (pp. 199–215). Human Kinetics.
48. Scanlan, T. K., Carpenter, P. J., Schmidt, G. W., Simons, J. P. ve Keeler, B. (1993). An introduction to the sport commitment model. Journal of Sport & Exercise Psychology, 15(1), 1–15.
49. Seçer, E. ve Bayrakdar, A. (2025). Fiziksel aktivitelerden keyif alma ve sportif yaşam doyumu: sporda tutkunun aracı rolü. Sportive, 8(2), 71-88. https://doi.org/10.53025/sportive.1715314
50. Soylu, Y., Arslan, E. ve Kilit, B. (2023). Egzersiz ve keyif: Ergen ve yetişkin sporcular için ölçek uyarlama çalışması. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 21(1), 93-104. https://doi.org/10.33689/spormetre.1183236
51. Sperandei, S., Vieira, M. C. ve Reis, A. C. (2016). Adherence to physical activity in an unsupervised setting: Explanatory variables for high attrition rates among fitness center members. Journal of Science and Medicine in Sport, 19(11), 916–920. https://doi.org/10.1016/j.jsams.2015.12.522
52. Stevens, C. J., Baldwin, A. S., Bryan, A. D., Conner, M., Rhodes, R. E. ve Williams, D. M. (2020). Affective determinants of physical activity: A conceptual framework and narrative review. Frontiers in Psychology, 11, 568331. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.568331
53. Teixeira, D. S., Rodrigues, F., Cid, L. ve Monteiro, D. (2022). Enjoyment as a predictor of exercise habit, intention to continue exercising, and exercise frequency: The intensity traits discrepancy moderation role. Frontiers in Psychology, 13, 780059. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.780059
54. Teques, P., Calmeiro, L., Silva, C. ve Borrego, C. (2020). Validation and adaptation of the physical activity enjoyment scale (PACES) in fitness group exercisers. Journal of Sport and Health Science, 9(4), 352–357. https://doi.org/10.1016/j.jshs.2017.09.010
55. Thompson, B. ve Vacha-Haase, T. (2000). Psychometrics is datametrics: The test is not reliable. Educational and Psychological Measurement, 60(2), 174–195
56. Uğurlu, D., Yapıcı, H., Gülü, M., Atasever, A., Bekdemir, N., Bozkurt, S. ve Gök, S. (2025). Investigating the relationship between psychological resilience level and enjoyment of physical activities in university students. Journal of Global Sport and Education Research, 8(1), 1-11. https://doi.org/10.55142/jogser.1642653
57. Vacha-Haase, T. (1998). Reliability generalization: Exploring variance in measurement error affecting score reliability across studies. Educational and Psychological Measurement, 58(1), 6–20. doi:10.1177/0013164498058001002
58. Vacha-Haase, T., Kogan, L. R. ve Thompson, B. (2000). Sample compositions and variabilities in published studies versus those in test manuals: Validity of score reliability inductions. Educational and Psychological Measurement, 60(4), 509–522. doi:10.1177/00131640021970682
59. Viechtbauer, W. (2010). Conducting meta-analyses in R with the metafor package. Journal of Statistical Software, 36(3), 1–48. https://doi.org/10.18637/jss.v036.i03
60. Viechtbauer, W. ve Cheung, M. W.-L. (2010). Outlier and influence diagnostics for meta-analysis. Research Synthesis Methods, 1(2), 112–125. https://doi.org/10.1002/jrsm.11
61. Wankel, L. M. (1993). The importance of enjoyment to adherence and psychological benefits from physical activity. International Journal of Sport Psychology, 24(2), 151–169.
62. Warburton, D. E. R. ve Bredin, S. S. D. (2017). Health benefits of physical activity: a systematic review of current systematic reviews. Current Opinion in Cardiology, 32(5), 541–556. https://doi.org/10.1097/HCO.0000000000000437
63. Yıldız, R., Çalı, O. ve Temel, A. (2025). Geleneksel çocuk oyunları oynayan ortaokul öğrencilerinin keyif alma düzeylerinin incelenmesi. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 18(50), 917-933. https://doi.org/10.12981/mahder.1563821